สิกขาบทที่ ๓ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

ผ้าอาบนํ้าผู้อื่นทำค้างไว้ ตนทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ผ้าอาบนํ้าผู้อื่นทำค้างไว้ ให้ผู้อื่นทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ทุกทุกกฎ

ทำเองก็ดี ใช้ผู้อื่นทำก็ดี เพื่อประโยชน์แก่ผู้อื่น ต้องอาบัติทุกกฎ

ภิกษุณีได้ผ้าอาบนํ้าที่คนอื่นทำไว้สำเร็จแล้วมาใช้สอยต้องอาบัติ ทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๒๒๖} [๘๙๑] ทำผ้าอาบนํ้าได้ขนาด ๑ ทำผ้าอาบนํ้าหย่อนกว่าขนาด ๑ ได้ ผ้าอาบนํ้าที่ผู้อื่นทำไว้เกินขนาดมาตัดให้ได้ขนาดแล้วใช้สอย ๑ ทำเป็น ผ้าเพดานก็ดี ทำเป็นผ้าปูพื้นก็ดี ทำเป็นผ้าม่านก็ดี ทำเป็นเปลือกฟูกก็ดี ทำเป็นปลอกหมอนก็ดี ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๒

สิกขาบทที่ ๓

เรื่องภิกษุณีเลาะจีวรของภิกษุณีอื่นแล้วไม่เย็บให้

{๒๒๗} [๘๙๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีรูปหนึ่งทำจีวรไม่ดี เย็บไม่สวย ทั้งที่ใช้ผ้าสำหรับทำจีวรซึ่งมีราคา แพงมาทำ ภิกษุณีถุลลนันทาได้กล่าวกะภิกษุณีรูปนั้นว่า “แม่เจ้าผ้า สำหรับทำจีวรของท่านผืนนี้เนื้อดี แต่ทำจีวรไม่ดี เย็บไม่สวย”ภิกษุณีรูปนั้นถามว่า “แม่เจ้า ดิฉันจักเลาะออก ท่านจักเย็บให้หรือ”

ภิกษุณีถุลลนันทาตอบว่า “จ้ะ ดิฉันจักเย็บให้”

ครั้นแล้วภิกษุณีรูปนั้นได้เลาะจีวรนั้นออกแล้วมอบให้แก่ภิกษุณี

ถุลลนันทาไป ภิกษุณีถุลลนันทากล่าวว่า “ดิฉันจักเย็บให้ ดิฉันจักเย็บให้” แล้วไม่เย็บให้ ทั้งไม่ขวนขวายที่จะให้ผู้อื่นเย็บด้วย จึงภิกษุณีรูปนั้นได้แจ้ง เรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลาย

บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาให้เลาะจีวรของภิกษุณีแล้วจึงได้ไม่เย็บให้ทั้งไม่ ขวนขวายที่จะให้ผู้อื่นเย็บเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาให้เลาะจีวรของภิกษุณีแล้วไม่เย็บให้ทั้งไม่ ขวนขวายที่จะให้ผู้อื่นเย็บ จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาให้เลาะจีวรของภิกษุณีแล้วจึงได้ไม่เย็บให้ ทั้งไม่ขวนขวาย ที่จะให้ผู้อื่นเย็บเล่าการกระทำของถุลลนันทาภิกษุณีนั่นไม่เป็นไปเพื่อ ความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๙๓] อนึ่ง ภิกษุณีใดเลาะก็ดี ให้เลาะก็ดี ซึ่งจีวรของภิกษุณีแล้ว ภายหลังเธอไม่มีอันตราย แต่ก็ไม่เย็บให้ ไม่ขวนขวายที่จะให้เย็บ พ้น ๔-๕ วันไป เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๒๘} [๘๙๔] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

คำว่า ของภิกษุณี ได้แก่ ภิกษุณีรูปอื่น

ที่ชื่อว่า จีวร ได้แก่ จีวร ๖ ชนิด ชนิดใดชนิดหนึ่ง

คำว่า เลาะ คือ เลาะด้วยตนเอง

คำว่า ให้เลาะ คือ ให้ผู้อื่นเลาะ

คำว่า ภายหลังเธอไม่มีอันตราย คือ ในเมื่อเหตุขัดขวางไม่มี คำว่า ไม่เย็บให้ คือ ไม่เย็บด้วยตนเอง

