พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ · จตุกกนิบาต
๑. พราหมณสูตร เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๘๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๓ ในจตุกกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ จตุกกนิบาต พราหมณสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๔๗๐–๔๗๑
๔. จตุกกนิบาต
๑. พราหมณธัมมยาคสูตร
ว่าด้วยทรงเป็นพราหมณ์ผู้บูชาธรรม
{๒๘๐} [๑๐๐] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราเป็นพราหมณ์ ผู้ควรแก่การขอ มีฝ่ามืออันชุ่ม มีร่างกายเป็นชาติสุดท้าย เป็นศัลยแพทย์ผ่าตัดกิเลสผู้เชี่ยวชาญ พวกเธอเป็นลูกในไส้ของเรา เกิดแต่ปาก เกิดแต่ธรรม ธรรมเนรมิตขึ้นมาเป็นธรรมทายาท มิใช่อามิสทายาทดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทานนี้มี ๒ อย่าง คือ อามิสทาน กับ ธรรมทานในทาน ๒ อย่างนี้ ธรรมทานจัดเป็นเลิศ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การแจกนี้มี ๒ อย่าง คือ การแจกอามิส กับการแจกธรรม ในการแจก ๒ อย่างนี้ การแจกธรรมจัดเป็นเลิศ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การอนุเคราะห์นี้มี ๒ อย่าง คือ การอนุเคราะห์ด้วยอามิส กับ การอนุเคราะห์ด้วยธรรม ในการอนุเคราะห์ ๒ อย่างนี้การอนุเคราะห์ด้วยธรรมจัดเป็นเลิศ
- ๑เราเป็นพราหมณ์ หมายถึงทรงเป็นพราหมณ์โดยปรมัตถ์ (ความหมายที่แท้จริง) กล่าวคือ ทรงชำระล้างมลทินคือบาปได้สิ้นเชิง และทรงประกาศศาสนพรหมจรรย์อันบริสุทธิ์ (ขุ.อิติ.อ. ๓๖๑)
- ๒ผู้ควรแก่การขอ ในที่นี้หมายถึงทรงประทานธรรมเทศนาแก่เวไนยสัตว์ทุกหมู่เหล่าที่เข้ามาเฝ้าทูล ขอให้ทรงแสดงธรรม หรือผู้ควรแก่ธรรมทาน (ขุ.อิติ.อ. ๓๖๒)
- ๓มีฝ่ามืออันชุ่ม ในที่นี้หมายถึงทรงมีพระหัตถ์บริสุทธิ์ เพราะทรงมีอัธยาศัยน้อมในธรรมทาน ทรงประกอบขวนขวายในธรรมทานอยู่ตลอดเวลา (ขุ.อิติ.อ. ๓๖๒)
- ๔พวกเธอเป็นลูกในไส้ของเรา หมายถึงเหล่าพระสาวกเกิดในอริยชาติคือสำเร็จเป็นพระอริยบุคคลได้ ก็เพราะฟังพระธรรมเทศนาของพระองค์ (ขุ.อิติ.อ. ๓๖๔) เกิดแต่ปาก เกิดแต่ธรรม ก็นัยนี้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การบูชานี้มี ๒ อย่าง คือ การบูชาด้วยอามิส กับการบูชาด้วยธรรม ในการบูชา ๒ อย่างนี้ การบูชาด้วยธรรมจัดเป็นเลิศ”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระ ภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
เหล่าสัตว์ย่อมนอบน้อมพระตถาคตเจ้าผู้ทรงให้
ธรรมทาน ไม่ทรงมีความตระหนี่ ทรงอนุเคราะห์
สรรพสัตว์เสมอ ทรงเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทวดา
และมนุษย์ ผู้ทรงถึงฝั่งแห่งภพ
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๒. สุลภสูตร
ว่าด้วยปัจจัยที่หาได้ง่าย ๔ อย่าง
{๒๘๑} [๑๐๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัจจัย ๔ อย่างนี้จัดว่าเป็นของเล็กน้อย ทั้งหาได้ง่าย และหาโทษมิได้ ปัจจัย ๔ อย่างคืออะไรบ้าง คือ
๑. ประเภทเครื่องนุ่งห่ม ผ้าบังสุกุลจัดว่าเป็นของเล็กน้อยทั้งหาได้ง่าย และไม่มีโทษ
๒. ประเภทอาหาร อาหารบิณฑบาตจัดว่าเป็นของเล็กน้อยทั้งหาได้ง่าย และไม่มีโทษ
จบ ๑. พราหมณสูตร