บทภาชนีย์ เล่ม ๑

บทภาชนีย์

มาติกา

{๙๐} [๙๓] ทรัพย์ที่อยู่ในดิน ทรัพย์ที่อยู่บนบก

ทรัพย์ที่ลอยอยู่ในอากาศ ทรัพย์ที่อยู่ในที่แจ้ง

ทรัพย์ที่อยู่ในนํ้า ทรัพย์ที่อยู่ในเรือ

ทรัพย์ที่อยู่ในยาน ทรัพย์ที่ตนนำไป

ทรัพย์ที่อยู่ในสวน ทรัพย์ที่อยู่ในวัด

ทรัพย์ที่อยู่ในนา ทรัพย์ที่อยู่ในพื้นที่

ทรัพย์ที่อยู่ในบ้าน ทรัพย์ที่อยู่ในป่า

นํ้า ไม้ชำระฟัน ต้นไม้เจ้าป่า ทรัพย์ที่มีผู้นำไป

ทรัพย์ที่เขาฝากไว้ ด่านภาษี สัตว์มีชีวิต

สัตว์ไม่มีเท้า สัตว์สองเท้า สัตว์สี่เท้า สัตว์มีเท้ามาก

ภิกษุผู้สั่ง ภิกษุผู้รับของฝาก การชักชวนกันไปลัก

การนัดหมาย การทำนิมิต

ทรัพย์ที่อยู่ในดิน

{๙๑} [๙๔] ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในดิน ได้แก่ ทรัพย์ที่ฝังกลบไว้ในแผ่นดินภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในดิน เที่ยวหาเพื่อนก็ตาม หาจอบหรือตะกร้าก็ตาม เดินไปก็ตาม ต้องอาบัติทุกกฏ ตัดไม้หรือเถาวัลย์ซึ่งเกิดอยู่ในที่นั้น ต้องอาบัติทุกกฏ ชุดดินก็ตาม คุ้ยดินก็ตาม โกยดินขึ้นก็ตาม ต้องอาบัติทุกกฏ จับต้องหม้อทรัพย์ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำหม้อทรัพย์ให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำหม้อทรัพย์ให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุมีไถยจิตหย่อนภาชนะของตนลงไปถูกต้องทรัพย์ได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้ทรัพย์มาอยูในภาชนะของตนก็ตาม ตัดขาดด้วยกำมือก็ตาม ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุมีไถยจิตจับต้องทรัพย์ที่เขาร้อยด้ายไว้ก็ดี สังวาลก็ดี สร้อยคอก็ดี เข็มขัดก็ดี ผ้าสาฎกก็ดี ผ้าโพกก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย จับปลายยกขึ้น ต้องอาบัติถุลลัจจัย ดึงครูดออกไป ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้พ้นปากหม้อทรัพย์ โดยที่สุดแม้ชั่วเสันผม ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุมีไถยจิตดื่มเนยใสก็ดี นํ้ามันก็ดี นํ้าผึ้งก็ดี นํ้าอ้อยก็ดี มีราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ด้วยการดื่มรวดเดียว ต้องอาบัติปาราชิก ทำลายเสียก็ดี ทำให้หกเสียก็ดี เผาเสียก็ดี ทำให้บริโภคไม่ได้ก็ดี ในที่นั้นเอง ต้องอาบัติทุกกฏ

ทรัพย์ที่อยู่บนบก

{๙๒} [๙๕] ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่บนบก ได้แก่ ทรัพย์ที่เขาวางไว้บนบก

ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่ตั้งอยู่บนบก เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่อยู่ในอากาศ

{๙๓} [๙๖] ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในอากาศ ได้แก่ ทรัพย์ที่ลอยอยู่ในอากาศ คือ นกยูง นกคับแค นกกระทา นกกระจาบ ผ้าสาฎก ผ้าโพก หรือเงินทองที่ขาดหลุดตกลง

ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่ลอยอยู่ในอากาศ เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ หยุดอยู่ ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่อยู่ในที่แจ้ง