คำว่า ไม่ขวนขวายเพื่อให้เย็บ คือ ไม่สั่งผู้อื่น คำว่า พ้น ๔-๕ วันไป คือ เก็บไว้ ๔-๕ วัน พอทอดธุระว่า ‘จัก ไม่เย็บละ จักไม่ขวนขวายเพื่อให้เย็บละ’ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๒๒๙} [๘๙๕] อุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน เลาะก็ดี ให้เลาะ ก็ดี ซึ่งจีวร แล้วภายหลังเธอไม่มีอันตราย แต่ก็ไม่เย็บให้ ไม่ขวนขวายที่จะ ให้เย็บ พ้น ๔-๕ วันไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์อุปสัมบัน ภิกษุณีสงสัย เลาะก็ดี ให้เลาะก็ดี ซึ่งจีวร แล้วภายหลัง เธอไม่มีอันตราย แต่ก็ไม่เย็บให้ ไม่ขวนขวายที่จะให้เย็บ พ้น ๔-๕ วันไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน เลาะก็ดี ให้เลาะก็ดี ซึ่งจีวร แล้วภายหลังเธอไม่มีอันตราย แต่ก็ไม่เย็บให้ ไม่ขวนขวายที่จะให้ เย็บ พ้น ๔-๕ วันไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ปัญจกทุกกฏ

ภิกษุณีเลาะก็ดี ให้เลาะก็ดี ซึ่งบริขารอย่างอื่น แล้วภายหลังเธอ ไม่มีอันตราย แต่ก็ไม่เย็บให้ ไม่ขวนขวายที่จะให้เย็บ พ้น ๔-๕ วันไป ต้องอาบัติทุกกฏ

เลาะก็ดี ให้เลาะก็ดี ซึ่งจีวรก็ดี บริขารอย่างอื่นก็ดี ของอนุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุณีสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๒๓๐} [๘๙๖] ภิกษุณีผู้มีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้แสวงหาแล้วไม่ได้ ๑ ภิกษุณี ผู้ทำอยู่เกิน ๔-๕ วัน ๑ ภิกษุณีผู้อาพาธ ๑ ภิกษุณีผู้มีเหตุขัดขวาง ๑ ภิกษุณี ผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๓

สิกขาบทที่ ๔

เรื่องภิกษุณีมีแต่ผ้านุ่งกับผ้าห่มจาริกไปในชนบท

{๒๓๑} [๘๙๗] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีพากันฝากผ้าจีวรไว้กับพวกภิกษุณีด้วยกันแล้วมีแต่ผ้าอันตรวาสกกับ ผ้าอุตตราสงค์เที่ยวจาริกไปตามชนบท ผ้าจีวรเหล่านั้นถูกเก็บไว้นานก็ขึ้นรา พวกภิกษุณีที่รับฝากไว้จึงผึ่งผ้าจีวรเหล่านั้นภิกษุณีทั้งหลายได้ถามพวก ภิกษุณีที่รับฝากว่า “แม่เจ้า ผ้าจีวรที่ขึ้นราเหล่านี้เป็นของใคร”จึงพวกภิกษุณีที่รับฝากได้เล่าเรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลาย

บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุณีจึงได้ฝากผ้าจีวรไว้ในมือของพวกภิกษุณีด้วยกันแล้วมีแต่ผ้า อันตรวาสกกับผ้าอุตตราสงค์เที่ยวจาริกไปในชนบทเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกภิกษุณีฝากผ้าจีวรไว้ในมือของพวกภิกษุณีด้วยกัน แล้วมีแต่ผ้าอันตรวาสกกับผ้าอุตตราสงค์เที่ยวจาริกไปในชนบท จริงหรือ” ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน พวกภิกษุณีจึงได้ฝากผ้าจีวรไว้ในมือของพวกภิกษุณีด้วยกันแล้วมีแต่ผ้า อันตรวาสกกับผ้าอุตตราสงค์เที่ยวจาริกไปในชนบทเล่าการกระทำของ ภิกษุณีเหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า