สิกขาบทที่ ๗ เรื่องพระฉัพพัคคีย์ เล่ม ๒

อนาปัตติวาร

{๗๐๖} [๔๖๓] ภิกษุสำคัญว่ามีมูล โจทเองก็ดี สั่งให้โจทก็ดี ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ อมูลกสิกขาบทที่ ๖

๗. สัญจิจจสิกขาบท

ว่าด้วยการแกล้งก่อความรำคาญ

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๗๐๗} [๔๖๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์แกล้งก่อความรำคาญให้แก่พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์ด้วยพูดว่า “อาวุโสทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้ว่า ‘สงฆ์ไม่พึงอุปสมบทให้บุคคลมีอายุตํ่ากว่า ๒๐ ปี’ ก็พวกท่านมีอายุตํ่ากว่า ๒๐ ปีอุปสมบทแล้ว พวกท่านคงเป็นอนุปสัมบันของพวกเรากระมัง’ พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์เหล่านั้นจึงร้องไห้ภิกษุทั้งหลายจึงถามอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย พวกเธอร้องไห้ทำไม”

พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์ตอบว่า “อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุฉัพพัคคีย์เหล่านี้แกล้งก่อความรำคาญให้แก่พวกกระผม”

บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้แกล้งก่อความรำคาญให้แก่ภิกษุทั้งหลายเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงสอบถามแล้วทรงบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกเธอแกล้งก่อความรำคาญให้แก่ภิกษุทั้งหลาย จริงหรือ”พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ไฉนพวกเธอจึงได้แกล้งก่อความรำคาญให้แก่ภิกษุทั้งหลายเล่า การกระทำของพวกเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อ ความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๔๖๕] อนึ่ง ภิกษุใดแกล้งก่อความรำคาญให้แก่ภิกษุด้วยหมายใจว่า ‘ด้วยวิธีนี้ ความไม่ผาสุกจักมีแก่เธอไปครู่หนึ่ง’ ทำความหมายใจอย่างนี้เท่านั้นให้เป็นเหตุ ไม่มีอะไรอื่น เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๗๐๘} [๔๖๖] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรงประสงค์ว่า ‘ภิกษุ’ ในข้อความตอนนี้

คำว่า แก่ภิกษุ คือ แก่ภิกษุรูปอื่น

คำว่า แกล้ง คือ รู้อยู่ รู้ดีอยู่ จงใจ ตั้งใจ ละเมิด

คำว่า ก่อความรำคาญ ความว่า ก่อความรำคาญให้ด้วยพูดว่า ‘ชะรอยท่านมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปีอุปสมบท’ ‘ชะรอยท่านบริโภคอาหารใน

เวลาวิกาล’ ‘ชะรอยท่านดื่มนํ้าเมา’ ‘ชะรอยท่านนั่งในที่ลับกับมาตุคาม’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์คำว่า ทำความหมายใจอย่างนี้เท่านั้นให้เป็นเหตุ ไม่มีอะไรอื่น คือ ไม่มีเหตุจำเป็นอย่างอื่นที่จะก่อความรำคาญให้

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๗๐๙} [๔๖๗] อุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน แกล้งก่อความรำคาญให้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์อุปสัมบัน ภิกษุสงสัย แกล้งก่อความรำคาญให้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน แกล้งก่อความรำคาญให้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

จตุกกทุกกฏ

ภิกษุแกล้งก่อความรำคาญให้แก่อนุปสัมบัน ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๗๑๐} [๔๖๘] ภิกษุไม่มุ่งจะก่อความรำคาญให้ พูดแนะนำว่า ‘ชะรอยท่าน จะมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปีอุปสมบท ชะรอยท่านจะบริโภคอาหารในเวลาวิกาล ชะรอยท่านจะดื่มนํ้าเมา ชะรอยท่านจะนั่งในที่ลับกับมาตุคาม ท่านจงรู้ไว้เถิด ความรำคาญใจในภายหลังอย่าได้มีแก่ท่านเลย’ ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สัญจิจจสิกขาบทที่ ๗

๘. อุปัสสุติสิกขาบท

ว่าด้วยการแอบฟังภิกษุทะเลาะกัน

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๗๑๑} [๔๖๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทะเลาะกับพวกภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก พวกภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รักกล่าวกันอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุฉัพพัคคีย์พวกนี้เป็นอลัชชี พวกเราไม่อาจทะเลาะกับภิกษุพวกนี้ได้”พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ต่อว่าอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย ทำไมพวกท่านจึงได้ทำให้พวกกระผมอันชั่วช้าด้วยกล่าวว่าเป็นอลัชชีเล่า”

พวกภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รักถามว่า “อาวุโสทั้งหลาย ก็พวกท่านได้ยินมาแต่ที่ไหน”

พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ตอบว่า “พวกเรายืนแอบฟังพวกท่านอยู่”

บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “เมื่อภิกษุทั้งหลายเกิดบาดหมางกัน เกิดทะเลาะกัน ถึงการวิวาทกัน ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้ยืนแอบฟังอยู่เล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า