{๙๔} [๙๗] ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในที่แจ้ง ได้แก่ ทรัพย์ที่แขวนไว้ในที่แจ้ง เช่น ทรัพย์ที่คล้องไว้บนเตียงหรือตั่ง ที่ห้อยไว้บนราวจีวร ที่สายระเดียง ที่เดือยข้างฝา ที่บันไดแก้ว หรือที่ต้นไม้ โดยที่สุดแม้บนเชิงรองบาตรภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในที่แจ้ง เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่อยู่ในนํ้า

{๙๕} [๙๘] ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในนํ้า ได้แก่ ทรัพย์ที่เขาเก็บไว้ในนํ้า

ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในนํ้า เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ดำลงไปก็ดี โผล่ขึ้นมาก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุมีไถยจิตจับดอกอุบล ดอกปทุม ดอกบุณฑริก เหง้าบัว ปลา หรือเต่าที่เกิดในน้ำนั้น ได้ราคา ๕ มาสกหรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่อยู่ในเรือ

{๙๖} [๙๙] ที่ชื่อว่า เรือ ได้แก่ พาหนะสำหรับใช้ข้ามนํ้า ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในเรือ ได้แก่ ทรัพย์ที่เขาเก็บไว้ในเรือ

ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในเรือ เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักเรือ เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ติ ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย แก้เครื่องผูก ต้องอาบัติทุกกฏ แก้เครื่องผูกแล้วลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้ลอยทวนน้ำไปก็ดี ให้ล่องตามนํ้าไปก็ดี ให้ขวางนํ้าไปก็ดี โดยที่สุดแม้ชั่วเส้นผม ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่ตั้งอยู่ในยาน

{๙๗} [๑๐๐] ที่ชื่อว่า ยาน ได้แก่ คานหาม รถ เกวียน เตียงหาม ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในยาน ได้แก่ ทรัพย์ที่เขาเก็บไว้ในยาน

ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในยาน เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักยาน เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฎ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่ตนนำไป

{๙๘} [๑๐๑] ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่ตนนำไป ได้แก่ สิ่งของที่ทูนศีรษะอยู่ สิ่งของที่แบกอยู่ สิ่งของที่กระเดียดอยู่ สิ่งของที่หิ้วอยู่

ภิกษุมีไถยจิตจับต้องสิ่งของที่ทูนศีรษะอยู่ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ลดลงมาที่คอ ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุมีไถยจิตจับต้องสิ่งของที่แบกอยู่ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ลดลงมาที่สะเอว ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุมีไถยจิตจับต้องสิ่งของที่กระเดียดอยู่ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ถือไปด้วยมือ ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุมีไถยจิตวางสิ่งของที่หิ้วอยู่ลงพื้นดิน ต้องอาบัติปาราชิก มีไถยจิตถือเอาจากพื้น ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่อยูในสวน

{๙๙} [๑๐๒] ที่ชื่อว่า สวน ได้แก่ สวนไม้ดอก สวนไม้ผล ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในสวน ได้แก่ ทรัพย์ที่เขาเก็บไว้ในสวน โดยฐาน ๔ คือ ฝังอยู่ในดิน ๑ ตั้งอยู่บนพื้นดิน ๑ ลอยอยู่ในอากาศ ๑ แขวนอยู่ในที่แจ้ง ๑ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในสวน เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุมีไถยจิตจับต้องรากไม้ เปลือกไม้ ใบไม้ ดอกไม้ หรือผลไม้ซึ่งเกิดในสวนนั้น ได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุตู่เอาที่สวน ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้เจ้าของเกิดความไม่แน่ใจ ต้องอาบัติถุลลัจจัย เจ้าของทอดธุระว่าไม่เป็นของเรา ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุเมื่อดำเนินคดี ทำให้เจ้าของแพ้ ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุเมื่อดำเนินคดี แพ้เจ้าของ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

