เรื่องห้ามคนลักเพศและคนเข้ารีดมิให้อุปสมบท เล่ม ๔

ล่วงเกินกระผม” ภิกษุทั้งหลายพูดรุกรานว่า “เจ้าบัณเฑาะก์จงฉิบหาย เจ้าบัณเฑาะก์จงพินาศ จะประโยชน์อะไรด้วยเจ้า”

เธอถูกพวกภิกษุรุกราน จึงเข้าไปหาพวกสามเณรโค่งผู้มีร่างลํ่าสัน แล้วพูดชักชวนอย่างนี้ว่า “มาเถิด เธอทั้งหลายจงประทุษร้าย ฉัน” พวกสามเณรพูดรุกรานว่า “เจ้าบัณเฑาะก์จงฉิบหาย เจ้าบัณเฑาะก์จงพินาศ จะประโยชน์อะไรด้วยเจ้า”

เธอถูกพวกสามเณรพูดรุกราน จึงเข้าไปหาพวกคนเลี้ยงช้าง คนเลี้ยงม้า แล้วพูดอย่างนี้ว่า “มาเถิด ท่านทั้งหลาย จงประทุษร้ายอาตมา” พวกคนเลี้ยงช้าง พวกคนเลี้ยงม้าจึงประทุษร้าย แล้วก็เพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรเหล่านี้เป็นบัณเฑาะก์ บรรดาสมณะเหล่านี้ แม้พวกที่มิใช่บัณเฑาะก์ก็ประทุษร้ายบัณเฑาะก์ เมื่อเป็นเช่นนี้ พระสมณะเหล่านี้ก็ล้วนแต่ไม่ใช่เป็นผู้ประพฤติพรหมจรรย์” ภิกษุทั้งหลายได้ยินพวกคนเลี้ยงช้าง พวกคนเลี้ยงม้าพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุปสัมบันคือบัณเฑาะก์ ภิกษุไม่พึงให้อุปสมบท ที่อุปสมบทแล้ว ต้องให้สึกเสีย” (๑)

๔๘. เถยยสังวาสกวัตถุ

ว่าด้วยเรื่องทรงห้ามอุปสมบทให้คนลักเพศและคนเข้ารีต

{๑๒๖} [๑๑๐] ก็โดยสมัยนั้นแล บุตรของตระกูลเก่าแก่คนหนึ่งเป็นคนหมดสิ้นหมู่ญาติที่รู้จักกันในตระกูล เป็นสุขุมาลชาติ ครั้งนั้นแล เขาได้มีความดำริว่า “เราเองเป็นสุขุมาลชาติ ไม่สามารถจะหาโภคทรัพย์ที่ยังหาไม่ได้

หรือไม่สามารถจะทำโภคทรัพย์ที่หาได้แล้วให้เจริญงอกงามได้ ด้วยวิธีอย่างไรหนอ เราจึงจะอยู่เป็นสุขและไม่ต้องลำบาก” เขาคิดได้ในทันทีนั้นว่า “พวกสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรเหล่านี้แลมีความสุขเป็นปกติ มีความประพฤติเรียบร้อย บริโภคอาหารที่ดี นอนในห้องนอนอันมิดชิด ถ้ากระไร เราพึงจัดแจงบาตรจีวร ปลงผมและหนวด ครองผ้ากาสายะเสียเองแล้ว ไปอารามอยู่ร่วมกับภิกษุทั้งหลาย” ต่อมา เขาได้จัดแจงบาตรจีวร ปลงผม และหนวด ครองผ้ากาสายะเองแล้วไปอารามกราบไหว้ภิกษุทั้งหลายภิกษุทั้งหลายถามว่า “คุณมีพรรษาเท่าไร”

เขาย้อนถามว่า “นั่นอะไร ขอรับ ที่ชื่อว่ามีพรรษาเท่าไร”

ภิกษุทั้งหลายถามว่า “อาวุโส ใครเป็นพระอุปัชฌาย์ของคุณ”

เขาย้อนถามว่า “นั่นอะไร ขอรับ ที่ชื่อว่าพระอุปัชฌาย์”

ภิกษุทั้งหลายได้แจ้งเรื่องนั้นต่อท่านพระอุบาลีว่า “อาวุโสอุบาลี ขอนิมนต์ท่านสอบสวนบรรพชิตผู้นี้”

ครั้นเขาถูกท่านพระอุบาลีสอบสวน จึงแจ้งเรื่องนั้นให้ทราบ ท่านพระอุบาลีได้แจ้งให้ภิกษุทั้งหลายทราบแล้ว ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่อง นั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุปสัมบันคือคนลักเพศ ภิกษุไม่พึงอุปสมบทให้ ที่อุปสมบทแล้ว ต้องให้สึกเสีย” (๒)

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุปสัมบันคือคนเข้ารีตเดียรถีย์ ภิกษุไม่พึงให้อุปสมบท ที่อุปสมบทแล้ว ต้องให้สึกเสีย” (๓)

๔๙. ติรัจฉานคตวัตถุ

ว่าด้วยเรื่องทรงห้ามอุปสมบทให้สัตว์ดิรัจฉาน

นาคแปลงกายเป็นมนุษย์มาขอบวช

{๑๒๗} [๑๑๑] ก็โดยสมัยนั้นแล นาคตัวหนึ่งอึดอัด ระอา รังเกียจกำเนิดนาคอยู่ ต่อมานาคนั้นได้มีความดำริว่า “ด้วยวิธีอย่างไรหนอ เราจึงจะพ้นจากกำเนิดนาคและกลับได้อัตภาพเป็นมนุษย์เร็วพลัน” ครั้นแล้วได้ดำริต่อไปว่า “พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรเหล่านี้แลเป็นผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสงบ ประพฤติพรหมจรรย์ กล่าวแต่คำสัตย์ มีศีลมีกัลยาณธรรม หากเราจะพึงบวชในสำนักพระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรได้ ด้วยวิธีเช่นนี้ เราก็จะพ้นจากกำเนิดนาคและกลับได้อัตภาพเป็นมนุษย์เร็วพลัน” ครั้นแล้วนาคนั้นได้แปลงกายเป็นมาณพน้อย แล้วเข้าไปหาภิกษุทั้งหลายขอบรรพชา ภิกษุทั้งหลายจึงให้เขาบรรพชาอุปสมบทแล้วสมัยต่อมา พระนาคนั้นอาศัยอยู่ในวิหารสุดเขตกับภิกษุรูปหนึ่ง ครั้นเวลาใกล้รุ่งแห่งราตรี ภิกษุรูปนั้นลุกออกไปเดินจงกรมอยู่ที่กลางแจ้ง ครั้นภิกษุรูปนั้นออกไปแล้ว พระนาคนั้นก็วางใจหลับไป วิหารทั้งหลังเต็มไปด้วยงู ขนดยื่นออกไปทางหน้าต่าง ต่อมา ภิกษุรูปนั้นผลักบานประตู ด้วยตั้งใจว่าจักเข้าวิหาร ได้เห็นวิหารทั้งหลังเต็มไปด้วยงู เห็นขนดยื่นออก ไปทางหน้าต่าง ครั้นเห็นแล้วก็ตกใจส่งเสียงร้องขึ้น