สิกขาบทที่ ๗ เรื่องภิกษุณีหลายรูป เล่ม ๓

ติกทุกกฏ

ภิกษุณีนั่งก็ดี นอนก็ดี บนอาสนะอันมิใช่ที่สำหรับสั่งขัดสมาธิ ต้อง อาบัติทุกกฏ

บอกกล่าวแล้ว ภิกษุณีสำคัญว่ายังมิได้บอกกล่าว ... ต้องอาบัติทุกกฏ

บอกกล่าวแล้ว ภิกษุณีสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

บอกกล่าวแล้ว ภิกษุณีสำคัญว่าบอกกล่าวแล้ว ... ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๒๐๔} [๘๖๓] ภิกษุณีบอกกล่าว นั่งก็ดี นอนก็ดี บนอาสนะ ๑ ภิกษุณีนั่ง ก็ดี นอนก็ดี บนอาสนะที่เขาจัดไว้เป็นประจำ ๑ ภิกษุณีอาพาธ ๑ ภิกษุณี นั่งในคราวมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๖

สิกขาบทที่ ๗

เรื่องภิกษุณีไม่บอกเจ้าของบ้านก่อนปูลาดที่นอนในเวลาวิกาล

{๒๐๕} [๘๖๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีหลายรูปพากันไปยังพระนครสาวัตถี แคว้นโกศล ไปถึงหมู่บ้านแห่ง หนึ่งในเวลาเย็น ได้เข้าไปยังตระกูลพราหมณ์ตระกูลหนึ่งแล้วขอที่พักแรม จึงนางพราหมณีได้กล่าวกะภิกษุณีเหล่านั้นว่า“แม่เจ้าทั้งหลาย ขอได้ โปรดรอจนกว่าท่านพราหมณ์จะมา”

ภิกษุณีทั้งหลายกล่าวว่า “จนกว่าท่านพราหมณ์จะมาหรือ” ดังนี้แล้ว ได้ปูลาดเครื่องนอน บางพวกก็นั่ง บางพวกก็นอน

ตกค่ำพราหมณ์มาเห็นแล้วได้ถามนางพราหมณีนั้นว่า“หญิง เหล่านี้เป็นใครกัน” นางพราหมณีตอบว่า “เป็นภิกษุณีเจ้าค่ะ”

พราหมณ์กล่าวว่า “จงขับไล่หญิงเสเพลหัวโล้นเหล่านี้ออกไป” ดังนี้ แล้วให้ขับไล่ออกจากเรือนไป

ครั้นภิกษุณีเหล่านั้นไปถึงพระนครสาวัตถีแล้วได้เล่าเรื่องนั้นแก่ ภิกษุณีทั้งหลาย บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้เข้าไปยังตระกูลในเวลาวิกาล แล้ว ไม่บอกกล่าวเจ้าของบ้าน ปูลาดเองบ้าง ให้ผู้อื่นปูลาดบ้าง ซึ่งเครื่องนอน แล้วนั่งบ้าง นอนบ้างเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีทั้งหลายเข้าไปยังตระกูลในเวลาวิกาล แล้วไม่บอกกล่าว เจ้าของบ้าน ปูลาดเองบ้าง ให้ผู้อื่นปูลาดบ้าง ซึ่งเครื่องนอน แล้วนั่งบ้าง นอนบ้าง จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้เข้าไปยังตระกูลในเวลาวิกาลแล้วไม่บอกกล่าว เจ้าของบ้าน ปูลาดเองบ้าง ให้ผู้อื่นปูลาดบ้าง ซึ่งเครื่องนอน แล้วนั่งบ้าง นอนบ้างเล่า การกระทำของภิกษุณีเหล่านั้นนั่นไม่,เป็นไปเพื่อความเลื่อมใส ของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๖๕] อนึ่ง ภิกษุณีใดเข้าไปยังตระกูลในเวลาวิกาล แล้วไม่ บอกกล่าวเจ้าของบ้าน ปูลาดก็ดี ให้ปูลาดก็ดี ซึ่งเครื่องนอน แล้วนั่ง ก็ดี นอนก็ดี เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๐๖} [๘๖๖] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่าที่ชื่อว่าภิกษุณีเพราะว่าเป็นผู้ขอ... นี้ทรงประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า เวลาวิกาล ได้แก่ เวลาที่ดวงอาทิตย์ตกไปจนถึงเวลาอรุณขึ้น