ทรัพย์ที่อยูไนวัด

{๑๐๐} [๑๐๓] ที่ชื่อว่า ทรัพย์อยู่ในวัด ได้แก่ ทรัพย์ที่เขาเก็บไว้ในที่อยู่ โดยฐาน ๔ คือ ฝังอยู่ในดิน ๑ ตั้งอยู่บนพื้นดิน ๑ ลอยอยู่ในอากาศ ๑ แขวนอยู่ในที่แจ้ง ๑

ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยูในวัด เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุตู่เอาที่วัด ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้เจ้าของเกิดความไม่แน่ใจ ต้องอาบัติถุลลัจจัย เจ้าของทอดธุระว่าไม่เป็นของเรา ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุเมื่อดำเนินคดี ทำให้เจ้าของแพ้ ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุเมื่อดำเนินคดี แพ้เจ้าของ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

ทรัพย์ที่อยู่ในนา

{๑๐๑} [๑๐๔] ที่ชื่อว่า นา ได้แก่ ที่ซึ่งเป็นที่เกิดแห่งบุพพัณณชาติหรืออปรัณณชาติ ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในนา ได้แก่ ทรัพย์ที่เขาเก็บไว้ในนาโดยฐาน ๔ คือ ฝังอยูในดิน ๑ ตั้งอยู่บนพื้นดิน ๑ ลอยอยู่ในอากาศ ๑ แขวนอยู่ในที่แจ้ง ๑ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในนา เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุมีไถยจิตจับต้องบุพพัณณชาติหรืออปรัณณชาติ ซึ่งเกิดในนานั้นได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุตู่เอาที่นา ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้เจ้าของเกิดความไม่แน่ใจ ต้องอาบัติถุลลัจจัย เจ้าของทอดธุระว่าไม่เป็นของเรา ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุเมื่อดำเนินคดี ทำให้เจ้าของแพ้ ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุเมื่อดำเนินคดี แพ้เจ้าของ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

ภิกษุปักหลัก ขึงเชือก ล้อมรั้ว หรือถมคันนาให้รุกลํ้าที่นา ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อยังไม่ถึงการกระทำอีกอย่างหนึ่งที่จะสำเร็จ ต้องอาบัติถุลลัจจัย เมื่อถึงการกระทำนั้นสำเร็จแล้ว ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่อยู่ในพื้นที่

{๑๐๒} [๑๐๕] ที่ชื่อว่า พื้นที่ ได้แก่ พื้นที่สวน พื้นที่วัด ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในพื้นที่ ได้แก่ ทรัพย์ที่ตั้งอยูในพื้นที่ โดยฐาน ๔ คือ ฝังอยู่ในดิน ๑ ตั้งอยู่บนพื้นดิน ๑ ลอยอยู่ในอากาศ ๑ แขวนอยู่ในที่แจ้ง ๑ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในพื้นที่ เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุตู่เอาพื้นที่ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้เจ้าของเกิดความไม่แน่ใจ ต้องอาบัติถุลลัจจัย เจ้าของทอดธุระว่าไม่เป็นของเรา ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุเมื่อดำเนินคดี ทำให้เจ้าของแพ้ ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุเมื่อดำเนินคดี แพ้เจ้าของ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

ภิกษุปักหลัก ขึงเชือก ล้อมรั้ว หรือทำกำแพงให้รุกลํ้าพื้นที่ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อยังไม่ถึงการกระทำอีกอย่างหนึ่งที่จะสำเร็จ ต้องอาบัติถุลลัจจัย เมื่อถึงการกระทำนั้นสำเร็จแล้ว ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่อยู่ในหมู่บ้าน

{๑๐๓} [๑๐๖] ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในหมู่บ้าน ได้แก่ ทรัพย์ที่ตั้งอยู่ในหมู่บ้านโดยฐาน ๔ คือ ฝังอยู่ในดิน ๑ ตั้งอยู่บนพื้นดิน ๑ ลอยอยู่ในอากาศ ๑ แขวนอยู่ในที่แจ้ง ๑

ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในหมู่บ้าน เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่อยู่ในป่า

{๑๐๔} [๑๐๗] ที่ชื่อว่า ป่า ได้แก่ ป่าที่คนทั้งหลายครอบครองไว้ ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่อยู่ในป่า ได้แก่ ทรัพย์ที่ตั้งอยู่ในป่า โดยฐาน ๔ คือ ฝังอยู่ในดิน ๑ ตั้งอยู่บนพื้นดิน ๑ ลอยอยู่ในอากาศ ๑ แขวนอยู่ในที่แจ้ง ๑ภิกษุมีไถยจิตคิดจะลักทรัพย์ที่อยู่ในป่า เที่ยวหาเพื่อนก็ดี เดินไปก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุมีไถยจิตจับต้องไม้ก็ดี เถาวัลย์ก็ดี หญ้าก็ดี ซึ่งเกิดในป่านั้น ได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

น้ำ

{๑๐๕} [๑๐๘] ที่ชื่อว่า นํ้า ได้แก่ น้ำที่อยู่ในภาชนะ หรือนํ้าที่ขังอยู่ในสระโบกขรณี หรือในบ่อ

ภิกษุมีไถยจิตจับต้อง ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุมีไถยจิตหย่อนภาชนะของตนลงไปถูกต้องนํ้า ได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้ไหลเข้าไปในภาชนะของตน ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุทำลายคันนา ต้องอาบัติทุกกฏ ครั้นทำลายคันนาแล้วทำนํ้าให้ไหลออกไปได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติปาราชิก

ทำให้นํ้าไหลออกไป ได้ราคาเกินกว่า ๑ มาสก หรือหย่อนกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้นํ้าไหลออกไป ได้ราคา ๑ มาสก หรือหย่อนกว่า ๑ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม้ชำระฟัน

{๑๐๖} [๑๐๙] ที่ชื่อว่า ไม้ชำระฟัน ได้แก่ ไม้ชำระฟันที่ตัดแล้ว หรือที่ยังมิได้ตัด

ภิกษุมีไถยจิตจับต้องไม้ชำระฟ้น ได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ต้นไม้เจ้าป่า

{๑๐๗}[๑๑๐] ที่ชื่อว่า ต้นไม้เจ้าป่า ได้แก่ ต้นไม้ที่คนทั้งหลายครอบครองไว้เป็นไม้ที่ใช้สอยได้

ภิกษุมีไถยจิตตัด ต้องอาบัติทุกกฏทุกๆ ครั้งที่ฟัน เมื่อการฟันอีกครั้งหนึ่งจะสำเร็จ ต้องอาบัติถุลลัจจัย เมื่อการฟันนั้นสำเร็จแล้ว ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่มีผู้นำไป

{๑๐๘}[๑๑๑] ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่มีผู้นำไป ได้แก่ ทรัพย์ที่ผู้อื่นนำไป

ภิกษุมีไถยจิตลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุคิดว่า “จักนำไปพร้อมกับคนที่ถือทรัพย์ไป” ให้ย่างเท้าก้าวที่ ๑ ไป ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้ย่างเท้าก้าวที่ ๒ ไป ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุคิดว่า “จักเก็บทรัพย์ที่ตก แล้วทำทรัพย์นั้นให้ตก ต้องอาบัติทุกกฏ มีไถยจิตจับต้องทรัพย์ที่ตก ได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก

ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้เคลื่อนจากฐานที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

ทรัพย์ที่เขาฝากไว้

{๑๐๙} [๑๑๒] ที่ชื่อว่า ทรัพย์ที่เขาฝากไว้ ได้แก่ ทรัพย์ที่ผู้อื่นให้เก็บไว้

ภิกษุที่รับฝาก เมื่อเจ้าของขอคืนว่า “จงคืนทรัพย์ให้ข้าพเจ้า” กล่าวปฏิเสธว่า “ฉันไม่ได้รับฝากไว้” ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้เจ้าของเกิดความไม่แน่ใจ ต้องอาบัติถุลลัจจัย เจ้าของทอดธุระว่าจะไม่ให้แก่เรา ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุเมื่อดำเนินคดี ทำให้เจ้าของแพ้ ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุเมื่อดำเนินคดี แพ้เจ้าของ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

