สิกขาบทที่ ๖ เรื่องพระฉัพพัคคีย์ เล่ม ๒

อุปสัมบัน ภิกษุสงสัย โกรธ ไม่พอใจ เงื้อหอกคือฝ่ามือ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน โกรธ ไม่พอใจ เงื้อหอกคือ ฝ่ามือ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

จตุกกทุกกฏ

ภิกษุ โกรธ ไม่พอใจ เงื้อหอกคือฝ่ามือให้อนุปสัมบัน ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๗๐๒} [๔๕๘] ภิกษุถูกคนบางคนเบียดเบียน ประสงค์จะให้พ้น จึงเงื้อหอก คือฝ่ามือ ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้อง อาบัติแล

จบ ตลสัตติกสิกขาบทที่ ๕

๖. อมูลกสิกขาบท

ว่าด้วยการใส่ความด้วยอาบัติอันหามูลมิได้

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๗๐๓} [๔๕๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใส่ความภิกษุด้วยอาบัติสังฆาทิเสสอันหามูลมิได้ บรรดา

ภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้ใส่ความภิกษุด้วยอาบัติสังฆาทิเสสอันหามูลมิได้เล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงสอบถามแล้วทรงบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกเธอใส่ความภิกษุด้วยอาบัติสังฆาทิเสสอันหามูลมิได้ จริงหรือ”พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ไฉนพวกเธอจึงได้ใส่ความภิกษุด้วยอาบัติสังฆาทิเสสอันหามูลมิได้เล่า การกระทำของพวกเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส หรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๔๖๐] อนึ่ง ภิกษุใดใส่ความภิกษุด้วยอาบัติสังฆาทิเสสอันหามูลมิได้ เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๗๐๔} [๔๖๑] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรงประสงค์ว่า ‘ภิกษุ’ ในข้อความตอนนี้

คำว่า ภิกษุ คือ ซึ่งภิกษุอื่น

ที่ชื่อ ว่า อันหามูลมิได้ คือ อันตนหรือผู้อื่นไม่ได้เห็น ไม่ได้ยิน ไม่ได้สงสัย

คำว่า ด้วยอาบัติสังฆาทิเสส คือ ด้วยอาบัติสังฆาทิเสส ๑๓ สิกขาบท สิกขาบทใดสิกขาบทหนึ่งคำว่า ใส่ความ คือ โจทเองก็ตาม สั่งให้โจทก็ตาม ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๗๐๕} [๔๖๒] อุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ใส่ความด้วยอาบัติสังฆาทิเสสอันหามูลมิได้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์อุปสัมบัน ภิกษุสงสัย ใส่ความด้วยอาบัติสังฆาทิเสสอันหามูลมิได้ต้องอาบัติปาจิตตีย์อุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ใส่ความด้วยอาบัติสังฆาทิเสส อันหามูลมิได้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ปัญจกทุกกฏ

ภิกษุใส่ความด้วยอาจารวิบัติก็ตาม ทิฏฐิวิบัติก็ตาม ต้องอาบัติทุกกฏ

ภิกษุใส่ความอนุปสัมบัน ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ใส่ความ ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุสงสัย ใส่ความ ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ใส่ความ ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๗๐๖} [๔๖๓] ภิกษุสำคัญว่ามีมูล โจทเองก็ดี สั่งให้โจทก็ดี ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ อมูลกสิกขาบทที่ ๖

๗. สัญจิจจสิกขาบท

ว่าด้วยการแกล้งก่อความรำคาญ

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๗๐๗} [๔๖๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์แกล้งก่อความรำคาญให้แก่พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์ด้วยพูดว่า “อาวุโสทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้ว่า ‘สงฆ์ไม่พึงอุปสมบทให้บุคคลมีอายุตํ่ากว่า ๒๐ ปี’ ก็พวกท่านมีอายุตํ่ากว่า ๒๐ ปีอุปสมบทแล้ว พวกท่านคงเป็นอนุปสัมบันของพวกเรากระมัง’ พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์เหล่านั้นจึงร้องไห้ภิกษุทั้งหลายจึงถามอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย พวกเธอร้องไห้ทำไม”

พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์ตอบว่า “อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุฉัพพัคคีย์เหล่านี้แกล้งก่อความรำคาญให้แก่พวกกระผม”

บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้แกล้งก่อความรำคาญให้แก่ภิกษุทั้งหลายเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า