อนาปัตติวาร เล่ม ๒

๘. พูดล้อเปรยกระทบกิเลสหยาบ - ละเอียด

... ‘พวกเราไม่ใช่ถูกราคะกลุ้มรุม ไม่ใช่ถูกโทสะย่ำยี ไม่ใช่ถูกโมหะครอบงำ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุพภาสิตทุก ๆ คำพูด

... ‘พวกเราไม่ใช่ปราศจากราคะ ไม่ใช่ปราศจากโทสะ ไม่ใช่ปราศจากโมหะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุพภาสิตทุก ๆ คำพูด

๙. พูดล้อเปรยกระทบอาบัติทราม - อุกฤษฏ์

... ‘พวกเราไม่ใช่เป็นผู้ต้องอาบัติปาราชิก ... เป็นผู้ต้องอาบัติทุพภาสิต’ ดังนี้ ต้องอาบัติทุพภาสิตทุก ๆ คำพูด

... ‘พวกเราไม่ใช่เป็นโสดาบัน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุพภาสิต ทุก ๆ คำพูด

๑๐. พูดล้อเปรยกระทบคำด่าหยาบ - ละเอียด

... ‘พวกเราไม่ใช่มีความประพฤติดังอูฐ ไม่ใช่มีความประพฤติดังแพะ ไม่ใช่มีความประพฤติดังโค ไม่ใช่มีความประพฤติดังลา ไม่ใช่มีความประพฤติดังสัตว์ดิรัจฉาน ไม่ใช่มีความประพฤติดังสัตว์นรก สุคติของพวกเราไม่มี พวกเราพึงหวังได้แต่ทุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุพภาสิตทุก ๆ คำพูด... ‘พวกเราไม่ใช่บัณฑิต ไม่ใช่คนฉลาด ไม่ใช่นักปราชญ์ ไม่ใช่พหูสูต ไม่ใช่ธรรมกถึก ทุคติของพวกเราไม่มี พวกเราพึงหวังได้แต่สุคติ’ ดังนี้ เป็นต้น ต้องอาบัติทุพภาสิตทุก ๆ คำพูด

อนาปัตติวาร

{๒๕๔} [๓๕] ภิกษุผู้มุ่งอรรถ ๑ ภิกษุผู้มุ่งธรรม ๑ ภิกษุผู้มุ่งสั่งสอน ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้มีจิตฟุ้งซ่าน ๑ ภิกษุผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ โอมสวาทสิกขาบทที่ ๒

๓. เปสุญญสิกขาบท

ว่าด้วยการส่อเสียด

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๒๕๕} [๓๖] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ได้เก็บเอาคำส่อเสียดไปบอกแก่พวกภิกษุผู้บาดหมางกัน ทะเลาะวิวาทกัน คือ ฟังคำของฝ่ายนี้แล้วไปบอกแก่ฝ่ายโน้นเพื่อทำลายฝ่ายนี้ ฟังคำของฝ่ายโน้นแล้วมาบอกแก่ฝ่ายนี้เพื่อทำลายฝ่ายโน้น เพราะเหตุนั้น ความบาดหมางที่ยังไม่เกิดก็เกิดขึ้น และความบาดหมางที่เกิดขึ้น แล้วก็เป็นไปรุนแรงยิ่งขึ้นบรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้เก็บเอาคำส่อเสียดไปบอกแก่พวกภิกษุผู้บาดหมางกัน ทะเลาะวิวาทกัน คือ ฟังคำของฝ่ายนี้แล้วไปบอกแก่ฝ่ายโน้นเพื่อทำลายฝ่ายนี้ ฟังคำของฝ่ายโน้นแล้วมาบอกแก่ฝ่ายนี้เพื่อทำลายฝ่ายโน้น เพราะเหตุนั้น ความบาดหมางที่ยังไม่เกิดก็เกิดขึ้น และความบาดหมางที่เกิดขึ้นแล้วก็เป็นไปรุนแรงยิ่งขึ้นเล่า’ จึงพากันตำหนิพวกภิกษุฉัพพัคคีย์โดยอเนกปริยายแล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งให้ประชุมภิกษุสงฆ์ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วทรงสอบถามพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกเธอเก็บเอาคำส่อเสียด ไปบอกแก่พวกภิกษุผู้บาดหมางกัน ทะเลาะวิวาทกัน คือ ฟังคำของฝ่ายนี้