ด่านภาษี

{๑๑๐} [๑๑๓] ที่ชื่อว่า ด่านภาษี ได้แก่ สถานที่ซึ่งพระเจ้าแผ่นดินทรงตั้งไว้ที่เขาขาดบ้าง ที่ท่านํ้าบ้าง ที่ประตูหมู่บ้านบ้าง ด้วยทรงกำหนดว่า “จงเก็บภาษีแก่บุคคลผู้ผ่านเข้าไปในสถานที่นั้น”ภิกษุผ่านเข้าไปในด่านภาษีนั้น แล้วมีไถยจิตจับต้องทรัพย์ที่ควรเสียภาษี ได้ราคา ๕ มาสกก็ดี เกินกว่า ๕ มาสกก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้ย่างเท้าก้าวที่ ๑ ล่วงด่านภาษีไป ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้ย่างเท้าก้าวที่ ๒ ล่วงด่านภาษีไป ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุยืนอยู่ภายในด่านภาษี โยนทรัพย์ให้ตกนอกด่านภาษี ต้องอาบัติปาราชิก หลบเลี่ยงภาษี ต้องอาบัติทุกกฏ

สัตว์มีชีวิต

{๑๑๑} [๑๑๔] ที่ชื่อว่า สัตว์มีชีวิต พระผู้มีภาคเจ้าตรัสหมายเอามนุษย์ที่มีลมหายใจ

ภิกษุมีไถยจิตลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ยืน ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุคิดว่าจักพาเดินไป แล้วให้ก้าวเท้าที่ ๑ ไป ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้ก้าวเท้าที่ ๒ ไป ต้องอาบัติปาราชิก

สัตว์ไม่มีเท้า

{๑๑๒} ที่ชื่อว่า สัตว์ไม่มีเท้า ได้แก่ งู ปลา

ภิกษุมีไถยจิตจับต้องสัตว์ไม่มีเท้า ได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่อยู่ ต้องอาบัติปาราชิก

สัตว์สองเท้า

{๑๑๓} [๑๑๕] ที่ชื่อว่า สัตว์สองเท้า ได้แก่ คน นก

ภิกษุมีไถยจิตลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่อยู่ ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุคิดว่าจักพาเดินไป แล้วให้ก้าวเท้าที่ ๑ ไป ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้ก้าวเท้าที่ ๒ ไป ต้องอาบัติปาราชิก

สัตว์สี่เท้า

{๑๑๔} [๑๑๖] ที่ชื่อว่า สัตว์สี่เท้า ได้แก่ ช้าง ม้า อูฐ โค ลา ปศุสัตว์

ภิกษุมีไถยจิตลูบคลำ ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ยืน ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุคิดว่าจักพาเดินไป แล้วให้ก้าวเท้าที่ ๑ ไป ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้ก้าวเท้าที่ ๒ ไป ต้องอาบัติถุลลัจจัย ให้ก้าวเท้าที่ ๓ ไป ต้องอาบัติ ถุลลัจจัย ให้ก้าวเท้าที่ ๔ ไป ต้องอาบัติปาราชิก

สัตว์มีเท้ามาก

{๑๑๕} [๑๑๗] ที่ชื่อว่า สัตว์มีเท้ามาก ได้แก่ สัตว์จำพวกแมงป่อง ตะขาบ บุ้งขน

ภิกษุมีไถยจิตจับต้องสัตว์มีเท้ามากนั้น ได้ราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่อยู่ ต้องอาบัติปาราชิกภิกษุคิดว่าจักพาเดินไป ให้ย่างเท้าก้าวไป ต้องอาบัติถุลลัจจัยทุก ๆ ก้าว ให้ย่างเท้าก้าวหลังที่สุด ต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุผู้สั่ง

