วินีตวัตถุ เล่ม ๑

อนาปัตติวาร

{๑๒๕} [๑๓๑] ภิกษุเหล่านื้ใม่ต้องอาบัติ คือ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นของของตน ๑ ภิกษุถือเอาด้วยวิสาสะ ๑ ภิกษุถือเอาเป็นของขอยืม ๑ ภิกษุถือเอาทรัพย์อันเปรตครอบครอง ๑ ภิกษุถือเอาทรัพย์อันสัตวัดิรัจฉานครอบครอง ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑

จบ ปฐมภาณวารในอทินนาทานสิกขาบท

คาถารวมเรื่องวินีตวัตถุ

{๑๒๖} พระอุบาลีเถระชี้แจง เรื่องช่างย้อม ๕ เรื่อง

เรื่องผ้าคลุมเตียง ๔ เรื่อง เรื่องกลางคืน ๕ เรื่อง

เรื่องทรัพย์ที่ภิกษุนำไปเอง ๕ เรื่อง เรื่องตอบตามคำถามนำ ๕ เรื่อง

เรื่องลม ๒ เรื่อง เรื่องศพที่ยังสด ๑ เรื่อง

เรื่องสับเปลี่ยนสลาก ๑ เรื่อง เรื่องเรือนไฟ ๑ เรื่อง

เรื่องเนื้อเดนสัตว์ ๕ เรื่อง เรื่องส่วนไม่มีมูล ๕ เรื่อง

เรื่องข้าวสุกในสมัยข้าวแพง ๑ เรื่อง เรื่องเนื้อในสมัยข้าวแพง ๑ เรื่อง

เรื่องขนมในสมัยข้าวแพง ๑ เรื่อง เรื่องน้ำตาลกรวด ๑ เรื่อง

เรื่องขนมต้ม ๑ เรื่อง เรื่องบริขาร ๕ เรื่อง

เรื่องถุง ๑ เรื่อง เรื่องฟูก ๑ เรื่อง

เรื่องราวจีวร ๑ เรื่อง เรื่องไม่ออกไป ๑ เรื่อง

เรื่องถือวิสาสะฉันของเคี้ยว ๑ เรื่อง เรื่องสำคัญว่าของตน ๒ เรื่อง

เรื่องไม่ลัก ๗ เรื่อง เรื่องลัก ๗ เรื่อง

เรื่องลักของสงฆ์ ๗ เรื่อง เรื่องลักดอกไม้ ๒ เรื่อง

เรื่องพูดตามคำสั่ง ๓ เรื่อง เรื่องนำแก้วมณีล่วงด่านภาษี ๓ เรื่อง

เรื่องปล่อยหมู ๒ เรื่อง เรื่องปล่อยเนื้อ ๒ เรื่อง

เรื่องปล่อยปลา ๒ เรื่อง เรื่องกลิ้งทรัพย์ในยาน ๑ เรื่อง

เรื่องชิ้นเนื้อ ๒ เรื่อง เรื่องไม้ ๒ เรื่อง

เรื่องผ้าบังสุกุล ๑ เรื่อง เรื่องข้ามน้ำ ๒ เรื่อง

เรื่องฉันทีละน้อย ๑ เรื่อง เรื่องชวนกันลัก ๒ เรื่อง

เรื่องกำมือที่พระนครสาวัตถี ๔ เรื่อง เรื่องเนื้อเดน ๒ เรื่อง

เรื่องหญ้า ๒ เรื่อง เรื่องให้แบ่งของสงฆ์ ๗ เรื่อง

เรื่องไม่ใช่เจ้าของ ๗ เรื่อง เรื่องยืมไม้ของสงฆ์ ๑ เรื่อง

เรื่องลักนํ้าของสงฆ์ ๑ เรื่อง เรื่องลักดินของสงฆ์ ๑ เรื่อง

เรื่องลักหญ้าของสงฆ์ ๒ เรื่อง เรื่องลักเสนาสนะของสงฆ์ ๗ เรื่อง

เรื่องของมีเจ้าของไม่ควรนำไปใช้ ๑ เรื่อง

เรื่องของมีเจ้าของควรขอยืม ๑ เรื่อง

เรื่องภิกษุณีชาวเมืองจัมปา ๑ เรื่อง

เรื่องภิกษุณีชาวพระนครราชคฤห์ ๑ เรื่อง

เรื่องพระอัชชุกะชาวพระนครเวสาลี ๑ เรื่อง

เรื่องทารกชาวพระนครพาราณสี ๑ เรื่อง

เรื่องภิกษุชาวพระนครโกสัมพี ๑ เรื่อง

เรื่องสัทธิวิหาริกของพระทัฬหิกะเมืองสาคลา ๑ เรื่อง

วินีตวัตถุ

เรื่องช่างย้อม ๕ เรื่อง

{๑๒๗} [๑๓๒] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ไปลานตากผ้าของช่างย้อมผ้า ลักห่อผ้าของช่างย้อมไป แล้วได้มีความกังวลใจว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑)

{๑๒๘} ๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปลานตากผ้าของช่างย้อมผ้า เห็นผ้ามีราคามาก เกิดไถยจิตขึ้นแล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติเพราะเพียงแต่คิด” (๒)๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปลานตากผ้าของช่างย้อมผ้า เห็นผ้ามีราคามาก มีไถยจิตจับต้องผ้านั้น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๓)๔.

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปลานตากผ้าของช่างย้อมผ้า เห็นผ้ามีราคามาก มีไถยจิตทำผ้านั้นให้ไหว แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ”จึงกราบทูลเรื่องนั้นแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๔)๕. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปลานตากผ้าของช่างย้อมผ้า เห็นผ้ามีราคามาก มีไถยจิตทำผ้านั้นให้เคลื่อนจากที่ตั้ง แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕)

เรื่องผ้าคลุมเตียง ๔ เรื่อง

{๑๒๙} [๑๓๓] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุผู้ถือเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรรูปหนึ่ง เห็นผ้าคลุมเตียงมีราคามาก จึงเกิดไถยจิตขึ้น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติเพราะเพียงแต่คิด” (๖)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุผู้ถือเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรรูปหนึ่งเห็นผ้าคลุมเตียงมีราคามาก มีไถยจิตจับต้องผ้านั้น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฎ” (๗)๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุผู้ถือเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรรูปหนึ่งเห็นผ้าคลุมเตียงมีราคามาก มีไถยจิตทำผ้านั้นให้ไหว แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๘)๔. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุผู้ถือเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรรูปหนึ่งเห็นผ้าคลุมเตียงมีราคามาก มีไถยจิตทำผ้านั้นให้เคลื่อนจากที่ตั้ง แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๙)

เรื่องกลางคืน ๕ เรื่อง

{๑๓๐} [๑๓๔] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นทรัพย์ตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไว้ด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน เธอเข้าใจว่าเป็นทรัพย์นั้นแน่ จึงลักทรัพย์นั้นมา แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๐)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นทรัพย์ตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไว้ด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน เธอเข้าใจว่าเป็นทรัพย์นั้นแน่ แต่กลับลักทรัพย์อื่นมา แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติ

ปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๑)

๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นทรัพย์ตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไว้ด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน เธอเข้าใจว่าเป็นของอื่นแต่ลักทรัพย์นั้นมา แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๒)๔. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นทรัพย์ตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไว้ด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน เธอเข้าใจว่าเป็นทรัพย์อื่นแต่ก็ลักทรัพย์อื่นนั้นมา แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๓)๕. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นทรัพย์ตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไว้ด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน เธอเข้าใจว่าเป็นทรัพย์นั้นแน่ แต่กลับลักทรัพย์ของตนมา แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๔)

เรื่องทรัพย์ที่ภิกษุนำไปเอง ๕ เรื่อง

{๑๓๑} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตจับต้องสิ่งของที่อยู่บนศีรษะ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๕)

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตยังสิ่งของที่อยู่บนศีรษะให้ไหว แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๑๖)ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตลดสิ่งของที่อยู่บนศีรษะลงมาที่คอ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๗)๒.

