๓. ตปนียสูตร เล่ม ๒๕

๑. ปฐมวรรค ต. ตปนียสูตร

ภิกษุเช่นนั้นมีกายและใจไม่ถูกไฟคือความทุกข์แผดเผา

ย่อมอยู่เป็นสุขทั้งกลางวันกลางคืน

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๓. ตปนียสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ทำให้เดือดร้อน ๒ ประการ

{๒๐๘} [๓๐] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลายธรรมที่เป็นเหตุให้เดือดร้อนนี้มี ๒ ประการธรรม ๒ ประการคืออะไรบาง คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ไม่ได้ทำคุณงามความดีไว้ ไม่ได้ทำกุศลไว้ไม่ได้ทำบุญเป็นเครื่องต่อต้านความหวาดกลัวไว้ ได้แต่เป็นผู้ทำแต่ความชั่ว ทำแต่อกุศลธรรมที่หยาบช้า บุคคลนั้นย่อมเดือดร้อนว่า ‘เราไม่ได้ทำความดีไว้เลย’ ดังนี้บ้าง ย่อมเดือดร้อนว่า ‘เราทำแต่ความชั่วไว้’ ดังนี้บ้าง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นเหตุให้ เดือดร้อนมื ๒ ประการนี้แล”ในพระสูตรนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

บุคคลผู้มีปัญญาทราม ทำกายทุจริต วจีทุจริต มโน

ทุจริต และอกุศลกรรมอย่าอื่นที่มีโทษ ไม่ทำกุศลกรรม

ทำแต่อกุศลกรรมไว้มาก ตายแล้วย่อมเข้าถึงนรก

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๔. อตปนียสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ไม่ทำให้เดือดร้อน ๒ ประการ

{๒๐๙} [๓๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นเหตุไม่ให้เดือดร้อนมี ๒ ประการธรรม ๒ ประการคืออะไรบ้างคือบุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ได้ทำคุณงามความดีไว้ ได้ทำกุศลไว้ ได้ทำบุญเป็นเครื่องต่อต้านความหวาดกลัวไว้ เป็นผู้ไม่ได้ทำความชั่วไม่ได้ทำอกุศลธรรมที่หยาบช้า บุคคลนั้นย่อมบันเทิงใจว่า ‘เราได้ทำความดีไว้แล้ว’ ดังนี้บ้าง ย่อมบันเทิงใจว่า ‘เราไม่เคยก่อกรรม ทำชั่วไว้’ ดังนี้บ้าง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นเหตุไม่ทำให้เดือดร้อนมี ๒ ประการนี้แล”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

บุคคลมีปัญญา ละกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต

และไม่ทำอกุศลกรรมอย่างอื่นที่มีโทษ ไม่ทำอกุศลกรรม

ทำแต่กุศลกรรมไว้มาก ตายแล้วย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้