{๑๑๖} [๑๑๘] ที่ชื่อว่า ภิกษุผู้สั่ง ได้แก่ ภิกษุสั่งกำหนดทรัพย์ว่า “ท่านจงลักทรัพย์ชื่อนี้” ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุผู้รับคำสั่งนั้น ลักทรัพย์นั้นมาได้ ต้องอาบัติปาราชิกทั้งสองรูป

ภิกษุผู้รับของฝาก

{๑๑๗} ที่ชื่อว่า ภิกษุผู้รับของฝาก ได้แก่ ภิกษุผู้รักษาทรัพย์ที่เขานำมาฝากไว้

ภิกษุมีไถยจิตจับต้องทรัพย์ของฝาก ได้ราคา ๕ มาสกหรือเกินกว่า ๕ มาสก ต้องอาบัติทุกกฏ ทำให้ไหว ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำให้เคลื่อนจากที่ตั้ง ต้องอาบัติปาราชิก

การชักชวนกันลัก

{๑๑๘} ที่ชื่อว่า การชักชวนกันลัก ได้แก่ ภิกษุหลายรูปชักชวนกัน รูปหนึ่งลักทรัพย์มาได้ ต้องอาบัติปาราชิกทุกรูป

การนัดหมาย

{๑๑๙} [๑๑๙] ที่ชื่อว่า การนัดหมาย มีอธิบายว่า ภิกษุทำการนัดหมายว่า “ท่านจงลักทรัพย์นั้น ตามการนัดหมายนั้น คือในเวลาก่อนฉันอาหารหรือหลังฉันอาหาร ในเวลากลางคืนหรือกลางวัน” ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุผู้รับคำสั่งลักทรัพย์นั้นได้ตามการนัดหมายนั้น ต้องอาบัติปาราชิกทั้งสองรูป ภิกษุผู้รับคำสั่งลักทรัพย์นั้นได้ก่อนหรือหลังการนัดหมายนั้น ภิกษุผู้นัดหมายไม่ต้องอาบัติ ภิกษุผู้ลักตั้องอาบัติปาราชิก

การทำนิมิต

{๑๒๐} [๑๒๐] ที่ชื่อว่า การทำนิมิต มีอธิบายว่า ภิกษุทำนิมิตว่า “เราจักขยิบตา จักยักคิ้ว หรือจักผงกศีรษะ ท่านจงลักทรัพย์นั้น ตามนิมิตนั้น” ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุผู้รับคำสั่งลักทรัพย์นั้นได้ตามนิมิตนั้น ต้องอาบัติปาราชิกทั้งสองรูป ภิกษุผู้รับคำสั่งลักทรัพย์นั้นได้ก่อนหรือหลังนิมิตนั้น ภิกษุผู้ทำนิมิตไม่ต้องอาบัติ ภิกษุผู้ลักต้องอาบัติปาราชิก

การสั่ง

{๑๒๑} [๑๒๑] ภิกษุสั่งภิกษุว่า “เธอจงลักทรัพย์ชื่อนี้” ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุผู้รับคำสั่งเข้าใจว่าเป็นทรัพย์นั้น จึงลักทรัพย์นั้นมา ต้องอาบัติปาราชิกทั้งสองรูป

ภิกษุสั่งภิกษุว่า “เธอจงลักทรัพย์ชื่อนี้” ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุผู้รับคำสั่งเข้าใจว่าเป็นทรัพย์นั้น แต่ลักทรัพย์อย่างอื่นมา ภิกษุผู้สั่งไม่ต้องอาบัติ ภิกษุผู้ลักต้องอาบัติปาราชิก

ภิกษุสั่งภิกษุว่า “เธอจงลักทรัพย์ชื่อนี้” ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุผู้รับคำสั่งเข้าใจว่าเป็นทรัพย์อย่างอื่น แต่ลักทรัพย์นั้นมา ภิกษุผู้สั่งไม่ต้องอาบัติ ภิกษุผู้ลักต้องอาบัติปาราชิก