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตจับต้องสิ่งของที่อยู่บนไหล่ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๘)ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตยังสิ่งของที่อยู่บนไหล่ให้ไหว แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๑๙)ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตลดสิ่งของที่อยู่บนไหล่ลงมาที่สะเอว แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๒๐)๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตจับต้องสิ่งของที่อยู่ที่สะเอว แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๒๑)

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตยังสิ่งของที่อยู่ที่สะเอวให้ไหว แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๒๒)ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตลดสิ่งของที่อยู่ที่สะเอวลงมาหิ้วไป แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๒๓)๔.

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตวางทรัพย์ในมือลงบนพื้น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๒๔)๕. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนำทรัพย์ของผู้อื่นไป มีไถยจิตหยิบทรัพย์นั้นขึ้นจากพื้นดินแล้ว ได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๒๕)

เรื่องตอบตามคำถามนำ ๕ เรื่อง

{๑๓๒} [๑๓๕] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งผึ่งจีวรไว้กลางแจ้งแล้วเข้าไปวิหาร ภิกษุอีกรูปหนึ่งได้เก็บจีวรนั้นไว้ด้วยตั้งใจว่าจีวรนี้จะได้ไม่หายไป ภิกษุเจ้าของออกมาถามภิกษุนั้นว่า “ท่าน ใครเอาจีวรของผมไป” ภิกษุนั้นตอบอย่างนี้ว่า “ผมเอาไปเอง” ภิกษุเจ้าของจึงจับภิกษุนั้นพร้อมกล่าว

ว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”

“ข้าพระพุทธเจ้า ตอบตามคำถามนำ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ไม่เป็นอาบัติ เพราะตอบตามคำถามนำ” (๒๖)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งพาดจีวรไว้บนตั่งแล้วเข้าไปวิหาร ภิกษุอีกรูปหนึ่งได้เก็บจีวรนั้นไว้ด้วยตั้งใจว่าจีวรนี้จะได้ไม่หายไป ภิกษุเจ้าของออกมาถามภิกษุนั้นว่า “ท่าน ใครเอาจีวรของผมไป” ภิกษุนั้นตอบอย่างนี้ว่า “ผมเอาไปเอง” ภิกษุเจ้าของจึงจับภิกษุนั้นพร้อมกล่าวว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้า ตอบตามคำถามนำ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ไม่เป็นอาบัติ เพราะตอบตามคำถามนำ” (๒๗)

๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งพาดผ้าปูนั่งไว้บนตั่งแล้วเข้าไปวิหาร ภิกษุอีกรูปหนึ่งได้เก็บไว้ด้วยตั้งใจว่าผ้าปูนั่งนี้จะได้ไม่หายไป ภิกษุเจ้าของออกมาถามภิกษุนั้นว่า “ท่าน ใครเอาผ้าปูนั่งของผมไป” ภิกษุนั้นตอบอย่างนี้ว่า “ผมเอาไปเอง” ภิกษุเจ้าของจึงจับภิกษุนั้นพร้อมกล่าวว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้า ตอบตามคำถามนำ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ไม่เป็นอาบัติ เพราะตอบตามคำถามนำ” (๒๘)

๔. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งวางบาตรไว้ใต้ตั่งแล้วเข้าไปวิหาร ภิกษุอีกรูปหนึ่งได้เก็บบาตรนั้นไว้ด้วยตั้งใจว่าบาตรนี้จะได้ไม่หายไป ภิกษุเจ้าของออกมาถามภิกษุนั้นว่า “ท่าน ใครเอาบาตรของผมไป” ภิกษุนั้นตอบอย่างนี้ว่า “ผมเอาไปเอง” ภิกษุเจ้าของจึงจับภิกษุนั้นพร้อมกล่าวว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้า ตอบตามคำถามนำ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ไม่เป็นอาบัติ เพราะตอบตามคำถามนำ” (๒๙)

๕. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีรูปหนึ่งผึ่งจีวรไว้ที่รั้วแล้วเข้าไปวิหาร ภิกษุณีอีกรูปหนึ่งได้เก็บจีวรนั้นไว้ด้วยคิดว่าจีวรนี้จะได้ไม่หายไป ภิกษุณีเจ้าของออกมาถามภิกษุณีนั้นว่า “แม่เจ้า ใครเอาจีวรของดิฉันไป” ภิกษุณีนั้นตอบอย่างนี้ว่า “ดิฉันเอาไปเอง” ภิกษุณีเจ้าของจึงจับภิกษุณีนั้นพร้อมกล่าวว่าเธอไม่เป็นสมณะ ภิกษุณีนั้นได้มีความกังวลใจ จึงแจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลาย ภิกษุณีทั้งหลายแจ้งแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่เป็นอาบัติ เพราะตอบตามคำถามนำ” (๓๐)

เรื่องลม ๒ เรื่อง

{๑๓๓} [๑๓๖] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นผ้าสาฎกถูกลมบ้าหมูพัดหอบไปจึงเก็บไว้ด้วยตั้งใจว่าจักให้แก่เจ้าของ เจ้าของโจทภิกษุนั้นว่าไม่เป็นสมณะ เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผ้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”

“ข้าพระพุทธเจ้าไม่มีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีไถยจิต ไม่ต้องอาบัติ” (๓๑)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตหยิบเอาผ้าโพกซึ่งถูกลมบ้าหมูพัดหอบไปด้วยเกรงว่าเจ้าของจะเห็นเสียก่อน เจ้าของโจทภิกษุนั้นว่าไม่เป็นสมณะ เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”

“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๓๒)

เรื่องศพที่ยังสด

{๑๓๔} [๑๓๗] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปป่าช้าแล้วถือเอาผ้าบังสุกุลที่ศพสด และในร่างศพนั้นมีเปรตสิงอยู่ จึงเปรตนั้นได้กล่าวกะภิกษุนั้นว่า “ท่านผู้เจริญ ท่านอย่าได้เอาผ้าสาฎกของข้าพเจ้าไปเลย” ภิกษุนั้นไม่สนใจจึงได้ถือเอาไป ทันใดศพนั้นลุกขึ้นเดินตามหลังภิกษุนั้นไป ภิกษุนั้นเข้าไปสู่วิหารแล้วปิดประตู ร่างศพนั้นได้ล้มลงที่ประตูนั่นเอง เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันผ้าบังสุกุลที่ศพสด ภิกษุทั้งหลายไม่พึงถือเอา ภิกษุใดถือเอา ต้องอาบัติทุกกฏ” (๓๓)

เรื่องสับเปลี่ยนสลาก

{๑๓๕} [๑๓๘] ก็โดยสมัยนั้นแล เมื่อภิกษุเจ้าหน้าที่แจกจีวรของสงฆ์อยู่ ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตสับเปลี่ยนสลากแล้วรับจีวรไป เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๓๔)

เรื่องเรือนไฟ

{๑๓๖} [๑๓๙] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าใจผ้าอันตรวาสกของภิกษุรูปหนึ่งในเรือนไฟว่าของตนจึงนุ่งไป ภิกษุนั้นได้ถามท่านพระอานนท์ว่า “ท่านอานนท์ ไฉนท่านจึงนุ่งผ้าอันตรวาสกของผมเล่า”

ท่านพระอานนท์ตอบว่า “อาวุโส ผมเข้าใจว่าของผม”

ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความเข้าใจว่าของตนไม่ต้องอาบัติ” (๓๕)

