สิกขาบทที่ ๖ เรื่องพระอุทายี เล่ม ๒

ติกทุกกฏ

ภิกษุให้จีวรแก่ภิกษุณีผู้อุปสมบทแต่สงฆ์ฝ่ายเดียว เว้นไว้แต่แลกเปลี่ยนกัน ต้องอาบัติทุกกฏ

ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ภิกษุสำคัญว่ามิใช่ญาติ ให้จีวร ต้องอาบัติทุกกฏ

ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ภิกษุสงสัย ให้จีวร ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ภิกษุสำคัญว่าเป็นญาติ ให้จีวร ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๔๔๖} [๑๗๔] ภิกษุให้แก่ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ๑ ภิกษุแลกเปลี่ยน คือ เอาจีวรมีค่าน้อยแลกเปลี่ยนจีวรมีค่ามาก หรือเอาจีวรมีค่ามากแลกเปลี่ยนจีวรมีค่า น้อย ๑ ภิกษุณีถือวิสาสะ ๑ ภิกษุณีถือเอาเป็นของยืม ๑ ภิกษุให้บริขารอื่น นอกจากจีวร ๑ ภิกษุให้แก่สิกขมานา ๑ ภิกษุให้แก่สามเณรี ๑ ภิกษุผู้ วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ จีวรทานสิกขาบทที่ ๕

๖. จีวรสิพพนสิกขาบท

ว่าด้วยการเย็บจีวรให้ภิกษุณี

เรื่องพระอุทายี

{๔๔๗} [๑๗๕] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระอุทายีเป็นผู้สามารถที่จะทำจีวร ภิกษุณีรูปหนึ่งเข้าไปหาท่านพระอุทายีถึงสำนัก ครั้นแล้วพูดว่า “ดิฉันขอโอกาส เจ้าค่ะ ขอพระคุณเจ้า

ช่วยเย็บจีวรของดิฉันให้ด้วย” ฝ่ายท่านพระอุทายีเย็บจีวรของภิกษุณีนั้น แล้วทำการย้อมอย่างดี ทำบริกรรมอย่างดี แล้วเขียนรูปอันวิจิตรตามความคิดไว้กลางผืนแล้วพับเก็บไว้ต่อมา ภิกษุณีนั้นเข้าไปหาท่านพระอุทายีถึงสำนักแล้วถามว่า “จีวรนั้นอยู่ไหน เจ้าคะ”

พระอุทายีตอบว่า “เชิญเถอะ น้องหญิง จงนำจีวรผืนนี้ตามที่พับไว้ แล้วไปเก็บไว้ เมื่อภิกษุณีสงฆ์มารับโอวาท จึงค่อยห่มจีวรผืนนี้เดินตามหลังภิกษุณีสงฆ์ไป”ฝ่ายภิกษุณีนั้นนำจีวรตามที่พับไว้นั้นไปเก็บไว้ ถึงคราวที่ภิกษุณีสงฆ์มารับโอวาท จึงห่มจีวรผืนนั้นเดินตามมาข้างหลังภิกษุณีสงฆ์ ชาวบ้านพา กันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “พวกภิกษุณีเหล่านี้ขาดความเกรงกลัว ใจนักเลง ไม่มียางอาย จึงให้เขียนรูปอันวิจิตรตามความคิดไว้ที่จีวร”ภิกษุณีทั้งหลายถามว่า “รูปเป็นฝีมือของใคร”

ภิกษุณีนั้นตอบว่า “ของพระคุณเจ้าอุทายี”

ภิกษุณีทั้งหลายพูดว่า “แม้แต่พวกคนที่ขาดความเกรงกลัว ใจนักเลง ไม่มียางอาย รูปอย่างนี้ยังดูไม่งามเลย ไฉนจึงได้งามสำหรับพระคุณเจ้า อุทายีไปได้เล่า” แล้วแจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลายบรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระอุทายีจึงได้เย็บจีวรให้ภิกษุณีเล่า” ... แล้วกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามท่านพระอุทายีว่า “ดูก่อนอุทายี ทราบมาว่าเธอเย็บจีวรให้ภิกษุณี จริงหรือ”

