สิกขาบทที่ ๙ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

คำว่า เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ ความว่า เมื่อเธอทำได้เช่นนี้ ฉันก็จักให้เธออุปสมบท

คำว่า นางไม่มีอันตรายในภายหลัง คือ ในเมื่ออันตรายไม่มี คำว่า ไม่บวชให้ คือ ไม่บวชให้ด้วยตนเอง คำว่า ไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้ได้บวช คือ ไม่สั่งผู้อื่น พอทอดธุระว่า ‘จักไม่บวชให้ จักไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้ได้บวช, ต้อง อาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๔๒๘} [๑๑๕๗] ภิกษุณีไม่บวชให้ในเมื่อมีเหตุจำเป็น ๑ ภิกษุณีแสวงหาแล้ว แต่ไม่ได้ ๑ ภิกษุณีผู้อาพาธ ๑ ภิกษุณีผู้มีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๘

สิกขาบทที่ ๙

เรื่องภิกษุณีบวชให้สิกขมานาผู้ประพฤติไม่เหมาะสม

{๔๒๙} [๑๑๕๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ภิกษุณี ถุลลนันทาบวชให้สิกขมานาชื่อจัณฑกาลีผู้คลุกคลีกับผู้ชายผู้คลุกคลีกับ เด็กหนุ่ม ผู้ดุร้าย ผู้ยังชายให้ระทมโศก

บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาชื่อจัณฑกาลีผู้คลุกคลีกับผู้ชาย ผู้คลุกคลีกับเด็กหนุ่ม ผู้ดุร้าย ผู้ยังชายให้ระทมโศกเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาได้บวชให้สิกขมานาชื่อจัณฑกาลีผู้คลุกคลีกับ ผู้ชาย ผู้คลุกคลีกับเด็กหนุ่ม ผู้ดุร้าย ผู้ยังชายให้ระทมโศก จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาชื่อจัณฑกาลีผู้คลุกคลีกับผู้ชายผู้ คลุกคลีกับเด็กหนุ่ม ผู้ดุร้าย ผู้ยังชายให้ระทมโศกเล่า การกระทำของ ภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๑๕๙] อนึ่งภิกษุณีใดบวชให้สิกขมานาผู้คลุกคลีกับผู้ชาย ผู้ คลุกคลีกับเด็กหนุ่ม ผู้ดุร้าย ผู้ยังชายให้ระทมโศก เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๓๐} [๑๑๖๐] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า ผู้ชาย ได้แก่ ชายผู้มีอายุถึง ๒๐ ปีแล้ว

ที่ชื่อว่า เด็กหนุ่ม ได้แก่ ชายผู้มีอายุยังไม่ถึง ๒๐ ปี

ที่ชื่อว่า ผู้คลุกคลี คือ ผู้คลุกคลีกันด้วยกิริยาอาการทางกายและทาง วาจาอันไม่สมควรที่ชื่อว่า ผู้ดุร้าย ตรัสหมายถึงผู้มักโกรธ

ที่ชื่อว่า ผู้ยังชายให้ระทมโศก คือ ผู้ก่อทุกข์ให้แก่ชายอื่น ผู้เข้าถึง ความโศกเอง

ที่ชื่อว่า สิกขมานา ได้แก่ สามเณรีผู้ได้ศึกษาสิกขาในธรรม ๖ ประการ มาครบ ๒ ปีแล้วคำว่า บวชให้ คือ ให้อุปสมบท

ภิกษุณีตั้งใจว่าจักบวชให้ แล้วแสวงหาคณะก็ดี อาจารย์ก็ดี บาตร ก็ดี จีวรก็ดี สมมติสีมาก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว จบกรรมวาจาครั้งสุดท้าย ภิกษุณีผู้อุปัชฌาย์ต้องอาบัติปาจิตตีย์ คณะและอาจารย์ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๔๓๑} [๑๑๖๑] ภิกษุณีไม่รู้ บวชให้ ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๙

สิกขาบทที่ ๑๐

เรื่องภิกษุณีบวชให้สิกขมานาผู้ยังไม่ได้รับอนุญาต

{๔๓๒} [๑๑๖๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาบวชให้สิกขมานาผู้ที่มารดาบิดาบ้าง สามีบ้างยังมิได้อนุญาต มารดาบิดาบ้าง สามีบ้างจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้า ถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาที่พวกเรายังมิได้อนุญาตเล่า”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินมารดาบิดาบ้างสามีบ้างเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาผู้ที่มารดาบิดา บ้าง สามีบ้างยังมิได้อนุญาตเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาบวชให้สิกขมานาผู้ที่มารดาบิดาบ้าง สามีบ้าง ยังมิได้อนุญาต จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาผู้ที่มารดาบิดาบ้าง สามีบ้างยังมิได้ อนุญาตเล่า การกระทำของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใส ของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า