เรื่องเนื้อเดนสัตว์ ๕ เรื่อง

{๑๓๗} [๑๔๐] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปลงจากภูเขาคิชฌกูฏพบเนื้อเดนราชสีห์จึงใช้อนุปสัมบัน ให้ต้มแกงฉัน แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่เป็นอาบัติเพราะเนื้อเดนราชสีห์” (๓๖)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปลงจากภูเขาคิชฌกูฏพบเนื้อเดนเสือโคร่ง จึงใช้อนุปสัมบันให้ต้มแกงฉัน แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่เป็นอาบัติเพราะเนื้อเดนเสือโคร่ง” (๓๗)๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปลงจากภูเขาคิชฌกูฏพบเนื้อเดนเสือเหลือง จึงใช้อนุปสัมบันให้ต้มแกงฉัน แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่เป็นอาบัติเพราะเนื้อเดนเสือเหลือง” (๓๘)

๔. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปลงจากภูเขาคิชฌกูฏพบเนื้อเดนเสือดาว จึงใช้อนุปสัมบันให้ต้มแกงฉัน แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่เป็นอาบัติเพราะเนื้อเดนเสือดาว” (๓๙)

๕. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปลงจากภูเขาคิชฌกูฏพบเนื้อเดนสุนัขป่า จึงใช้อนุปสัมบันให้ต้มแกงฉัน แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่เป็นอาบัติเพราะเนื้ออันสัตว์ดิรัจฉานครอบครอง” (๔๐)

เรื่องส่วนไม่มีมูล ๕ เรื่อง

{๑๓๘} [๑๔๑] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล เมื่อภิกษุเจ้าหน้าที่ภัตตุเทสก์แจกข้าวสุกของสงฆ์อยู่ ภิกษุรูปหนึ่งรับเอาส่วนที่ไม่มีมูลไปด้วยบอกว่า “ขอท่านจงให้ส่วนเพื่อภิกษุอื่นด้วย” เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เพราะสัมปชานมุสาวาท” (๔๑)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล เมื่อภิกษุเจ้าหน้าที่ขัชชภาชกะแจกของเคี้ยวของสงฆ์อยู่ ภิกษุรูปหนึ่งรับเอาส่วนที่ไม่มีมูลไปด้วยบอกว่า “ขอท่านจงให้ส่วนเพื่อภิกษุอื่นด้วย” เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้ว

กระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติปาจิตตีย์เพราะสัมปชานมุสาวาท” (๔๒)

๓. ก็โดยสมัยนั้นแล เมื่อภิกษุเจ้าหน้าที่ปูวภาชกะแจกขนมของสงฆ์อยู่ ภิกษุรูปหนึ่งรับเอาส่วนที่ไม่มีมูลไปด้วยบอกว่า “ขอท่านจงให้ส่วนเพื่อภิกษุอื่นด้วย” เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เพราะสัมปชานมุสาวาท” (๔๓)๔.

ก็โดยสมัยนั้นแล เมื่อภิกษุเจ้าหน้าที่อุจฉุภาชกะแจกอ้อยของสงฆ์อยู่ ภิกษุรูปหนึ่งรับเอาส่วนที่ไม่มีมูลไปด้วยบอกว่า “ขอท่านจงให้ส่วนเพื่อภิกษุอื่นด้วย” เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิกแต่ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เพราะสัมปชานมุสาวาท” (๔๔)๕. ก็โดยสมัยนั้นแล เมื่อภิกษุเจ้าหน้าที่ผลภาชกะแจกผลมะพลับของสงฆ์อยู่ ภิกษุรูปหนึ่งรับเอาส่วนที่ไม่มีมูลไปด้วยบอกว่า “ขอท่านจงให้ส่วนเพื่อภิกษุอื่นด้วย” เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติปาจิตตีย์เพราะสัมปชานมุสาวาท” (๔๕)

เรื่องข้าวสุก

{๑๓๙} [๑๔๒] ก็โดยสมัยนั้นแล เกิดทุพภิกขภัย ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปยังร้านขายข้าวสุก มีไถยจิตลักข้าวสุกไปเต็มบาตร แล้วมีความกังวลใจว่า “เรา

ต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ”จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๔๖)

เรื่องเนื้อ

ก็โดยสมัยนั้นแล เกิดทุพภิกขภัย ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปยังร้านขายเนื้อ มีไถยจิตลักเนื้อไปเต็มบาตร แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๔๗)

เรื่องขนม

ก็โดยสมัยนั้นแล เกิดทุพภิกขภัย ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปยังร้านขายขนม มีไถยจิตลักขนมไปเต็มบาตร แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๔๘)

เรื่องนํ้าตาลกรวด

ก็โดยสมัยนั้นแล เกิดทุพภิกขภัย ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปยังร้านขายน้ำตาลกรวด มีไถยจิตลักน้ำตาลกรวดไปเต็มบาตร แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๔๙)

เรื่องขนมต้ม

ก็โดยสมัยนั้นแล เกิดทุพภิกขภัย ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปยังร้านขายขนมต้ม มีไถยจิตลักขนมต้มไปเต็มบาตร แล้วมีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕๐)

เรื่องบริขาร ๕ เรื่อง

{๑๔๐} [๑๔๓] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นบริขารตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไว้ด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน ภิกษุนั้นสำคัญว่าเป็นบริขารนั้นแน่ จึงลักบริขารนั้น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕๑)๒.

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นบริขารตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไว้ด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน ภิกษุนั้นสำคัญว่าเป็นบริขารนั้นแน่ แต่กลับไปลักบริขารอื่น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕๒)๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นบริขารตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไว้ด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน ภิกษุนั้นสำคัญว่าเป็นบริขารอื่น แต่ได้ลักบริขารนั้น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕๓)๔. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นบริขารตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไว้ด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน ภิกษุนั้นสำคัญว่าเป็นบริขารอื่น จึงลักบริขารอื่นนั้น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕๔)

๕. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นบริขารตอนกลางวัน จึงได้ทำเครื่องหมายไวัด้วยตั้งใจว่าจักลักตอนกลางคืน ภิกษุนั้นสำคัญว่าเป็นบริขารนั้นแน่ แต่ลักบริขารของตน แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๕๕)

เรื่องถุง

{๑๔๑} [๑๔๔] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นถุงวางอยู่บนตั่ง คิดว่า “เมื่อเราเอาไปจากตั่งนี้ ก็จักเป็นปาราชิก” จึงได้ยกเอาไปพร้อมทั้งตั่งแล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕๖)

เรื่องฟูก

{๑๔๒} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักฟูกของสงฆ์ไป แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕๗)

เรื่องราวจีวร

{๑๔๓} [๑๔๕] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักจีวรที่ราวจีวรไป แล้วมีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕๘)

เรื่องไม่ออกไป

{๑๔๔} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งลักจีวรในวิหารไปแล้วคิดว่า “เมื่อเราออกจากวิหารนี้ไปก็จักเป็นปาราชิก” จึงไม่ออกไปจากวิหาร ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมฆบุรุษนั้นจะออกไปก็ตาม ไม่ออกไปก็ตาม ก็ต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๕๙)

เรื่องถือวิสาสะฉันของเคี้ยว

{๑๔๕} [๑๔๖] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุสองรูปเป็นเพื่อนกัน รูปหนึ่งเข้าไปบิณฑบาตในหมู่บ้าน รูปที่ ๒ เมื่อเจ้าหน้าที่ภัตตุเทสก์แจกของเคี้ยวของสงฆ์อยู่ รับเอาส่วนของเพื่อนไปแล้วถือวิสาสะฉันส่วนของเพื่อนนั้นเสีย ภิกษุรูปที่ ๑ นั้นทราบแล้วโจทภิกษุรูปที่ ๒ ว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุรูปที่ ๒ ได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้าถือวิสาสะ พระพุทธเจ้าเข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ไม่เป็นอาบัติ เพราะถือวิสาสะ” (๖๐)