ท่านพระอุทายีทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

“ภิกษุณีนั่นเป็นญาติของเธอหรือมิใช่ญาติ”

“มิใช่ญาติ พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษ ภิกษุผู้มิใช่ ญาติย่อมไม่รู้การกระทำที่สมควรหรือไม่สมควร อาการที่น่าเลื่อมใสหรือไม่ น่าเลื่อมใสของภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ ไฉนเธอจึงได้เย็บจีวรให้ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ เล่า การกระทำของเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่ เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๗๖] อนึ่ง ภิกษุใดเย็บก็ดี ให้เย็บก็ดี ซึ่งจีวร ให้ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๔๘} [๑๗๗] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ... คำว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุ’ ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า ผู้มิใช่ญาติ คือ ไม่ใช่คนเกี่ยวเนื่องถึงกันทางมารดาก็ดี ทางบิดาก็ดี ตลอดเจ็ดชั่วคน

ผู้ชื่อว่า ภิกษุณี ได้แก่ สตรีผู้อุปสมบทแล้วในสงฆ์สองฝ่าย

ที่ชื่อว่า จีวร ได้แก่ จีวร ๖ ชนิด ชนิดใดชนิดหนึ่งซึ่งเข้าองค์กำหนด แห่งผ้าต้องวิกัปเป็นอย่างต่ำ

คำว่า เย็บ คือ เย็บเอง ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ รอยเข็ม

คำว่า ให้เย็บ คือ ใช้ให้ผู้อื่นเย็บ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ใช้หนเดียว แต่เย็บแม้หลายหน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๔๔๙} [๑๗๘] ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ ภิกษุสำคัญว่ามิใช่ญาติ เย็บเองก็ดี ให้ เย็บก็ดี ซึ่งจีวร ต้องอาบัติปาจิตตีย์ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ ภิกษุสงสัย เย็บเองก็ดี ให้เย็บก็ดี ซึ่งจีวร ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ ภิกษุสำคัญว่าเป็นญาติ เย็บเองก็ดี ให้เย็บก็ดี ซึ่งจีวร ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ติกทุกกฏ

ภิกษุเย็บเองก็ดี ให้เย็บก็ดี ซึ่งจีวร ให้ภิกษุณีผู้อุปสมบทในสงฆ์ฝ่าย เดียว ต้องอาบัติทุกกฏภิกษุณีผู้เป็นญาติ ภิกษุสำคัญว่ามิใช่ญาติ... ต้องอาบัติทุกกฏ

ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ภิกษุสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ภิกษุสำคัญว่าเป็นญาติ ... ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๔๕๐} [๑๗๙] ภิกษุเย็บจีวรของภิกษุณีผู้เป็นญาติ ๑ ภิกษุเย็บเองก็ดี ให้เย็บก็ดี ซึ่งบริขารอื่นนอกจากจีวร ๑ ภิกษุเย็บจีวรของสิกขมานา ๑ ภิกษุเย็บจีวรของสามเณรี ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ จีวรสิพพนสิกขาบทที่ ๖

๗. สังวิธานสิกขาบท

ว่าด้วยการชักชวนภิกษุณีเดินทางไกลด้วยกัน

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๔๕๑} [๑๘๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ชักชวนกันแล้วเดินทางไกลด้วยกันกับพวกภิกษุณี พวก ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “พระสมณะเชื้อสายพระ ศากยบุตรเหล่านี้เที่ยวไปกับพวกภิกษุณีเหมือนพวกเรากับภรรยาเดินเที่ยว กันฉะนั้น”ภิกษุทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน พวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้ชักชวนกันแล้วเดินทางไกลด้วยกันกับพวกภิกษุณีเล่า”... แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกเธอชักชวนกันแล้วเดินทางไกลด้วยกันกับพวก ภิกษุณี จริงหรือ”

พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ไฉนพวกเธอจึงชักชวนกันแล้วเดินทางไกลด้วยกันกับพวกภิกษุณีเล่า การกระทำของพวกเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส หรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า