สิกขาบทที่ ๖ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

สิกขาบทที่ ๖

เรื่องภิกษุณีให้ของเคี้ยวของกินแก่ชาวบ้าน

{๓๑๑} [๙๙๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาให้ของเคี้ยวของกินแก่พวกครูฟ้อนรำบ้าง พวกนักฟ้อนรำ บ้าง พวกกายกรรมบ้าง พวกเล่นกลบ้าง พวกเล่นกลองบ้าง ด้วยมือ ของตน พร้อมกับสั่งว่า“พวกท่านจงกล่าวสรรเสริญเราในที่ชุมนุมชน” พวกครูฟ้อนรำก็ดี พวกนักฟ้อนรำก็ดี พวกกายกรรมก็ดี พวกเล่นกลก็ดี พวกเล่นกลองก็ดี จึงพากันกล่าวสรรเสริญภิกษุณีถุลลนันทาในที่ชุมนุมชน ว่า “แม่เจ้าถุลลนันทาเป็นพหูสูต เป็นคนช่างพูด องอาจ สามารถแสดง ธรรมได้ ท่านทั้งหลายจงถวายทานแก่แม่เจ้า จงทำบุญแก่แม่เจ้า”บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ให้ของเคี้ยวของกินแก่ชาวบ้านด้วยมือของ ตนเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลายทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาได้ให้ของเคี้ยวของกินแก่ชาวบ้าน ด้วยมือของตน จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ให้ของเคี้ยวของกินแก่ชาวบ้านด้วยมือของตนเล่า การกระทำของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๐๐๐] อนึ่ง ภิกษุณีใดให้ของเคี้ยวก็ดี ของกินก็ดี แก่ชาวบ้าน ก็ดี ปริพาชกก็ดี ปริพาชิกาก็ดี ด้วยมือของตน เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๓๑๒} [๑๐๐๑] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า ชาวบ้าน ได้แก่ บุคคลผู้ยังครองเรือนอยู่คนใดคนหนึ่ง

ที่ชื่อว่า ปริพาชก ได้แก่ บุรุษคนใดคนหนึ่งที่จัดเข้าในพวกนักบวช ชาย เว้นภิกษุและสามเณรที่ชื่อว่า ปริพาชิกา ได้แก่ สตรีคนใดคนหนึ่งที่จัดเข้าในพวกนักบวช หญิง เว้นภิกษุณี สิกขมานา และสามเณรีที่ชื่อว่า ของเคี้ยว ได้แก่ ยกเว้นโภชนะ ๕ อย่าง นํ้า และไม้ชำระ ฟัน ของนอกนั้นชื่อว่าของเคี้ยวที่ชื่อว่า ของกิน ได้แก่ โภชนะ ๕ อย่าง คือ ข้าวสุก ขนมสด ขนมแห้ง ปลา เนื้อ

คำว่า ให้ คือ ให้ด้วยกายก็ตาม ด้วยของเนื่องด้วยกายก็ตาม ด้วย โยนให้ก็ตาม ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ให้นํ้า ไม้ชำระฟัน ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๓๑๓} [๑๐๐๒] ภิกษุณีสั่งให้คนอื่นให้ ๑ ภิกษุณีไม่ได้ให้เอง ๑ ภิกษุณีวาง ให้ ๑ ภิกษุณีให้ของไล้ทาภายนอก ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๖

สิกขาบทที่ ๗

เรื่องภิกษุณีใช้ผ้าซับระดูผู้เดียว

{๓๑๔} [๑๐๐๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตลี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาใช้ผ้าซับระดูเสียคนเดียวไม่ยอมสละภิกษุณีอื่นที่มี ประจำเดือนจึงไม่ได้ใช้บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ใช้ผ้าซับระดูเสียคนเดียว ไม่ยอมสละเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาใช้ผ้าซับระดูเสียคนเดียวไม่ยอมสละ จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ผ้าซับระดูเสียคนเดียวไม่ยอมสละเล่าการกระทำ ของภิกษุณีถลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ ยังไม่