เรื่องฉันของเคี้ยวด้วยสำคัญว่าของตน ๒ เรื่อง

{๑๔๖} [๑๔๗] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปกำลังทำจีวรกันอยู่ เมื่อเจ้าหน้าที่ขัชชภาชกะแจกของเคี้ยวของสงฆ์อยู่ ภิกษุทุกรูปต่างนำส่วนของตนไปเก็บไว้ ภิกษุรูปหนึ่งสำคัญส่วนของภิกษุอีกรูปหนึ่งว่าเป็นของตนจึงฉัน ภิกษุผู้เป็นเจ้าของทราบเรื่องเข้า จึงโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ไม่เป็นอาบัติแก่ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของตน” (๖๑)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปกำลังทำจีวรกันอยู่ เมื่อเจ้าหน้าที่ขัชชภาชกะแจกของเคี้ยวของสงฆ์อยู่ ภิกษุรูปหนึ่งได้เอาบาตรของภิกษุอีกรูปหนึ่งไป นำส่วนของตนมาเก็บไว้ ภิกษุเจ้าของบาตรสำคัญว่าเป็นของตนจึงฉัน ภิกษุนั้นรู้เข้าจึงโจทภิกษุเจ้าของบาตรว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเจ้าของบาตรได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ไม่เป็นอาบัติแก่ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของตน” (๖๒)

เรื่องไม่ลัก ๗ เรื่อง

{๑๔๗} [๑๔๘] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกขโมยลักมะม่วงทำมะม่วงให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยเหล่านั้นไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อมะม่วงหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล จึงเก็บมะม่วงห่อนั้นไปฉัน พวกเจ้าของโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล ไม่ต้องอาบัติ” (๖๓)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกขโมยลักชมพู่ทำชมพู่ให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยเหล่านั้นไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อชมพู่หนีไป ภิกษุทั้งหลายมีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล จึงเก็บชมพู่ห่อนั้นไปฉัน พวกเจ้าของโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ”

ภิกษุเหล่านั้นมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอ คิดอย่างไร”

“พวกข้าพระพุทธเจ้าสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล ไม่ต้องอาบัติ” (๖๔)

๓. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกขโมยลักขนุนสำมะลอทำขนุนสำมะลอให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยเหล่านั้นไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อขนุนสำมะลอหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล จึงเก็บขนุนสำมะลอห่อนั้นไปฉัน พวกเจ้าของโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล ไม่ต้องอาบัติ” (๖๕)

๔. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกขโมยลักขนุนทำขนุนให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยเหล่านั้นไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อขนุนหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล จึงเก็บขนุนห่อนั้นไปฉัน พวกเจ้าของโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล ไม่ต้องอาบัติ” (๖๖)

๕. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกขโมยลักผลตาลสุกทำผลตาลสุกให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยเหล่านั้นไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อผลตาลสุกหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล จึงเก็บผลตาลสุกห่อนั้นไปฉัน พวกเจ้าของโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล ไม่ต้องอาบัติ” (๖๗)

๖. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกขโมยลักอ้อยตัดอ้อยแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยเหล่านั้นไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่ออ้อยหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล จึงเก็บอ้อยห่อนั้นไปฉัน พวกเจ้าของโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล ไม่ต้องอาบัติ” (๖๘)

๗. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกขโมยลักผลมะพลับเลือกเก็บผลมะพลับแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยเหล่านั้นไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อผลมะพลับหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล จึงเก็บผลมะพลับห่อนั้นไปฉัน พวกเจ้าของโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจ จึง

กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”

“พวกข้าพระพุทธเจ้าสำคัญว่าเป็นของบงสุกุล พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล ไม่ต้องอาบัติ” (๖๙)

เรื่องลัก ๗ เรื่อง

{๑๔๘} ๑. ก็โดยสมัยนั้น พวกขโมยลักผลมะม่วงทำผลมะม่วงให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อมะม่วงหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีไถยจิตกลัวว่าพวกเจ้าของจะเห็นจึงฉันเสียก่อน พวกเจ้าของจึงโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๐)๒.

ก็โดยสมัยนั้น พวกขโมยลักลูกหว้าทำลูกหว้าให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อลูกหว้าหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีไถยจิตกลัวว่าพวกเจ้าของจะเห็นจึงฉันเสียก่อน พวกเจ้าของจึงโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๑)๓. ก็โดยสมัยนั้น พวกขโมยลักขนุนสำมะลอทำขนุนสำมะลอให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อขนุนสำมะลอหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีไถยจิตกลัวว่าพวกเจ้าของจะเห็นจึงฉันเสียก่อน พวกเจ้าของจึงโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่

เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๒)

๔. ก็โดยสมัยนั้น พวกขโมยลักขนุนทำขนุนให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อขนุนหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีไถยจิตกลัวว่าพวกเจ้าของจะเห็นจึงฉันเสียก่อน พวกเจ้าของจึงโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๓)๕.

ก็โดยสมัยนั้น พวกขโมยลักผลตาลสุกทำผลตาลสุกให้หล่น แล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อผลตาลสุกหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีไถยจิตกลัวว่าพวกเจ้าของจะเห็นจึงฉันเสียก่อน พวกเจ้าของจึงโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๔)๖. ก็โดยสมัยนั้น พวกขโมยลักอ้อยทำอ้อยให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่ออ้อยหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีไถยจิตกลัวว่าพวกเจ้าของจะเห็นจึงฉันเสียก่อน พวกเจ้าของจึงโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๕)

๗. ก็โดยสมัยนั้น พวกขโมยลักผลมะพลับทำผลมะพลับให้หล่นแล้วห่อถือไป พวกเจ้าของติดตามพวกขโมยไป พวกขโมยเห็นพวกเจ้าของเข้าจึงทิ้งห่อมะพลับหนีไป ภิกษุทั้งหลายมีไถยจิตกลัวว่าพวกเจ้าของจะเห็นจึงฉันเสียก่อน พวกเจ้าของจึงโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีดวามกังวลใจว่า “พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๖)

เรื่องลักของสงฆ์ ๗ เรื่อง

{๑๔๙} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักมะม่วงของสงฆ์ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๗)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักลูกหว้าของสงฆ์ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๘)

๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักขนุนสำมะลอของสงฆ์ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๗๙)

๔. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักขนุนของสงฆ์ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๘๐)

๕. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักผลตาลสุกของสงฆ์ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๘๑)๖. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักอ้อยของสงฆ์ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๘๒)๗. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักผลมะพลับของสงฆ์ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๘๓)

เรื่องลักดอกไม้ ๒ เรื่อง

{๑๕๐} [๑๔๙] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปสวนดอกไม้ มีไถยจิตลักดอกไม้ที่เขาเก็บกองไว้ได้ราคา ๕ มาสก แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๘๔)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปสวนดอกไม้ มีไถยจิตลักเก็บดอกไม้ได้ราคา ๕ มาสก แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๘๕)

เรื่องพูดตามคำสั่ง ๓ เรื่อง

{๑๕๑} [๑๕๐] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเมื่อจะไปยังหมู่บ้าน ได้กล่าวกะภิกษุอีกรูปหนึ่งว่า “ท่าน ผมจะบอกสกุลอุปัฏฐากของท่านตามที่

