อนาปัตติวาร เล่ม ๑

ภิกษุสั่งว่า “จงช่วยกันสร้างกุฎีให้แก่ข้าพเจ้า” แล้วหลีกไปเสีย ผู้รับคำสั่งสร้างกุฎีให้แก่เธอ ซึ่งมีพื้นที่อันสงฆ์แสดงให้ เท่าประมาณ มีอันตราย มีชานโดยรอบ ถ้าเขาทำค้างไว้ ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๑ ตัวภิกษุสั่งว่า “จงช่วยกันสร้างกุฎีให้แก่ข้าพเจ้า” แล้วหลีกไปเสีย ผู้รับคำสั่งสร้างกุฎีให้แก่เธอ ซึ่งมีพื้นที่อันสงฆ์แสดงให้ เท่าประมาณ ไม่มีอันตราย ไม่มีชานโดยรอบ ถ้าเขาทำค้างไว้ ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๑ ตัวภิกษุสั่งว่า “จงช่วยกันสร้างกุฎีให้แก่ข้าพเจ้า” แล้วหลีกไปเสีย ผู้รับคำสั่งสร้างกุฎีให้แก่เธอ ซึ่งมีพื้นที่อันสงฆ์แสดงให้ เท่าประมาณ ไม่มีอันตราย มีชานโดยรอบ ไม่ต้องอาบัติ

สร้างค้าง สร้างต่อ

{๕๑๙} [๓๖๓] กุฎีที่ตนสร้างค้างไว้ ภิกษุสร้างต่อจนสำเร็จด้วยตนเอง ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

กุฎีที่ตนสร้างค้างไว้ ภิกษุให้คนอื่นสร้างต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

กุฎีที่คนอื่นสร้างค้างไว้ ภิกษุสร้างต่อจนสำเร็จด้วยตนเอง ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

กุฎีที่คนอื่นสร้างค้างไว้ ภิกษุให้คนอื่นสร้างต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

อนาปัตติวาร

{๕๒๐} [๓๖๔] ภิกษุสร้างเงื้อมผา ๑ ภิกษุสร้างถํ้า ๑ ภิกษุสร้างกุฎีหญ้า ๑ ภิกษุสร้างกุฎีเพื่อภิกษุอื่น ๑ ภิกษุสร้างอาคารอื่นทุกอย่าง นอกจากอาคารที่เป็นที่อยู่ของตน ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ กุฏิการสิกขาบทที่ ๖

๗. วิหารการสิกขาบท

ว่าด้วยการสร้างวิหาร

เรื่องพระฉันนะ

{๕๒๑} [๓๖๕] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระนครโกสัมพี ครั้งนั้น คฤหบดีอุปัฏฐากของท่านพระฉันนะได้กล่าวกะท่านว่า “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอพระคุณเจ้าโปรดตรวจดูพื้นที่สร้างวิหาร กระผมจักให้สร้างวิหารถวายพระคุณเจ้า”

จึงท่านพระฉันนะให้แผ้วถางพื้นที่สร้างวิหาร ได้ให้โค่นต้นไม้อันเป็นรุกขเจดีย์ต้นหนึ่งที่ชาวบ้าน ชาวนิคม ชาวนคร ชาวชนบท ชาวรัฏฐะเคารพบูชากัน คนทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพระสมณะ เชื้อสายพระศากยบุตรจึงได้ให้โค่นต้นไม้อันเป็นรุกขเจดีย์ที่ชาวบ้าน ชาวนิคม ชาวนคร ชาวชนบท ชาวรัฏฐะเคารพบูชากันเล่า พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรเบียดเบียนสิ่งมีชีวิตซึ่งมีอินทรีย์เดียว” ภิกษุทั้งหลายได้ยินพวกคนเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุผู้มักน้อย สันโดษ มีความละอาย มีความรังเกียจ รักต่อสิกขา ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระฉันนะจึงได้ให้โค่นต้นไม้อันเป็นรุกขเจดีย์ที่ชาวบ้าน ชาวนิคม ชาวนคร ชาวชนบท ชาวรัฏฐะเคารพบูชากันเล่า” แล้วกราบทูลเนื้อความนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์บัญญัติสิกขาบท

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งให้ประชุมภิกษุสงฆ์ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วทรงสอบถามท่านพระฉันนะว่า