สิกขาบทที่ ๕ เรื่องภิกษุรูปหนึ่ง เล่ม ๒

ติกทุกกฏ

{๔๔๐} กรรมไม่เป็นธรรม ภิกษุสำคัญว่ากรรมเป็นธรรม กล่าวอย่างนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ

กรรมไม่เป็นธรรม ภิกษุสงสัย กล่าวอย่างนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ

กรรมไม่เป็นธรรม ภิกษุสำคัญว่ากรรมไม่เป็นธรรม กล่าวอย่างนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๔๔๑} [๑๖๘] ภิกษุพูดถึงภิกษุผู้สั่งสอนเพราะเห็นแก่จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เพราะเห็นแก่สักการะ ความเคารพ ความนับถือ การกราบไหว้ การบูชา ตามปกติ ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ อามิสสิกขาบทที่ ๔

๕. จีวรทานสิกขาบท

ว่าด้วยการให้จีวรแก่ภิกษุณี

เรื่องภิกษุรูปหนึ่ง

{๔๔๒} [๑๖๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งเที่ยวบิณฑบาตไปตามถนนแห่งหนึ่งในพระนครสาวัตถี แม้ภิกษุณีรูปหนึ่งก็เที่ยวบิณฑบาตไปตามถนนนั้น ครั้งนั้นแล ภิกษุนั้นได้ กล่าวกะภิกษุณีรูปนั้นว่า “ไปเถิดน้องหญิง ณ สถานที่โน้นมีผู้ถวาย

ภิกษา’’ แม้ภิกษุณีรูปนั้นก็กล่าวอย่างนี้ว่า “ไปเถิดพระคุณเจ้า ณ สถานที่โน้นก็มีผู้ถวายภิกษา” ภิกษุและภิกษุณีทั้งสองได้เป็นเพื่อนเห็นกันแล้ว เพราะได้พบกันอยู่เนือง ๆก็แลสมัยนั้น พระเจ้าหน้าที่แจกจีวรกำลังแจกจีวรของสงฆ์อยู่ จึงภิกษุณีรูปนั้นไปรับโอวาทแล้วเข้าไปหาภิกษุรูปนั้นถึงสำนัก ครั้นแล้วได้อภิวาทภิกษุนั้นแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งภิกษุรูปนั้นได้กล่าวกะภิกษุณีผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งว่า “ดูก่อนน้องหญิง ส่วนจีวรของฉันนี้ เธอจักยินดีไหม”

ภิกษุณีรับว่า “ยินดีเจ้าข้า ดิฉันมีจีวรเก่า”

จึงภิกษุนั้นได้ให้จีวรแก่ภิกษุณีรูปนั้น แม้ภิกษุนั้นก็เป็นผู้มีจีวรเก่าอยู่เหมือนกัน ภิกษุทั้งหลายจึงได้กล่าวกะภิกษุรูปนั้นว่า “บัดนี้ท่านจงทำจีวร ของท่านเสีย” ภิกษุรูปนั้นจึงได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลายบรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุจึงได้ให้จีวรแก่ภิกษุณีเล่า” ... แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า

ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุรูปนั้นว่า “ดูก่อนภิกษุ ทราบมาว่าเธอได้ให้จีวรแก่ภิกษุณี จริงหรือ”

ภิกษุรูปนั้นทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุณีนั้นเป็นญาติของเธอหรือมิใช่ญาติ”

“มิใช่ญาติ พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษ ภิกษุผู้มิใช่ญาติ ย่อมไม่รู้การกระทำอันสมควรหรือไม่สมควร ของที่มีอยู่หรือไม่มีของภิกษุณี ผู้มิใช่ญาติ ไฉนเธอจึงได้ให้จีวรแก่ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติเล่า การกระทำของ

เธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

อนึ่ง ภิกษุใดให้จีวรแก่ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ เป็นปาจิตตีย์

ก็สิกขาบทนี้ย่อมเป็นอันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติแล้วแก่ภิกษุทั้งหลายด้วยประการฉะนี้

