สิกขาบทที่ ๖ เรื่องพระฉัพพัคคีย์ เล่ม ๒

ทุกทุกกฏ

ภิกษุทำเองก็ดี ใช้ผู้อื่นทำก็ดี เพื่อประโยชน์แก่ผู้อื่น ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุได้เตียงตั่งที่คนอื่นทำไว้สำเร็จแล้วมาใช้สอย ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๗๕๘} [๕๒๕] ภิกษุทำเตียง ตั่งได้ประมาณ ๑ ภิกษุทำเตียง ตั่งต่ำกว่าประมาณ ๑ ภิกษุได้เตียง ตั่งที่ผู้อื่นทำเกินประมาณมาตัดแล้วมาใช้สอย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ มัญจปีฐสิกขาบทที่ ๕

๖. ตูโลนัทธสิกขาบท

ว่าด้วยการทำเตียงตั่งหุ้มด้วยนุ่น

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๗๕๙} [๕๒๖] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ให้ทำเตียงบ้าง ตั่งบ้าง หุ้มด้วยนุ่น พวกชาวบ้านเที่ยวไป ทางวิหารเห็นเข้าแล้วต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรจึงได้ให้ทำเตียงบ้าง ตั่งบ้าง หุ้มด้วยนุ่น เหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกามเล่า”ภิกษุทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้ให้ทำเตียงบ้าง ตั่งบ้าง หุ้มด้วยนุ่นเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกเธอให้ทำเตียงบ้างตั่งบ้างหุ้มด้วยนุ่น จริงหรือ”พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ไฉนพวกเธอจึงได้ให้ทำเตียงบ้าง ตั่งบ้าง หุ้มด้วยนุ่นเล่า การกระทำของพวกเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๕๒๗] อนึ่ง ภิกษุใดให้ทำเตียงก็ดี ตั่งก็ดี หุ้มด้วยนุ่น เป็นปาจิตตีย์ มีอันให้รื้อเสียเป็นวินัยกรรม

สิกขาบทวิภังค์

{๗๖๐} [๕๒๘] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรงประสงค์ว่า ‘ภิกษุ’ ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า เตียง ได้แก่ เตียง ๔ ชนิด คือ เตียงมีแม่แคร่สอดเข้าไป ในขา ๑ เตียงมีแม่แคร่ติดเนื่องเป็นอันเดียวกันกับขา ๑ เตียงมีขาดังก้ามปู ๑ เตียงมีขาเสียบแม่แคร่ ๑ที่ชื่อว่า ตั่ง ได้แก่ ตั่ง ๔ ชนิด คือ ตั่งมีแม่แคร่สอดเข้าไปในขา ๑ ตั่งมีแม่แคร่ติดเนื่องเป็นอันเดียวกันกับขา ๑ ตั่งมีขาดังก้ามปู ๑ ตั่งมีขาเสียบแม่แคร่ ๑

ที่ชื่อว่า นุ่น ได้แก่ นุ่น ๓ ชนิด คือ นุ่นจากต้นไม้ ๑ นุ่นจากเถาวัลย์ ๑ นุ่นจากหญ้าเลา ๑

คำว่า ให้ทำ คือ ทำเองก็ดี ใช้ผู้อื่นทำก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏในเพราะ ประโยคที่ทำ ต้องอาบัติปาจิตตีย์เพราะได้ของนั้นมา ต้องรื้อเสียก่อน จึงแสดงอาบัติตก

บทภาชนีย์

จตุกกปาจิตตีย์

{๗๖๑} [๕๒๙] เตียง ตั่งที่ตนทำค้างไว้ ตนทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

เตียง ตั่งที่ตนทำค้างไว้ ใช้ผู้อื่นทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

เตียง ตั่งที่ผู้อื่นทำค้างไว้ ตนทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

เตียง ตั่งที่ผู้อื่นทำค้างไว้ ใช้ผู้อื่นทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ทุกทุกกฏ

ทำเองก็ดี ใช้ผู้อื่นทำก็ดี เพื่อประโยชน์แก่ผู้อื่น ต้องอาบัติทุกกฏ

ได้เตียง ตั่งที่คนอื่นทำไว้สำเร็จแล้วมาใช้สอย ต้องอาบัติทุกฏ

อนาปัตติวาร

{๗๖๒} [๕๓๐] ภิกษุทำสายรัดเข่า ๑ ทำประคดเอว ๑ ทำสายโยกบาตร ๑ ทำถุงบาตร ๑ ทำผ้ากรองน้ำ ๑ ทำหมอน ๑ ได้เตียง ตั่งที่คนอื่นทำไว้ แล้วมารื้อแล้วใช้สอย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ ตูโลนัทธสิกขาบทที่ ๖

๗. นิสีทนสิกขาบท

ว่าด้วยการทำผ้าสำหรับรองนั่ง

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๗๖๓} [๕๓๑] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุญาตผ้านิสีทนะสำหรับรองนั่งแก่ภิกษุทั้งหลายแล้ว พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทราบว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุญาตผ้ารองนั่งแล้ว จึงใช้ผ้าสำหรับรองนั่งที่ไม่ได้ขนาด ให้ห้อยลงข้างหน้าเตียงบ้าง ตั่งบ้าง ข้างหลังบ้างบรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้ใช้ผ้าสำหรับรองนั่งที่ไม่ได้ขนาดเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกเธอใช้ผ้าสำหรับรองนั่งที่ไม่ได้ขนาด จริงหรือ”

พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ไฉนพวกเธอจึงได้ใช้ผ้าสำหรับรองนั่งที่ไม่ได้ขนาดเล่า การกระทำของพวกเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า