สิกขาบทที่ ๘ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

อนาปัตติวาร

{๔๒๕} [๑๑๕๓] ภิกษุณีไม่บวชให้ในเมื่อมีเหตุจำเป็น ๑ ภิกษุณีแสวงหาแล้ว แต่ไม่ได้ ๑ ภิกษุณีผู้อาพาธ ๑ ภิกษุณีผู้มีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๗

สิกขาบทที่ ๘

เรื่องภิกษุณีรับปากว่าจะบวชให้แล้วไม่บวชให้

{๔๒๖} [๑๑๕๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล สิกขมานารูปหนึ่งเข้าไปหาภิกษุณีถุลลนันทาแล้วขออุปสมบทภิกษุณี ถุลลนันทากล่าวกะสิกขมานารูปนั้นว่า “ดูก่อนนาง ถ้าเธอจักติดตามฉัน เป็นเวลา ๒ ปี เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ” แล้วไม่บวชให้นาง ทั้งไม่ ช่วยขวนขวายที่จะให้นางได้บวชจึงสิกขมานารูปนั้นได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ ภิกษุณีทั้งหลายบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอจัก ติดตามฉันเป็นเวลา ๒ ปี เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ, แล้วไม่บวชให้ นาง ทั้งไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้นางได้บวชเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอ

จักติดตามฉันเป็นเวลา ๒ ปี เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ, แล้วไม่ บวชให้นาง ทั้งไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้นางได้บวช จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอจักติดตาม ฉันเป็นเวลา ๒ ปี เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ’ แล้วไม่บวชให้นาง ทั้งไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้นางได้บวชเล่า การกระทำของภิกษุณีถุลลนันทา นั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๑๕๕] อนึ่ง ภิกษุณีใดกล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอ จักติดตามฉันเป็นเวลา ๒ ปี เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ, ดังนี้แล้ว นางไม่มีอันตรายในภายหลัง แต่ไม่บวชให้ ทั้งไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้ ได้บวช เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๒๗} [๑๑๕๖] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า สิกขมานา ได้แก่ สามเณรีผู้ได้ศึกษาสิกขาในธรรม๖ประการ มาครบ ๒ ปีแล้ว

คำว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอจักติดตามฉันเป็นเวลา ๒ ปี, ความว่า เธอ จักอุปัฏฐากฉันเป็นเวลา ๒ ปี

คำว่า เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ ความว่า เมื่อเธอทำได้เช่นนี้ ฉันก็จักให้เธออุปสมบท

คำว่า นางไม่มีอันตรายในภายหลัง คือ ในเมื่ออันตรายไม่มี คำว่า ไม่บวชให้ คือ ไม่บวชให้ด้วยตนเอง คำว่า ไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้ได้บวช คือ ไม่สั่งผู้อื่น พอทอดธุระว่า ‘จักไม่บวชให้ จักไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้ได้บวช, ต้อง อาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๔๒๘} [๑๑๕๗] ภิกษุณีไม่บวชให้ในเมื่อมีเหตุจำเป็น ๑ ภิกษุณีแสวงหาแล้ว แต่ไม่ได้ ๑ ภิกษุณีผู้อาพาธ ๑ ภิกษุณีผู้มีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๘

สิกขาบทที่ ๙

เรื่องภิกษุณีบวชให้สิกขมานาผู้ประพฤติไม่เหมาะสม

{๔๒๙} [๑๑๕๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ภิกษุณี ถุลลนันทาบวชให้สิกขมานาชื่อจัณฑกาลีผู้คลุกคลีกับผู้ชายผู้คลุกคลีกับ เด็กหนุ่ม ผู้ดุร้าย ผู้ยังชายให้ระทมโศก