พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ทุกนิบาต · วรรคที่ ๒
๖. อชาตสูตร เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๒๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๒ ในวรรคที่ ๒มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ทุกนิบาต วรรคที่ ๒ อชาตสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๓๘๐–๓๘๑
๒. ทุติยวรรค ๖. อชาตสูตร
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนื้ว่า
หากเหล่าสัตว์ไม่มีหิริและโอตตัปปะตลอดไป ทั้งยัง
ปราศจากธรรมฝ่ายขาวอันเป็นที่ตั้งแห่งกุศลธรรมเสียแล้ว
ก็จะต้องเกิดและตายต่อไปอีก
ส่วนเหล่าสัตว์ที่เข้าไปทั้งหิริและโอตตัปปะไว้โดย
ชอบตลอดเวลา มีความเจริญงอกงามไพบูลย์ใน
พรหมจรรย์ ย่อมเป็นผู้สงบ ไม่ต้องเกิดอีกต่อไป
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนื้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๖. อชาตสูตร
ว่าด้วยการไม่เกิดอีกเป็นสุขอย่างยิ่ง
{๒๒๑} [๔๓] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีอยู่จริง ภิกษุทั้งหลาย ธรรมชาติที่ไม่เกิดแล้ว ไม่เป็นแล้ว ไม่ถูกปัจจัยสร้างแล้ว ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้วถ้าธรรมชาติ ที่ไม่เกิดแล้ว ไม่เป็นแล้ว ไม่ถูกปัจจัยสร้างแล้ว ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้วจักไม่มีแล้วไซร้ การสลัดออกจากธรรมชาติที่เกิดแล้ว เป็นแล้ว ถูกปัจจัย
- ๑ธรรมชาติใดที่ไม่เกิดแล้ว...ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้ว ทั้ง ๔ บทนี้เป็นไวพจน์ของกันและกันที่หมายถึง พระนิพพานซี่งเป็นภาวะที่มีอยู่จริงโดยปรมัตถ์ (ขุ.อิติ.อ. ๑๘๔,๑๘๕)
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ
สร้างแล้ว ปรุงแต่งแล้ว ก็จะไม่พึงมีปรากฏอยู่ในโลกนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เพราะธรรมชาติที่ไม่เกิดแล้ว ไม่เป็นแล้ว ไม่ถูกปัจจัยสร้างแล้ว ไม่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งแล้วมีอยู่จริงการสลัดออกจากธรรมชาติทีเกิดแล้ว เป็นแล้ว ถูกปัจจัยสร้างแล้ว ปรุงแต่งแล้ว จึงมีปรากฏอยู่ในโลกนี้”
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
ธรรมชาติที่เกิดแล้ว เป็นแล้ว เกิดขึ้นพร้อมแล้ว ถูก
ปัจจัยสร้างแล้ว ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้ว ไม่ยั่งยืน ระคน
ด้วยชราและมรณะ เป็นรังแห่งโรค มีความผุพังไป มี
อาหารและตัณหาเป็นแดนเกิด มีอยู่จริง ธรรมชาตินั้น
อันใคร ๆ ไม่ควรที่จะยินดี
การสลัดออกจากธรรมชาตินั้นเป็นทางอันสงบ จะ
ตรึกเอาไม่ได้ ยั่งยืน ไม่เกิด ไม่เกิดขึ้นพร้อม ไม่มี
ความโศก ปราศจากธุลี ความดับทุกขธรรมทั้งหลายคือ
ความสงบแห่งสังขารเป็นเหตุนำสุขมาให้
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๗. นิพพานธาตุสูตร
ว่าด้วยเรื่องนิพพานธาตุ ๒ ประการ
{๒๒๒} [๔๔] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
จบ ๖. อชาตสูตร