๔. สมณสูตร เล่ม ๒๕

แท้จริง พระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคตรัสไว้แล้ว พระสูตรนี้ พระอรหันต์ กล่าวไว้แล้ว ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

“ภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดไม่รู้แจ้งตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์ เหล่านั้น เราหายกย่องว่า เป็นสมณะในหมู่สมณะไม่ หายกย่องว่าเป็นพราหมณ์ใน หมู่พราหมณ์ไม่ เพราะว่า สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น ไม่ได้ทำให้แจ้งผลคือ ความเป็นสมณะ และผลคือความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง เข้าถึงอยู่ใน ปัจจุบันภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดรู้แจ้งตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นแล เรายกย่องว่า เป็นสมณะในหมู่สมณะ ยกย่องว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ เพราะว่า สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นได้ทำให้แจ้งผลคือความเป็นสมณะ และผลคือความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง เข้าถึงอยู่ในปัจจุบันนั่นแล”พระผู้มีพระภาคได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวมานี้แล้ว ในพระสูตรนั้น จึงตรัส คาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดไม่รู้จักทุกข์

เหตุเกิดทุกข์ ธรรมชาติเป็นที่ดับทุกข์ลงได้สิ้นเชิง

และไม่รู้จักทางปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์

สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น

เป็นผู้เสื่อมจากเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ

เป็นผู้ไม่ควรเพื่อจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้

เป็นผู้เข้าถึงชาติและชราแท้

ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดรู้จักทุกข์

เหตุเกิดทุกข์ ธรรมชาติเป็นที่ดับทุกข์ลงได้สิ้นเชิง

และรู้จักทางปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์

สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น

เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ

เป็นผู้ควรเพื่อจะทำที่สุดทุกข์ได้

และเป็นผู้ไม่เข้าถึงชาติและชรา

แม้เนื้อความนี้ พระผู้มีพระภาคก็ตรัสไว้แล้ว ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้แล

สมณพราหมณสูตรที่ ๔ จบ