ท่านสั่ง” ภิกษุนั้นไปถึงจึงให้เขานำผ้าสาฎกมาให้ผืนหนึ่งแล้วใช้เสียเอง ภิกษุผู้สั่งรู้เข้าจึงโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ภิกษุทั้งหลายไม่พึงกล่าวว่า ‘ผมจะบอกตามที่ท่านสั่ง’ รูปใดกล่าว ต้องอาบัติทุกกฏ” (๘๖)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งจะไปยังหมู่บ้าน ภิกษุอีกรูปหนึ่งได้กล่าวกะภิกษุนั้นว่า “ท่าน ท่านจงบอกสกุลอุปัฏฐากของผมตามที่ผมสั่ง” ภิกษุนั้นไปถึงจึงให้เขานำผ้าสาฎกมาคู่หนึ่ง แล้วใช้เสียเองหนึ่งผืน ให้ภิกษุผู้บอกหนึ่งผืน ภิกษุผู้บอกรู้เข้าจึงโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ภิกษุทั้งหลายไม่พึงกล่าวว่า ‘ท่านจงบอกตามที่ผมสั่ง’ รูปใดกล่าว ต้องอาบัติทุกกฏ” (๘๗)๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเมื่อจะไปยังหมู่บ้าน ได้กล่าวกะภิกษุอีกรูปหนึ่งว่า “ท่าน ผมจะบอกสกุลอุปัฏฐากของท่านตามที่ท่านสั่ง” แม้ภิกษุนั้นก็กล่าวอย่างนี้ว่า “ท่าน ท่านจงบอกตามที่ผมสั่งเถิด” ภิกษุนั้นไปถึงจึงให้เขานำเนยใส ๑ อาฬหก นํ้าอ้อยงบ ๑ ดุล ข้าวสาร ๑ โทณ มาแล้วฉันเสียเอง ภิกษุผู้บอกรู้เข้าจึงโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส

ว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ภิกษุทั้งหลายไม่พึงกล่าวว่า ‘ผมจะบอกตามที่ท่านสั่ง’ และไม่พึงกล่าวว่า ‘ท่านจงบอกตามที่ผมสั่ง’ รูปใดกล่าว ต้องอาบัติทุกกฏ” (๘๘)

เรื่องนำแก้วมณีล่วงด่านภาษี ๓ เรื่อง

{๑๕๒} [๑๕๑] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล บุรุษผู้หนึ่งนำแก้วมณีซึ่งมีราคาแพงเดินทางไกลไปกับภิกษุรูปหนึ่ง ครั้นบุรุษนั้นเห็นด่านภาษีจึงหย่อนแก้วมณีลงในย่ามของภิกษุนั้นผู้ไม่รู้ตัว เดินพ้นด่านภาษีไปแล้วจึงถือนำไปเอง ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร

“ข้าพระพุทธเจ้าไม่รู้ตัว พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุไม่รู้ตัว ไม่ต้องอาบัติ” (๘๙)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล บุรุษผู้หนึ่งนำแก้วมณีซึ่งมีราคาแพงเดินทางไกลไปกับภิกษุรูปหนึ่ง ครั้นบุรุษนั้นเห็นด่านภาษีจึงแสร้งทำเป็นไข้แล้วได้ให้ห่อของของตนแก่ภิกษุนั้น ครั้นเดินทางพ้นด่านภาษีไปแล้ว บุรุษนั้นจึงได้กล่าวกะภิกษุนั้นว่า “ท่านขอรับ ขอท่านจงนำห่อของของผมมา ผมไม่เป็นอะไรหรอก” ภิกษุนั้นถามว่า “คุณ คุณทำเช่นนั้นเพื่อประสงค์อะไร” บุรุษนั้นได้เล่าความจริงแก่ภิกษุนั้นแล้ว เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้าไม่รู้ตัว พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุไม่รู้ตัว ไม่ต้องอาบัติ” (๙๐)

[๑๕๒] ๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเดินทางไกลไปกับพวกกองเกวียน บุรุษคนหนึ่งเกลี้ยกล่อมภิกษุนั้นด้วยอามิส เห็นด่านภาษีเข้า จึง

ส่งแก้วมณีซึ่งมีราคาแพงให้แก่ภิกษุนั้นด้วยขอร้องว่า “ท่านขอรับ ขอท่านจงช่วยนำแก้วมณีนี้ผ่านด่านภาษีด้วย” จึงภิกษุนั้นนำแก้วมณีนั้นผ่านด่านภาษีไป แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๙๑)

เรื่องปล่อยหมู ๒ เรื่อง

{๑๕๓} [๑๕๓] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีความสงสารได้ปล่อยหมูที่ติดบ่วงไป แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีความประสงค์จะช่วยเหลือ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้มีความประสงค์จะช่วยเหลือไม่ต้องอาบัติ” (๙๒)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตได้ปล่อยหมูที่ติดบ่วงไปเสียก่อนด้วยคิดว่าพวกเจ้าของจะเห็น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๙๓)

เรื่องปล่อยเนื้อ ๒ เรื่อง

๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีความสงสารได้ปล่อยเนื้อที่ติดบ่วงไป แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีความประสงค์จะช่วยเหลือ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้มีความประสงค์จะช่วยเหลือไม่ต้องอาบัติ” (๙๔)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตได้ปล่อยเนื้อที่ติดบ่วงไปเสียก่อนด้วยคิดว่าพวกเจ้าของจะเห็น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๙๕)

เรื่องปล่อยปลา ๒ เรื่อง

๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีความสงสารได้ปล่อยปลาที่ติดลอบไปแล้ว ได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีความประสงค์จะช่วยเหลือ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้มีความประสงค์จะช่วยเหลือไม่ต้องอาบัติ” (๙๖)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตได้ปล่อยปลาที่ติดลอบไปเสียก่อนด้วยคิดว่าพวกเจ้าของจะเห็น แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๙๗)

เรื่องกลิ้งทรัพย์ในยาน

{๑๕๔} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นทรัพย์ที่อยู่ในยานแล้วคิดว่า “เมื่อเราถือเอาไปจากยานนี้ก็จักเป็นปาราชิก” จึงเขี่ยให้กลิ้งลงมาแล้วถือเอาไป

แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๙๘)

เรื่องชิ้นเนื้อ ๒ เรื่อง

{๑๕๕} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งได้เก็บเอาชิ้นเนื้อที่เหยี่ยวเฉี่ยวมาไว้ด้วยตั้งใจว่าจักคืนให้แก่พวกเจ้าของ พวกเจ้าของโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีไถยจิต ไม่ต้องอาบัติ” (๙๙)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตเก็บเอาชิ้นเนื้อที่เหยี่ยวเฉี่ยวมาไว้เสียก่อนด้วยกลัวว่าพวกเจ้าของจะเห็น พวกเจ้าของโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่ป็นสมณะ” เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๐๐)

เรื่องไม้ ๒ เรื่อง

{๑๕๖} [๑๕๔] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกชาวบ้านช่วยกันผูกแพแล้วเข็นลงไปในแม่นํ้าอจิรวดี เมื่อเครื่องผูกขาด ไม้ได้ลอยกระจายไป ภิกษุทั้งหลายมีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุลจึงช่วยกันขนขึ้นมา พวกเจ้าของโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จังกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุลไม่ต้องอาบัติ” (๑๐๑)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกชาวบ้านช่วยกันผูกแพแล้วเข็นลงไปในแม่นํ้าอจิรวดี เมื่อเครื่องผูกขาด ไม้ได้ลอยกระจายไป ภิกษุทั้งหลายมี

ไถยจิตช่วยกันขนขึ้นเสียก่อนด้วยกลัวว่าพวกเจ้าของจะเห็น พวกเจ้าของโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๐๒)

เรื่องผ้าบังสุกล

{๑๕๗} ก็โดยสมัยนั้นแล คนเลี้ยงโคคนหนึ่งพาดผ้าสาฎกไว้ที่ต้นไม้แล้วไปถ่ายอุจจาระ ภิกษุรูปหนึ่งมีความสำคัญว่าเป็นผ้าบังสุกุลจึงถือเอาไป คนเลี้ยงโคนั้นโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุลไม่ต้องอาบัติ” (๑๐๓)

