สิกขาบทที่ ๗ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

อนาปัตติวาร

{๓๑๓} [๑๐๐๒] ภิกษุณีสั่งให้คนอื่นให้ ๑ ภิกษุณีไม่ได้ให้เอง ๑ ภิกษุณีวาง ให้ ๑ ภิกษุณีให้ของไล้ทาภายนอก ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๖

สิกขาบทที่ ๗

เรื่องภิกษุณีใช้ผ้าซับระดูผู้เดียว

{๓๑๔} [๑๐๐๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตลี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาใช้ผ้าซับระดูเสียคนเดียวไม่ยอมสละภิกษุณีอื่นที่มี ประจำเดือนจึงไม่ได้ใช้บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ใช้ผ้าซับระดูเสียคนเดียว ไม่ยอมสละเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาใช้ผ้าซับระดูเสียคนเดียวไม่ยอมสละ จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ผ้าซับระดูเสียคนเดียวไม่ยอมสละเล่าการกระทำ ของภิกษุณีถลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ ยังไม่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๐๐๔] อนึ่ง ภิกษุณีใดใช้ผ้าซับระดูเสียคนเดียวไม่ยอมสละ เป็น ปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๓๑๕} [๑๐๐๕] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า ผ้าซับระดู ได้แก่ ผ้าที่เขาถวายไว้ด้วยหมายใจว่า ‘ภิกษุณี ผู้มีประจำเดือนจะได้ใช้’คำว่า ใช้คนเดียวไม่ยอมสละ คือ ใช้ไป ๒ - ๓ ราตรี ซักในวันที่ ๔ แล้วยังใช้อีก ไม่ยอมสละให้แก่ภิกษุณี นางสิกขมานา หรือสามเณรีใช้บ้าง ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

{๓๑๖} [๑๐๐๖] ผ้าที่ยังไม่สละ ภิกษุณีสำคัญว่ายังไม่สละ ใช้ ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์ผ้าที่ยังไม่สละ ภิกษุณีสงสัย ใช้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ผ้าที่ยังไม่สละ ภิกษุณีสำคัญว่าสละแล้ว ใช้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ผ้าที่สละแล้ว ภิกษุณีสำคัญว่ายังไม่สละ ใช้ ต้องอาบัติทุกกฎ

ผ้าสละแล้ว ภิกษุณีสงสัย ใช้ ต้องอาบัติทุกกฎ

ผ้าสละแล้ว ภิกษุณีสำคัญว่าสละแล้ว ใช้ ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๓๑๗} [๑๐๐๗] ภิกษุณีสละแล้วใช้อีก ๑ ภิกษุณีใช้คราวต่อไป ๑ ภิกษุณี อื่นผู้มีประจำเดือนไม่มี ๑ ภิกษุณีผู้ถูกชิงผ้าไป ๑ ภิกษุณีผู้มีผ้าหาย ๑ ภิกษุผู้มีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณี เหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๗

สิกขาบทที่ ๘

เรื่องภิกษุณีไม่มอบหมายห้องที่พักก่อนจาริกไป

{๓๑๘} [๑๐๐๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาไม่มอบหมายห้องพักแล้วหลีกจาริกไปต่อมาห้องพัก ของภิกษุณีถุลลนันทาถูกไฟไหม้ภิกษุณีทั้งหลายจึงพากันกล่าวอย่างนี้ว่า “แม่เจ้าทั้งหลาย พวกเราจงช่วยกันขนสิ่งของออกมา”ภิกษุณีบางพวกกล่าวอย่างนี้ว่า “พวกดิฉันไม่ขนละเจ้าข้า เพราะของ สิ่งใดสิ่งหนึ่งหายไป แม่เจ้าจักทวงเอากะพวกดิฉันจนครบ”

ภิกษุณีถุลลนันทากลับมายังห้องพักนั้นแล้วถามภิกษุณีทั้งหลายว่า “พวกแม่เจ้าได้ช่วยกันขนสิ่งของออกบ้างหรือเปล่า”

ภิกษุณีทั้งหลายตอบว่า “พวกดิฉันไม่ได้ขนออกเลย เจ้าข้า”

ภิกษุณีถุลลนันทาจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ภิกษุณีทั้งหลาย เมื่อห้องพักถูกไฟไหม้ ไฉนจึงได้ไม่ช่วยกันขนสิ่งของออกเล่า”

บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ไม่มอบหมายห้องพักก่อนค่อยหลีกจาริกไปเล่า”...