สิกขาบทที่ ๘ เรื่องภิกษุณีฉัพพัคคีย์ เล่ม ๓

สิกขาบทวิภังค์

{๓๕๓} [๑๐๕๒] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ... คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า จำพรรษาแล้ว คือ อยู่จำพรรษาต้นตลอด ๓ เดือน หรืออยู่ จำพรรษาหลังตลอด ๓ เดือน

พอทอดธุระว่าจักไม่ปวารณาต่อสงฆ์สองฝ่าย ด้วยสถาน ๓ คือ ด้วย ได้เห็นก็ดี ด้วยได้ยินก็ดี ด้วยรังเกียจสงสัยก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๓๕๔} [๑๐๕๓] ภิกษุณีไม่ปวารณาในเมื่อมีเหตุขัดข้อง ๑ ภิกษุณีแสวงหา แล้ว แต่ไม่ได้สงฆ์ ๑ ภิกษุณีอาพาธ ๑ ภิกษุณีผู้มีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้ วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๗

สิกขาบทที่ ๘

เรื่องภิกษุณีไม่ไปรับโอวาท

{๓๕๕} [๑๐๕๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ครั้งนั้นแล พวกภิกษุฉัพพัคคีย์เข้าไป ยังที่พำนักของภิกษุณีแล้วสั่งสอนพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์อยู่ภิกษุณีทั้งหลายได้กล่าวกะพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ว่า “มาเถิด แม่เจ้า ทั้งหลาย พวกเราจักไปรับโอวาทกัน”

พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์พูดว่า“แม่เจ้าทั้งหลายพวกเราจะต้องไป เพราะเหตุรับโอวาททำไมกัน พระคุณเจ้าฉัพพัคคีย์มาสั่งสอนพวกเราอยู่ ทีนี่ทีเดียว”บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้ไม่ไปรับโอวาทเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ไม่ไปรับโอวาท จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉนพวก ภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้ไม่ไปรับโอวาทเล่าการกระทำของภิกษุณีเหล่านั้น นั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๐๕๕] อนึ่ง ภิกษุณีใดไม่ไปเพื่อรับโอวาทก็ดี เพื่อธรรมเป็นเหตุ อยู่ร่วมกันก็ดี เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๓๕๖} [๑๐๕๖] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า โอวาท ได้แก่ ครุธรรม ๘

ที่ชื่อว่า ธรรมเป็นเหตุอยู่ร่วมกัน ได้แก่ กรรมที่พึงทำร่วมกัน อุทเทส ที่พึงสวดร่วมกัน ความเป็นผู้มีสิกขาเสมอกัน

พอทอดธุระว่าจักไม่ไปเพื่อรับโอวาทก็ดี เพื่อธรรมเป็นเหตุอยู่ร่วมกัน ก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๓๕๗} [๑๐๕๗] ภิกษุณีไม่ไปในเมื่อมีเหตุจำเป็น ๑ภิกษุณีแสวงหาแล้ว ไม่ได้ภิกษุณีเป็นเพื่อน ๑ ภิกษุณีอาพาธ ๑ ภิกษุณีมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้ วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๘

สิกขาบทที่ ๙

เรื่องภิกษุณีไม่ถามอุโบสถและไม่ขอโอวาท

{๓๕๘} [๑๐๕๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายไม่ถามอุโบสถก็มี ไม่ขอโอวาทก็มี ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่ง โทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้ไม่ถามอุโบสถและ ไม่ขอโอวาทเล่า” ...