เรื่องข้ามนํ้า ๒ เรื่อง

{๑๕๘} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล เมื่อภิกษุรูปหนึ่งกำลังข้ามน้ำอยู่ มีผ้าสาฎกที่หลุดจากมือของพวกช่างย้อมผ้าไปคล้องอยู่ที่เท้าเธอ ภิกษุนั้นจึงเก็บไว้ด้วยตั้งใจว่าจักให้แก่พวกเจ้าของ พวกเจ้าของโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีไถยจิตไม่ต้องอาบัติ” (๑๐๔)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล เมื่อภิกษุรูปหนึ่งกำลังข้ามนํ้าอยู่ มีผ้าสาฎกที่หลุดจากมือของพวกช่างย้อมผ้าไปคล้องอยู่ที่หลังเท้าเธอ ภิกษุนั้นมีไถยจิตยึดเอาไว้เสียก่อนด้วยกลัวว่าพวกเจ้าของจักเห็น พวกเจ้าของโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติ

ปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๐๕)

เรื่องฉันทีละน้อย

{๑๕๙} [๑๕๕] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเห็นหม้อเนยใสจึงฉันเข้าไปทีละน้อยๆ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๐๖)

เรื่องชวนกันลักทรัพย์ ๒ เรื่อง

{๑๖๐} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปชวนกันไปด้วยตั้งใจว่าจักลักทรัพย์ ภิกษุรูปหนึ่งลักทรัพย์มาได้ ภิกษุเหล่านั้นกล่าวอย่างนี้ว่า “พวกเราไม่เป็นปาราชิก รูปใดลัก รูปนั้นจึงเป็นปาราชิก” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๐๗)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปชวนกันลักทรัพย์มาได้แล้วแบ่งกันเมื่อแบ่งทรัพย์กัน ภิกษุแต่ละรูปได้ส่วนแบ่งไม่ครบ ๕ มาสก จึงกล่าวขึ้นอย่างนี้ว่า “พวกเราไม่เป็นปาราชิก” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๐๘)

เรื่องกำมือที่พระนครสาวัตถี ๔ เรื่อง

{๑๖๑} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ในพระนครสาวัตถีเกิดทุพภิกขภัย ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักข้าวสารของชาวร้านตลาดไป ๑ กำมือ แล้วมีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๐๙)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ในพระนครสาวัตถีเกิดทุพภิกขภัย ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักถั่วเขียวของชาวร้านตลาดไป ๑ กำมือ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๑๐)

๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ในพระนครสาวัตถีเกิดทุพภิกขภัย ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักถั่วฝักยาวของชาวร้านตลาดไป ๑ กำมือ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๑๑)

๔. ก็โดยสมัยนั้นแล ในพระนครสาวัตถีเกิดทุพภิกขภัย ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักงาของชาวร้านตลาดไป ๑ กำมือ แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๑๒)

เรื่องเนื้อเดน ๒ เรื่อง

{๑๖๒} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกโจรฆ่าโคกินเนื้อแล้วซ่อนส่วนที่เหลือไวัในป่าอันธวัน ใกล้พระนครสาวัตถี แล้วพากันไป ภิกษุทั้งหลายสำคัญว่าเป็นของบังสุกุล จึงให้เก็บเอาไปฉัน พวกโจรโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุลไม่ต้องอาบัติ” (๑๑๓)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกโจรฆ่าหมูกินเนื้อแล้วซ่อนส่วนที่เหลือไว้ในป่าอันธวันใกล้พระนครสาวัตถี แล้วพากันไป ภิกษุทั้งหลายสำคัญว่า

เป็นของบังสุกุล จึงให้เก็บเอาไปฉัน พวกโจรโจทภิกษุเหล่านั้นว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” ภิกษุเหล่านั้นได้มีความกังวลใจว่า “พวกเราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีความสำคัญว่าเป็นของบังสุกุลไม่ต้องอาบัติ” (๑๑๔)

เรื่องหญ้า ๒ เรื่อง

{๑๖๓} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปยังทุ่งหญ้า มีไถยจิตลักหญ้าที่เขาเกี่ยวไว้แล้วได้ราคา ๕ มาสก แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๑๕){๑๖๔} ๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งไปยังทุ่งหญ้า มีไถยจิตลักหญ้าได้ ราคา ๕ มาสก แล้วได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๑๖)

เรื่องให้แบ่งของสงฆ์ ๗ เรื่อง

{๑๖๕} [๑๕๖] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล พระอาคันตุกะทั้งหลายให้ช่วยกันแจกมะม่วงของสงฆ์แล้วฉัน พวกภิกษุเจ้าถิ่นโจทพวกพระอาคันตุกะว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” พวกพระอาคันตุกะได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าคิดเพื่อต้องการฉัน พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คิดเพื่อต้องการฉัน ไม่ต้องอาบัติ” (๑๑๗)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล พระอาคันตุกะทั้งหลายให้ช่วยกันแจกลูกหว้าของสงฆ์แล้วฉัน พวกภิกษุเจ้าถิ่นโจทพวกพระอาคันตุกะว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” พวกพระอาคันตุกะได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าคิดเพื่อต้องการฉัน พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คิดเพื่อต้องการฉัน ไม่ต้องอาบัติ”(๑๑๘)

๓. ก็โดยสมัยนั้นแล พระอาคันตุกะทั้งหลายให้ช่วยกันแจกขนุนสำมะลอของสงฆ์แล้วฉัน พวกภิกษุเจ้าถิ่นโจทพวกพระอาคันตุกะว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” พวกพระอาคันตุกะได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าคิดเพื่อต้องการฉัน พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คิดเพื่อต้องการฉัน ไม่ต้องอาบัติ” (๑๑๙)

๔. ก็โดยสมัยนั้นแล พระอาคันตุกะทั้งหลายให้ช่วยกันแจกขนุนของสงฆ์แล้วฉัน พวกภิกษุเจ้าถิ่นโจทพวกพระอาคันตุกะว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” พวกพระอาคันตุกะได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าคิดเพื่อต้องการฉัน พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คิดเพื่อต้องการฉัน ไม่ต้องอาบัติ” (๑๒๐)

๕. ก็โดยสมัยนั้นแล พระอาคันตุกะทั้งหลายให้ช่วยกันแจกผลตาลสุกของสงฆ์แล้วฉัน พวกภิกษุเจ้าถิ่นโจทพวกพระอาคันตุกะว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” พวกพระอาคันตุกะได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้น

แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”

“พวกข้าพระพุทธเจ้าคิดเพื่อต้องการฉัน พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คิดเพื่อต้องการฉัน ไม่ต้องอาบัติ” (๑๒๑)

๖. ก็โดยสมัยนั้นแล พระอาคันตุกะทั้งหลายให้ช่วยกันแจกอ้อยของสงฆ์แล้วฉัน พวกภิกษุเจ้าถิ่นโจทพวกพระอาคันตุกะว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” พวกพระอาคันตุกะได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าคิดเพื่อต้องการฉัน พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คิดเพื่อต้องการฉัน ไม่ต้องอาบัติ” (๑๒๒)

๗. ก็โดยสมัยนั้นแล พระอาคันตุกะทั้งหลายให้ช่วยกันแจกผลมะพลับของสงฆ์แล้วฉัน พวกภิกษุเจ้าถิ่นโจทพวกพระอาคันตุกะว่า “พวกท่านไม่เป็นสมณะ” พวกพระอาคันตุกะมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอคิดอย่างไร”“พวกข้าพระพุทธเจ้าคิดเพื่อต้องการฉัน พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คิดเพื่อต้องการฉัน ไม่ต้องอาบัติ” (๑๒๓)

