สังฆาทิเสส สิกขาบทที่ ๕ เรื่องภิกษุณีสุนทรีนันทา เล่ม ๓

เรียกเข้าหมู่ในเมื่อการกสงฆ์ผู้ทำกรรมไม่มี ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณี ผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๔

สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๕

ว่าด้วยภิกษุณีมีความกำหนัดรับของเคี้ยวของฉันจากมือบุรุษ

เรื่องภิกษุณีสุนทรีนันทา

{๕๒} [๖๙๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีสุนทรีนันทาเป็นผู้มีรูปร่างงดงาม น่าดู น่าชม คนทั้งหลายแลเห็น นางที่โรงฉันแล้วมีความกำหนัดต่างถวายโภชนาหารที่ดี ๆ แก่ภิกษุณี สุนทรีนันทาผู้ที่มีความกำหนัดเช่นกันนางจึงได้อาหารฉันพอแก่ความ ต้องการ ภิกษุณีรูปอื่น ๆ ไม่ได้ฉันตามใจประสงค์บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าสุนทรีนันทาจึงได้มีความกำหนัดรับของเคี้ยวของฉันจากมือของ บุรุษผู้กำหนัดด้วยมือของตนแล้วมาเคี้ยวมาฉันเล่า”

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าสุนทรีนันทาภิกษุณีมีความกำหนัดรับของเคี้ยวของฉันจากมือของ บุรุษผู้กำหนัดด้วยมือของตนแล้วมาเคี้ยวมาฉัน จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีสุนทรีนันทาจึงได้มีความกำหนัดรับของเคี้ยวของฉันจากมือของบุรุษ

ผู้กำหนัดด้วยมือของตนแล้วมาเคี้ยวมาฉันเล่า การกระทำของภิกษุณีสุนทรี นันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๗๐๐] อนึ่ง ภิกษุณีใดมีความกำหนัดรับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดี จากมือของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด ด้วยมือของตน แล้วเคี้ยวก็ดี ฉันก็ดี ภิกษุณีแม้นี้ต้องอาบัติสังฆาทิเสสชื่อนิสสารณียะ มีอันให้ต้องอาบัติขณะ แรกทำ

สิกขาบทวิภังค์

{๕๓} [๗๐๑] คำว่า อนึ่ง ...ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า มีความกำหนัด ได้แก่ ภิกษุณีผู้มีความยินดียิ่ง มีความ เพ่งเล็ง มีจิตปฏิพัทธ์

ที่ชื่อว่า ผู้กำหนัด ได้แก่ บุรุษผู้มีความยินดียิ่ง มีความเพ่งเล็ง มีจิตปฏิพัทธ์

ที่ชื่อว่า บุรุษบุคคล ได้แก่ มนุษย์ผู้ชาย ไม่ใช่ยักษ์ผู้ชาย ไม่ใช่เปรต ผู้ชาย ไม่ใช่สัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ เป็นผู้รู้ความ เป็นผู้สามารถที่จะสนอง ความกำหนัดได้ที่ชื่อว่า ของเคี้ยว คือ ยกเว้นโภชนะ ๕ อย่าง นํ้า และไม้สีฟ้น ของนอกนั้นชื่อว่าของเคี้ยวผ

ที่ชื่อว่า ของฉัน ได้แก่ โภชนะ ๕ อย่าง คือ ข้าวสุก ขนมสด ขนมแห้ง ปลา เนื้อ

ภิกษุณีรับประเคนด้วยตั้งใจว่าจักเคี้ยว จักฉัน ต้องอาบัติถุลลัจจัย เคี้ยว ฉัน ต้องอาบัติสังฆาทิเสสทุก ๆ คำกลืน

{๕๔}คำว่า ภิกษุณีแม้นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเทียบเคียงภิกษุณีรูปก่อน ๆ

คำว่า มีอันให้ต้องอาบัติขณะแรกทำ คือ ต้องอาบัติพร้อมกับการล่วง วัตถุโดยไม่ต้องสวดสมนุภาสน์

คำว่า นิสสารณียะ ได้แก่ ถูกขับออกจากหมู่

คำว่า สังฆาทิเสส ความว่า สงฆ์เท่านั้นให้มานัต ... แม้เพราะ เหตุนั้น จึงตรัสเรียกว่าสังฆาทิเสส

รับประเคนนํ้าและไม้ชำระฟัน ต้องอาบัติทุกกฏ

บทภาชนีย์

[๗๐๒] เมื่อฝ่ายหนึ่งมีความกำหนัด ภิกษุณีรับประเคนด้วยตั้งใจว่า จักเคี้ยว จักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ เคี้ยว ฉัน ต้องอาบัติถุลลัจจัยทุก ๆ คำ กลืน รับประเคนนํ้าและไม้ชำระฟัน ต้องอาบัติทุกกฏ{๕๕}เมื่อทั้งสองฝ่ายมีความกำหนัดภิกษุณีรับประเคนจากมือยักษ์ผู้ชาย เปรตผู้ชาย บัณเฑาะก์ หรือสัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ที่มีร่างกายคล้ายมนุษย์ ด้วย ตั้งใจว่าจักเคี้ยวจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ เคี้ยว ฉัน ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทุก ๆ คำกลืน รับประเคนนํ้าและไม้ชำระฟัน ต้องอาบัติทุกกฏเมื่อฝ่ายหนึ่งมีความกำหนัด ภิกษุณีรับประเคนด้วยตั้งใจว่าจักเคี้ยว จักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ เคี้ยว ฉัน ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำกลืนรับ ประเคนนํ้าและไม้ชำระฟัน ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๕๖} [๗๐๓] ทั้งสองฝ่ายไม่มีความกำหนัด ๑ ภิกษุณีรู้อยู่ว่าเขาไม่มีความ กำหนัด รับประเคน ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๕

สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๖

ว่าด้วยภิกษุณียุให้ภิกษุณีอื่นรับของเคี้ยวของฉันจากมือบุรุษ

เรื่องภิกษุณีสุนทรีนันทา

{๕๗} [๗๐๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีสุนทรีนันทาเป็นผู้มีรูปร่างงดงาม น่าดูน่าชม คนทั้งหลายแลเห็น นางที่โรงฉันแล้วมีความกำหนัด ต่างถวายโภชนาหารที่ดี ๆ แก่นาง นาง รังเกียจจึงไม่ยอมรับประเคนภิกษุณีผู้นั่งรอลำดับจึงถามว่า“แม่เจ้า เหตุไร แม่เจ้าจึงไม่รับประเคนเล่า เจ้าค่ะ”นางตอบว่า “เพราะเขามีความกำหนัด เจ้าค่ะ”

ภิกษุณีนั้นถามว่า “ก็แม่เจ้ามีความกำหนัดด้วยหรือ”

ภิกษุณีสุนทรีนันทาตอบว่า “ไม่มี เจ้าค่ะ”

ภิกษุณีนั้นกล่าวว่า “แม่เจ้า ชายคนนั้นจะมีความกำหนัดหรือไม่มี ก็ตาม จักทำอะไรแก่แม่เจ้าได้ เพราะแม่เจ้าไม่มีความกำหนัดด้วย นิมนต์ เถิดเจ้าค่ะชายคนนั้นจักถวายของสิ่งใด จะเป็นของเคี้ยวหรือของฉัน ก็ตามแก่แม่เจ้าแม่เจ้าจงรับประเคนของสิ่งนั้นด้วยมือของตนแล้วเคี้ยว หรือฉันเถิด เจ้าค่ะ”