ที่ชื่อว่า ตระกูล ได้แก่ ตระกูล ๔ คือ ตระกูลกษัตริย์ ตระกูลพราหมณ์ ตระกูลแพศย์ ตระกูลศูทรคำว่า เข้าไป คือ ไปที่ตระกูลนั้น

คำว่า ไม่บอกกล่าวเจ้าของบ้าน คือ ไม่บอกคนในตระกูลนั้นซึ่งเป็น เจ้าของที่จะถวายคำว่า เครื่องนอน ได้แก่ เครื่องปูลาด โดยที่สุดแม้เครื่องลาดที่ทำ ด้วยใบไม้

คำว่า ปูลาด คือ ปูลาดเอง

คำว่า ให้ปูลาด คือ ใช้ให้คนอื่นปูลาด

คำว่า นั่ง คือ นั่งบนเครื่องนอนที่ปูลาดแล้วนั้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์

คำว่า นอน คือ นอนบนเครื่องนอนที่ปูลาดแล้วนั้น ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๒๐๗} [๘๖๗] มิได้บอกกล่าว ภิกษุณีสำคัญว่ามิได้บอกกล่าว ลาดก็ดี ให้ ลาดก็ดี ซึ่งเครื่องนอน แล้วนั่งก็ดี นอนก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์มิได้บอกกล่าว ภิกษุณีสงสัย ปูลาดก็ดี ให้ปูลาดก็ดี ซึ่งเครื่องนอน แล้วนั่งก็ดี นอนก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์มิได้บอกกล่าว ภิกษุณีสำคัญว่าบอกกล่าวแล้ว ปูลาดก็ดี ให้ปูลาดก็ดี ซึ่งเครื่องนอน แล้วนั่งก็ดี นอนก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ทุกทุกกฏ

บอกกล่าวแล้ว ภิกษุณีสำคัญว่ามิได้บอกกล่าว ... ต้องอาบัติทุกกฏ

บอกกล่าวแล้ว ภิกษุณีสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

บอกกล่าวแล้ว ภิกษุณีสำคัญว่าบอกกล่าวแล้ว ... ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๒๐๘} [๘๖๘] ภิกษุณีบอกกล่าว ปูลาดก็ดี ให้ปูลาดก็ดี ซึ่งเครื่องนอน แล้วนั่งก็ดี นอนก็ดี ๑ ภิกษุณีอาพาธ ๑ ภิกษุณีมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้ วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๗

สิกขาบทที่ ๘

เรื่องภิกษุณีให้ผู้อื่นโพนทะนาโดยเข้าใจผิด

{๒๐๙} [๘๖๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีอันเตวาสินีของพระภัททากาปิลานีเถรีปรนนิบัติพระภัททากาปิลานี เถรีโดยเคารพ พระภัททากาปิลานีเถรีจึงได้กล่าวกะภิกษุณีทั้งหลายดังนี้ว่า “แม่เจ้าทั้งหลาย ภิกษุณีรูปนี้ปรนนิบัติข้าพเจ้าโดยเคารพ ข้าพเจ้าจักให้ จีวรแก่เธอ”ลำดับนั้น ภิกษุณีรูปนั้นให้ผู้อื่นโพนทะนาโดยเชื่อถือผิดเข้าใจผิด ไปว่า “แม่เจ้าทั้งหลาย นัยว่าดิฉันมิได้ปรนนิบัติแม่เจ้าโดยเคารพ ข่าวว่า แม่เจ้าจักไม่ให้จีวรแก่ดิฉัน”

บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีจึงได้ให้ผู้อื่นโพนทะนาโดยเชื่อถือผิดเข้าใจผิดเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีให้ผู้อื่นโพนทะนาโดยเชื่อถือผิดเข้าใจผิด จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีจึงได้ให้ผู้อื่นโพนทะนาโดยเชื่อถือผิดเข้าใจผิดเล่าการกระทำของ ภิกษุณีนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า