เรื่องไม่ไช้เจ้าของ ๗ เรื่อง

{๑๖๖} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกคนเฝ้าสวนมะม่วงได้ถวายผลมะม่วงแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายรังเกียจอยู่ว่า “คนพวกนี้มีหน้าที่เฝ้า ไม่มีหน้าที่จะถวาย” จึงไม่รับ แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติเพราะคนเฝ้าถวาย” (๑๒๔)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกคนเฝ้าสวนต้นหว้าได้ถวายผลหว้าแก่ภิกษุทั้งทลาย ภิกษุทั้งหลายรังเกียจอยู่ว่า “คนพวกนี้มีหน้าที่เฝ้า ไม่มีหน้าที่จะถวาย” จึงไม่รับ แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติเพราะคนเฝ้าถวาย” (๑๒๕)๓. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกคนเฝ้าสวนขนุนสำมะลอได้ถวายขนุนสำมะลอแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายรังเกียจอยู่ว่า “คนพวกนี้มีหน้าที่เฝ้า ไม่มีหน้าที่จะถวาย” จึงไม่รับ แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติเพราะคนเฝ้าถวาย” (๑๒๖)๔.

ก็โดยสมัยนั้นแล พวกคนเฝ้าสวนขนุนได้ถวายผลขนุนแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายรังเกียจอยู่ว่า “คนพวกนี้มีหน้าที่เฝ้า ไม่มีหน้าที่จะถวาย” จึงไม่รับ แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติเพราะคนเฝ้าถวาย” (๑๒๗)๕. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกคนเฝ้าสวนตาลได้ถวายผลตาลสุกแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายรังเกียจอยู่ว่า “คนพวกนี้มีหน้าที่เฝ้า ไม่มีหน้าที่จะถวาย” จึงไม่รับ แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติเพราะคนเฝ้าถวาย” (๑๒๘)๖. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกคนเฝ้าไร่อ้อยได้ถวายอ้อยแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายรังเกียจอยู่ว่า “คนพวกนี้มีหน้าที่เฝ้า ไม่มีหน้าที่จะถวาย” จึงไม่รับ แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติเพราะคนเฝ้าถวาย” (๑๒๙)

๗. ก็โดยสมัยนั้นแล พวกคนเฝ้าสวนมะพลับได้ถวายผลมะพลับแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายรังเกียจอยู่ว่า “คนพวกนี้มีหน้าที่เฝ้า ไม่มีหน้าที่จะถวาย” จึงไม่รับ แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติเพราะคนเฝ้าถวาย” (๑๓๐)

เรื่องยืมไม้ของสงฆ์

{๑๖๗} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งขอยืมไม้ของสงฆ์ไปคํ้าฝาที่อยู่ของตน ภิกษุทั้งหลายโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” เธอได้มีความกังวลใจจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้าคิดขอยืม พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ไม่ต้องอาบัติ เพราะขอยืม” (๑๓๑)

เรื่องลักนํ้าของสงฆ์

{๑๖๘} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักน้ำของสงฆ์ไป แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๓๒)

เรื่องลักดินของสงฆ์

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักดินของสงฆ์ไป แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”

“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๓๓)

เรื่องลักหญ้าของสงฆ์ ๒ เรื่อง

๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักหญ้ามุงกระต่ายของสงฆ์ไป แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๓๔)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตเผาหญ้ามุงกระต่ายของสงฆ์ แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้าคิดจะเผา พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๓๕)

เรื่องเสนาสนะของสงฆ์ ๗ เรื่อง

{๑๖๙} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีโถยจิตลักเตียงของสงฆ์ไป แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๓๖)

๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักตั่งของสงฆ์ไป แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๓๗)

๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักฟูกของสงฆ์ไป แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๓๘)

๔. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักหมอนของสงฆ์ไป แล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๓๙)

๕. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักบานประตูของสงฆ์ไปแล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๔๐)

๖. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักบานหน้าต่างของสงฆ์ไปแล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๔๑)

๗. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีไถยจิตลักไม้กลอนของสงฆ์ไปแล้วได้มีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”

“ข้าพระพุทธเจ้ามีไถยจิต พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๔๒)

เรื่องของมีเจ้าของ ไม่ควรนำไปใช้

{๑๗๐} [๑๕๗] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายนำเสนาสนะสำหรับใช้สอย ประจำวิหารของอุบาสกคนหนึ่งไปใช้สอยที่แห่งอื่น จึงอุบาสกนั้นเพ่งโทษติเตียนโพนทะนาว่า “ไฉนพระคุณเจ้าทั้งหลายจึงได้นำเครื่องใช้สอยในที่แห่งหนึ่งไปใช้สอยในที่อีกแห่งหนึ่งเล่า” ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องใช้สอยในที่แห่งหนึ่งอันภิกษุไม่พึงนำไปใช้สอยในที่อีกแห่งหนึ่ง รูปใดใช้สอย ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๔๓)

เรื่องของมีเจ้าของ ควรขอยืม

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายรังเกียจที่จะนำแม้ผ้าปูนั่งไปใช้โนโรงอุโบสถ ยอมนั่งบนพื้นเอา เนื้อตัวก็ดี จีวรก็ดีจึงเปื้อนฝุ่น ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้นำไปใช้ได้ชั่วคราว” (๑๔๔)

เรื่องภิกษุณีชาวเมืองจัมปา

{๑๗๑} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีผู้เป็นอันเตวาสิกา ของถุลลนันทาภิกษุณีไปยังสกุลอุปัฏฐากของถุลลนันทาภิกษุณีในเมืองจัมปาแล้วบอกว่า “แม่เจ้า ปรารถนาจะดื่มยาคูที่ปรุงต้วยของ ๓ อย่าง” สั่งให้เขาหุงหาให้แล้วนำไปฉันเสียเอง ถุลลนันทาภิกษุณีทราบเข้า จึงโจทภิกษุณีอันเตวาสิกานั้นว่า “เธอไม่เป็นสมณะ” ภิกษุณีอันเตวาสิกามีความกังวลใจจึงได้เรียนแก่ภิกษุณี

ทั้งหลาย พวกภิกษุณีได้แจ้งแก่ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีนั้นไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เพราะสัมปชานมุสาวาท” (๑๔๕)

เรื่องภิกษุณีชาวพระนครราชคฤห์

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีผู้เป็นอันเตวาสิกาของถุลลนันทาภิกษุณีไปยังสกุลอุปัฏฐากของถุลลนันทาภิกษุณีในพระนครราชคฤห์ แล้วบอกว่า “แม่เจ้าปรารถนาจะฉันขนมรวงผึ้ง” สั่งให้เขาทอดให้แล้วนำไปฉันเสียเอง ถุลลนันทาภิกษุณีทราบเข้าจึงโจทภิกษุณีอันเตวาสิกานั้นว่า“เธอไม่เป็นสมณะ” ภิกษุณีอันเตวาสิกามีความกังวลใจจึงได้เรียนแก่ภิกษุณีทั้งหลาย พวกภิกษุณีได้แจ้งแก่ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีนั้นไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เพราะสัมปชานมุสาวาท” (๑๔๖)

