พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๑
๓. เวทนาสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๐ ในวรรคที่ ๑มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๑ เวทนาสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๓๙๕–๓๙๖
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงหาอาสวะมิได้ ทรงได้
สัมผัสอมตธาตุที่หาอุปธิมิได้ด้วยนามกาย ทรงทำให้
แจ้งการสละคืนอุปธิได้แล้ว จึงทรงแสดงทางคือพระ
นิพพานที่ไม่มีความโศก ปราศจากธุลี
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนื้
๓. ปฐมเวทนาสูตร
ว่าด้วยเวทนา ๓ ประการ สูตรที่ ๑
{๒๓๐} [๕๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนานี้มี ๓ ประการ เวทนา ๓ ประการคือ อะไรบ้าง คือ
๑. สุขเวทนา ๒. ทุกขเวทนา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ ประการนี้แล”
- ๑คำว่า อุปธิ หมายถึงสภาวะอันเป็นที่ตั้งที่ทรงไว้แห่งทุกข์หรือสิ่งนุงนังระคนด้วยกิเลสและหอบทุกข์ไว้ มี ๔ อย่าง คือ เบญจขันธ์ กิเลส อภิสังขาร และกามคุณ ๕ (นัย วิ.อ. ๓/๒๗, ม.มู.อ.๒/๗๘, ม.ม.อ. ๑๒๖, ม.อุ.อ. ๓๗,๒๑๙, สํ.ส.อ. ๓๑,๑๖๖, องฺ.ทุก.อ. ๕, ขุ.อุ.อ. ๑๑๙, ขุ.อิติ.อ. ๒๐๙)
- ๒อทุกขมสุขเวทนา ความรู้สึกไม่ทุกข์ไม่สุข หมายถึงความรู้สึกเป็นกลาง ๆ ระหว่างสุขหรือทุกข์คือจะว่าสุขก็ไม่ใช่ จะว่าทุกข์ก็ไม่ใช่ (ขุ.อิติ.อ. ๒๐๐)
๑. ปฐมวรรค ๔. ทุติยเวทนาสูตร
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
ภิกษุผู้สาวกของพระพุทธเจ้า ผู้มีจิตตั้งมั่น มี
สัมปชัญญะ มีสติ รู้ประจักษ์ถึงเวทนาคือทุกขอริยสัจ
เหตุเกิดเวทนาคือสมุทยอริยสัจ ธรรมเป็นที่ดับเวทนา
คือนิโรธอริยสัจ และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับเวทนา
คือมรรคมีองค์ ๘ ย่อมเป็นผู้ละตัณหาได้ปรินิพพานไป
เพราะเวทนาทั้งหลายดับไปหมด
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๔. ทุติยเวทนาสูตร
ว่าด้วยเวทนา ๓ ประการ สูตรที่ ๒
{๒๓๑} [๕๓] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนานี้มี ๓ ประการ เวทนา ๓ ประการคือ อะไรบ้าง คือ
๑. สุขเวทนา ๒. ทุกขเวทนา
๓. อทุกขมสุขเวทนา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ ประการนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอพึงเห็นสุขเวทนาโดยความเป็นทุกข์ พึงเห็นทุกขเวทนาโดยความเป็นลูกศร พึงเห็นอทุกขมสุขเวทนาโดยความเป็น
จบ ๓. เวทนาสูตร ที่ ๑