ทรงอนุญาตให้แลกเปลี่ยนจีวร

{๔๔๓} [๑๗๐] สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายรังเกียจจึงไม่ให้จีวรแลกเปลี่ยนแก่ พวกภิกษุณี ภิกษุณีทั้งหลายจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพระคุณเจ้าจึงได้ไม่ให้จีวรแลกเปลี่ยนแก่พวกเราเล่า”ภิกษุทั้งหลายได้ยินภิกษุณีเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำธรรมีกถาในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้แลกเปลี่ยนกันได้แก่สหธรรมิก ทั้ง ๕ คือ ภิกษุ ภิกษุณี สิกขมานา สามเณร สามเณรี เราอนุญาตให้แลกเปลี่ยนกันได้แก่สหธรรมิก ๕ เหล่านี้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า

พระอนุบัญญัติ

[๑๗๑] อนึ่ง ภิกษุใดให้จีวรแก่ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ เป็นปาจิตตีย์ เว้นไว้แต่แลกเปลี่ยนกัน

สิกขาบทวิภังค์

{๔๔๔} [๑๗๒] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุ’ ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า ผู้มิใช่ญาติ คือ ไม่ใช่คนเกี่ยวเนื่องถึงกันทางมารดาก็ดี ทางบิดาก็ดี ตลอดเจ็ดชั่วคนผู้ชื่อว่า ภิกษุณี ได้แก่ สตรีผู้อุปสมบทแล้วในสงฆ์สองฝ่าย

ที่ชื่อว่า จีวร ได้แก่ จีวร ๖ ชนิด ชนิดใดชนิดหนึ่งซึ่งเข้าองค์กำหนด แห่งผ้าต้องวิกัปเป็นอย่างตํ่าคำว่า เว้นไว้แต่แลกเปลี่ยนกัน ความว่า ภิกษุให้ เว้นการแลกเปลี่ยน กัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๔๔๕} [๑๗๓] ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ ภิกษุสำคัญว่ามิใช่ญาติ ให้จีวร เว้นไว้ แต่แลกเปลี่ยนกัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ ภิกษุสงสัย ให้จีวร เว้นไว้แต่แลกเปลี่ยนกัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ ภิกษุสำคัญว่าเป็นญาติ ให้จีวร เว้นไว้แต่แลกเปลี่ยนกัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ติกทุกกฏ

ภิกษุให้จีวรแก่ภิกษุณีผู้อุปสมบทแต่สงฆ์ฝ่ายเดียว เว้นไว้แต่แลกเปลี่ยนกัน ต้องอาบัติทุกกฏ

ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ภิกษุสำคัญว่ามิใช่ญาติ ให้จีวร ต้องอาบัติทุกกฏ

ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ภิกษุสงสัย ให้จีวร ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ภิกษุสำคัญว่าเป็นญาติ ให้จีวร ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๔๔๖} [๑๗๔] ภิกษุให้แก่ภิกษุณีผู้เป็นญาติ ๑ ภิกษุแลกเปลี่ยน คือ เอาจีวรมีค่าน้อยแลกเปลี่ยนจีวรมีค่ามาก หรือเอาจีวรมีค่ามากแลกเปลี่ยนจีวรมีค่า น้อย ๑ ภิกษุณีถือวิสาสะ ๑ ภิกษุณีถือเอาเป็นของยืม ๑ ภิกษุให้บริขารอื่น นอกจากจีวร ๑ ภิกษุให้แก่สิกขมานา ๑ ภิกษุให้แก่สามเณรี ๑ ภิกษุผู้ วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ จีวรทานสิกขาบทที่ ๕

๖. จีวรสิพพนสิกขาบท

ว่าด้วยการเย็บจีวรให้ภิกษุณี

เรื่องพระอุทายี

{๔๔๗} [๑๗๕] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระอุทายีเป็นผู้สามารถที่จะทำจีวร ภิกษุณีรูปหนึ่งเข้าไปหาท่านพระอุทายีถึงสำนัก ครั้นแล้วพูดว่า “ดิฉันขอโอกาส เจ้าค่ะ ขอพระคุณเจ้า