เรื่องพระอัชชุกะชาวพระนครเวสาลี

{๑๗๒} [๑๕๘] ก็โดยสมัยนั้นแล คฤหบดีอุปัฏฐากของท่านพระอัชชุกะในพระนครเวสาลี มีเด็กอยู่ ๒ คน คือ บุตรชายคนหนึ่ง หลานชายคนหนึ่ง ครั้งนั้นท่านคฤหบดีได้สั่งเสียท่านพระอัชชุกะว่า “พระคุณเจ้าเจ้าข้า ในเด็ก ๒ คนนี้ คนใดมีศรัทธาเลื่อมใส พระคุณเจ้าพึงบอกสถานที่ฝังทรัพย์นี้แก่เด็กคนนั้น” ดังนี้แล้วได้ถึงแก่กรรมไป ครั้นสมัยต่อมา หลานชายของคฤหบดีนั้นเป็นผู้มีศรัทธาเลื่อมใส จึงท่านพระอัชชุกะได้บอกสถานที่ฝังทรัพย์นั้นแก่เด็กหลานชาย เด็กหลานชายนั้นจึงได้รวบรวมทรัพย์ และเริ่มบำเพ็ญทานด้วยทรัพย์สมบัตินั้นแล้ว ภายหลัง บุตรชายคฤหบดีนั้นได้เรียนถามเรื่องนี้กะท่านพระอานนท์ว่า “ท่านอานนท์ขอรับ ใครหนอจึงจะเป็นทายาทของบิดา บุตรชายหรือหลานชาย”

ท่านพระอานนท์ตอบว่า “คุณ ธรรมดาบุตรชายย่อมเป็นทายาทของบิดา”

“ท่านขอรับ พระคุณเจ้าอัชชุกะนี้ได้บอกทรัพย์สมบัติของกระผมให้แก่คู่แข่งของกระผมไปแล้ว”

“คุณ ท่านพระอัชชุกะก็ไม่เป็นสมณะ”

ลำดับนั้น ท่านพระอัชชุกะได้กล่าวกะท่านพระอานนท์ว่า “อาวุโสอานนท์ ขอท่านได้โปรดให้การวินิจฉัยแก่ผมด้วย”

ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระอุบาลีเป็นฝักฝ่ายของท่านพระอัชชุกะ ท่านจึงถามท่านพระอานนท์ว่า “อาวุโส อานนท์ ภิกษุใดอันเจ้าของทรัพย์สั่งไว้ว่า ‘ขอท่านได้โปรดบอกสถานที่ฝังทรัพย์นี้แก่บุคคลชื่อนี้’ แล้วจึงบอกแก่บุคคลนั้น ภิกษุนั้นจะต้องอาบัติด้วยหรือ”

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ภิกษุนั้นไม่ต้องอาบัติสักน้อย โดยที่สุดแม้เพียงอาบัติทุกกฏ”

“อาวุโส ท่านพระอัชชุกะนี้อันเจ้าของทรัพย์สั่งไว้ว่า ‘ขอท่านได้โปรดบอกสถานที่ฝังทรัพย์นี้แก่บุคคลชื่อนี้’ จึงได้บอกแก่บุคคลนั้น ท่านพระอัชชุกะจึงไม่ต้องอาบัติ” (๑๔๗)

เรื่องทารกชาวพระนครพาราณสี

{๑๗๓} [๑๕๙] ก็โดยสมัยนั้นแล สกุลอุปัฏฐากของท่านปิลินทวัจฉะในพระนครพาราณสีถูกพวกโจรปล้น และเด็ก ๒ คนถูกพวกโจรจับตัวไป ครั้งนั้นท่านพระปิลินทวัจฉะนำเด็ก ๒ คนนั้นกลับมาได้ด้วยฤทธิแล้วให้อยู่ในปราสาท ชาวบ้านเห็นเด็ก ๒ คนนั้นแล้วต่างพากันเลื่อมใสโนท่านปิลินทวัจฉะ ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเติยน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระปิลินทวัจฉะจึงได้นำเด็กที่ถูกพวกโจรนำตัวไปแล้วคืนมาเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่เป็นอาบัติเพราะวิสัยแห่งฤทธิ์ของภิกษุผู้มีฤทธิ์” (๑๔๘)

เรื่องภิกษุชาวพระนครโกสัมพี

{๑๗๔} [๑๖๐] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุ ๒ รูป ชื่อปัณฑกะรูปหนึ่ง ชื่อกปิละรูปหนึ่ง เป็นสหายกัน รูปหนึ่งอยูในหมู่บ้าน อีกรูปหนึ่งอยูในเพระนครโกสัมพี ขณะเมื่อภิกษุนั้นเดินทางจากหมู่บ้านไปยังพระนครโกสัมพี ข้ามแม่นํ้าในระหว่างทางอยู่ มีเปลวมันข้นที่หลุดจากมือของพวกคนฆ่าหมูลอยมาติดอยู่ที่เท้า ภิกษุนั้นได้เก็บไว้ด้วยตั้งใจว่าจักให้แก่พวกเจ้าของ แต่พวกเจ้าของโจทภิกษุนั้นว่า “ท่านไม่เป็นสมณะ” สตรีเลี้ยงโคคนหนึ่งเห็นภิกษุนั้นข้ามแม่น้ำขึ้นมาแล้วได้เชิญชวนว่า “ท่านเจ้าข้า นิมนต์มาเสพเมถุนธรรมเถิด” ภิกษุนั้นคิดว่า “แม้โดยปกติเราก็ไม่เป็นสมณะแล้ว” จึงเสพเมถุนธรรมกับสตรีเลี้ยงโคนั้น ไปถึงพระนครโกสัมพีแล้วได้แจ้งเรื่องนี้แก่ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุจึงกราบทูลเรื่องนั้แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติปาราชิกเพราะอทินนาทาน แต่ต้องอาบัติปาราชิกเพราะเสพเมถุนธรรม” (๑๔๙)

เรื่องสัทธิวิหาริกของพระทัฬหิกะเมืองสาคลา

{๑๗๕} [๑๖๑] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุสัทธิวิหาริกของท่านพระทัฬหิกะในเมืองสาคลา ถูกความกระสันอยากสึกรุมเร้าจึงได้ลักผ้าโพกของชาวร้านตลาดไปแล้วได้กราบเรียนท่านพระทัฬหิกะว่า “กระผมไม่เป็นสมณะ จักสึกขอรับ”

“คุณทำอะไรไว้”

ภิกษุนั้นสารภาพว่า “ลักผ้าโพกของชาวร้านตลาดมา ขอรับ”

ท่านพระทัฬหิกะให้นำผ้าโพกนั้นมาแล้วให้ชาวร้านตลาดตีราคา เมื่อตีราคาผ้าโพกนั้น ราคาไม่ถึง ๕ มาสก ท่านพระทัฬทิกะจึงชี้แจงเหตุผลว่า “คุณไม่ต้องอาบัติปาราชิก” ภิกษุนั้นยินดียิ่งนักแล (๑๕๐)

จบ ปาราชิกสิกขาบทที่ ๒

๓. ปาราชิกสิกขาบทที่ ๓

มูลเหตุให้ทรงบัญญัติสิกขาบท

เรื่องภิกษุเจริญกัมมัฏฐานฆ่าตัวตาย

{๑๗๖} [๑๖๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้น พระองค์ทรงแสดงอสุภกถา ทรงพรรณนาคุณแห่งอสุภกัมมัฏฐาน ทรงสรรเสริญคุณแห่งการเจริญอสุภกัมมัฏฐาน ทรงพรรณนาคุณแห่งอสุภสมาบัติเนือง ๆ โดยอเนกปริยายแก่ภิกษุทั้งหลาย ต่อมา ทรงรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราปรารถนาจะปลีกตัวออกเร้นอยู่สักครึ่งเดือน ใคร ๆ อย่าเข้าไปหาเรา นอกจากภิกษุผู้นำบิณฑบาตเข้าไปให้รูปเดียว”ภิกษุเหล่านั้นรับรับสั่งแล้ว ไม่มีใครกล้าเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าเลย นอกจากภิกษุผู้นำบิณฑบาตเข้าไปถวายรูปเดียว ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงอสุภกถา ทรงพรรณนาคุณแห่ง