๔. ปัญญาสูตร เล่ม ๒๕

๒. ทุติยวรรค ๔. ปัญญาปริหีนสูตร

๔. ปัญญาปริหีนสูตร

ว่าด้วยขาดปัญญาพาให้เสื่อม มีปัญญาพาให้เจริญ

{๒๑๙} [๔๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายผู้เสื่อมจากอริยปัญญา ชื่อว่า เสื่อมถึงที่สุด สัตว์เหล่านั้นย่อมอยู่เป็นทุกข์ มีความเดือดร้อน มีความคับแค้น มีความเดือดร้อนใจในปัจจุบันทีเดียวหลังจากตายไปก็เป็นอัน หวังทุคติได้แน่นอนดูก่อนภิกษุทั้งหลายสัตว์ทั้งหลายผู้ไม่เสื่อมจาก อริยปัญญา ชื่อว่าเป็นผู้ไม่เสื่อม สัตว์เหล่านั้นย่อมอยู่เป็นสุข ไม่มีความเดือดร้อน ไม่มีความคับแค้นไม่มีความเดือดร้อนใจในปัจจุบันนี้เลย หลังจากตายไปก็เป็นอันหวังสุคติได้แน่นอน”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนี้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์อย่างนี้ว่า

เพราะวิปัสสนาญาณและมรรคญาณยังไม่เกิดขึ้น

เธอจึงเห็นโลกนี้พร้อมทั้งเทวโลกที่ตั้งมั่นอยู่ในนามรูป

สำคัญไปว่า ‘นี้เท่านั้นเป็นของจริง อย่างอื่นไม่ใช่’

ปัญญาที่ให้ถึงความชำแรกกองกิเลสนี้แลเป็นสิ่ง

ประเสริฐที่สุดในโลก เพราะว่าปัญญานั้นย่อมรู้ประจักษ์

ถึงความสิ้นไปแห่งชาติและภพโดยชอบ

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

เทวดาและมนุษย์ย่อมยินดีต่อพระสัมมาส้มพุทธเจ้า

ทุกพระองค์ผู้ทรงมีพระสติไพบูลย์ มีพระปัญญาผ่องใส

ทรงมีพระสรีระเป็นพระชาติสุดท้าย

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๕. สุกกธัมมสูตร

ว่าด้วยธรรมที่คุ้มครองโลก ๒ ประการ

{๒๒๐} [๔๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมฝ่ายขาว ๒ ประการนี้ย่อมคุ้มครองโลกไว้ ธรรม ๒ ประการคืออะไรบ้าง คือ (๑) หิริ (๒) โอตตัปปะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หากว่าธรรมฝ่ายขาว ๒ ประการนี้แลจะไม่คุ้มครองโลกไว้ ในโลกนี้ก็จะไม่ปรากฎว่าเป็นแม่ เป็นน้า เป็นป้า เป็น ภรรยาของอาจารย์หรือว่าเป็นภรรยาของครูชาวโลกก็จักถึงความ สำส่อนไปทั่ว เหมือนกับพวกแพะ พวกแกะ พวกไก่ พวกสุกร พวก สุนัขบ้าน และพวกสุนัขจิ้งจอก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เพราะธรรมฝ่ายขาว ๒ ประการนี้ยังคุ้มครองโลกอยู่ ฉะนั้นจึงยังปรากฏว่าเป็นแม่ เป็นน้า เป็นป้า เป็นภรรยาของอาจารย์ หรือว่าเป็นภรรยาของครูอยู่”