๘. สัลลานสูตร เล่ม ๒๕

๒. ทุติยวรรค ๘. ปฏิสัลลานสูตร

นิพพานธาตุ ๒ ประการนี้พระตถาคตเจ้าทรงมี

พระจักษุ ผู้ที่ตัณหาและทิฏฐิอาศัยไม่ได้แล้ว ผู้คงที่

ทรงประกาศแล้ว คือ

นิพพานธาตุอย่างหนึ่งมีในปัจจุบันนี้ ชื่อว่าสอุปาทิ

เสสนิพพานธาตุ เพราะสิ้นตัณหาที่นำไปสู่ภพ ส่วน

นิพพานธาตุอีกอย่างหนึ่งมีในสัมปรายภพ ซึ่งเป็นที่ดับ

สนิทแห่งภพทั้งหลายโดยประการทั้งปวง ชื่อว่าอนุปาทิ

เสสนิพพานธาตุ

ปวงชนผู้รู้บทอันไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้วนี้ มีจิต

หลุดพ้นแล้ว เพราะสิ้นตัณหาที่นำไปสู่ภพ ยินดี

ในนิพพานอันเป็นที่สิ้นกิเลสแล้ว เพราะบรรลุธรรม

เป็นสาระ เป็นผู้คงที่ ละภพได้ทั้งหมดแล้ว

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๘. ปฏิสัลลานสูตร

ว่าด้วยการหลีกเร้นมีผล ๒ ประการ

{๒๒๓} [๔๕] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงเป็นผู้ยินดีพอใจในการหลีกเร้นอยู่ใน สถานที่อันสงัด หมั่นประกอบธรรมเครื่องระงับจิตของตน ไม่ทำฌานให้

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

เหินห่าง ประกอบด้วยวิปัสสนา เพิ่มพูนการอยู่สุญญาคารเถิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเมื่อพวกเธอยินดีพอใจการหลีกเร้นอยู่ในที่อันสงัดหมั่นประกอบธรรมเครื่องระงับจิตของตน ไม่ทำฌานให้เหินห่าง ประกอบด้วยวิปัสสนา เพิ่มพูนการอยู่สุญญาคารอยู่ พึงหวังผลอย่างใดอย่างหนึ่งใน ๒ อย่างได้ คือ อรหัตผลในปัจจุบัน หรือไม่ก็ความเป็นพระอนาคามีในเมื่อยังมีอุปาทานเหลืออยู่”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

เหล่าชนผู้มีจิตสงบ มีปัญญารักษาตน มีสติ มีฌาน

ไม่มีการเพ่งเล็งในกามทั้งหลายย่อมเห็นแจ้งธรรมโดยชอบ

เหล่าชนผู้ยินดีในความไม่ประมาท มีปกติเห็นภัยใน

ความประมาท เป็นผู้ไม่สมควรที่จะเสื่อมถอย ย่อมอยู่

ใกล้นิพพานแน่แท้

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไวัแล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๒. ทุติยวรรค ๙. สิกขานิสังสสูตร

๙. สิกขานิสังสสูตร

ว่าด้วยการศึกษามีผล ๒ ประการ

{๒๒๔} [๔๖] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงได้รับผลแห่งการศึกษา มีปัญญา ยิ่งยวด มีวิมุตติเป็นสาระ มีสติเป็นใหญ่อยู่เถิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อพวกเธอได้รับผลแห่งการศึกษา มีปัญญายิ่งยวด มีวิมุตติเป็นสาระ มีสติเป็นใหญ่อยู่พึงหวังผลอย่างใดอย่างหนี่งใน ๒ อย่าง คือ อรหัตผลในปัจจุบัน หรือไม่ก็ความเป็นพระอนาคามีในเมื่อยังมีอุปาทานเหลืออยู่”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

มุนีผู้มีสิกขาบริบูรณ์ ไม่มีความเสื่อมเป็นธรรมดา

มีปัญญายิ่งยวด มีปกติเห็นที่สุดคือความสิ้นไปของการ

เกิด เกิดมาเป็นชาติสุดท้าย เราเรียกว่าผู้ละมารได้

ข้ามพ้นความชราเป็นต้นได้