บทสรุป เล่ม ๑

กรรมไม่เป็นธรรม ภิกษุสงสัย ต้องอาบัติทุกกฏ

กรรมไม่เป็นธรรม ภิกษุสำคัญว่ากรรมไม่เป็นธรรม ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๖๒๙} [๔๔๑] ภิกษุผู้ยังไม่ถูกสวดสมนุภาสน์ ๑ ภิกษุผู้เลียสละได้ ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุมีจิตฟุ้งซ่าน ๑ ภิกษุผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ไม่ต้องอาบัติแล

จบ กุลทูสกสิกขาบทที่ ๑๓

บทสรุป

{๖๓๐} [๔๔๒] ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ธรรมคือสังฆาทิเสส ๑๓ สิกขาบท ข้าพเจ้ายกขึ้นแสดงแล้ว ๙ สิกขาบทให้ต้องอาบัติเมื่อแรกล่วงละเมิด ๔ สิกขาบทให้ต้องอาบัติเมื่อสวดสมนุภาสน์ครบสามจบ ซึ่งภิกษุต้องสิกขาบทใดสิกขาบทหนึ่งเข้าแล้ว รู้อยู่ แต่ปกปิดไว้สิ้นวันเท่าใด ภิกษุนั้นทั้งที่ไม่ปรารถนาก็ต้องอยู่ปริวาสสิ้นวันเท่านั้น ภิกษุอยู่ปริวาสแล้ว ต้องประพฤติวัตรเพื่อมานัตสำหรับภิกษุเพิ่มขึ้นอีก ๖ ราตรี ภิกษุประพฤติมานัตแล้ว ต้องถูกสงฆ์เรียกเข้าหมู่ในภิกษุสงฆ์ ๒๐ รูป ถ้าภิกษุสงฆ์ ๒๐ รูปขาดไปแม้เพียงรูปหนึ่ง เรียกภิกษุนั้นเข้าหมู่ ภิกษุนั้นก็ไม่เป็นอันสงฆ์เรียกเข้าหมู่แล้ว และภิกษุเหล่านั้นควรถูกตำหนิ นี้เป็นการกระทำที่สมควรในกรรมนั้นข้าพเจ้าขอถามท่านทั้งหลายในธรรมคือสังฆาทิเสสเหล่านั้นว่า ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๒ ว่า ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๓ ว่า ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วในธรรมคือสังฆาทิเสสเหล่านี้ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้

จบ สังฆาทิเสส ๑๓ สิกขาบท

หัวข้อประจำเรื่อง

สังฆาทิเสส ๑๓ สิกขาบท คือ สุกกวิสัฏฐิสิกขาบท ว่าด้วยจงใจทำให้นํ้าอสุจิเคลื่อน ๑ กายสังสัคคสิกขาบท ว่าด้วยการถูกต้องกายหญิง ๑ ทุฏฐุลลวาจาสิกขาบท ว่าด้วยการพูดเกี้ยวหญิง ๑ อัตตกามปาริจริยสิกขาบท ว่าด้วยการบำเรอความใคร่ของตน ๑ สัญจริตตสิกขาบท ว่าด้วยการชักสื่อ ๑ กุฏิการสิกขาบท ว่าด้วยการสร้างกุฎี ๑ วิหารการสิกขาบท ว่าด้วยการสร้างวิหาร ๑ ปฐมทุฏฐโทสสิกขาบท ว่าด้วยภิกษุขัดเคืองมีโทสะ สิกขาบทที่หนึ่ง ๑ ทุติยทุฏฐโทสสิกขาบท ว่าด้วยภิกษุขัดเคืองมีโทสะ สิกขาบทที่สอง ๑ สังฆเภทสิกขาบทว่าด้วยการทำลายสงฆ์ ๑ สังฆเภทานุวัตตกสิกขาบท ว่าด้วยผู้ประพฤติตามภิกษุทำลายสงฆ์ ๑ ทุพพจสิกขาบท ว่าด้วยภิกษุเป็นผู้ว่ายาก ๑ กุลทูสกสิกขาบท ว่าด้วยภิกษุผู้ประทุษร้ายตระกูล ๑

จบ สังฆาทิเสสกัณฑ์

๓. อนิยตกัณฑ์

ท่านทั้งหลาย อนึ่ง ธรรมคืออนิยต ๒ สิกขาบทเหล่านี้แลมาสู่อุทเทส

๑. อนิยตสิกขาบทที่ ๑

ว่าด้วยการนั่งในที่ลับตาสองต่อสองกับหญิง

เรื่องพระอุทายีกับนางวิสาขามิคารมารดา

{๖๓๑} [๔๔๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระอุทายีเป็นพระกุลุปกะในพระนครสาวัตถี ไปมาหาสู่ตระกูลเป็นอันมาก สมัยนั้น สาวน้อยแห่งตระกูลอุปัฏฐากของท่านพระอุทายีถูกมารดาบิดายกให้แก่ชายหนุ่มของตระกูลหนึ่งไปครั้งนั้นเป็นเวลาเช้า ท่านพระอุทายีครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรและจีวรเข้าไปหาถึงตระกูลนั้น ครั้นแล้วได้ถามพวกชาวบ้านว่า “สาวน้อย ชื่อนี้อยู่ไหน”

พวกชาวบ้านตอบอย่างนี้ว่า “พวกข้าพเจ้าได้ยกให้แก่ชายหนุ่มของตระกูลโน้นไปแล้วเจ้าข้า”

แม้ตระกูลนั้นแลก็เป็นอุปัฏฐากของท่านพระอุทายี จึงท่านพระอุทายีเข้าไปหาถึงตระกูลนั้น ครั้นแล้วได้ถามพวกชาวบ้านว่า “สตรีชื่อนี้อยู่ไหน”

พวกชาวบ้านตอบว่า “นางนั่งอยู่ในห้อง เจ้าข้า”