สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

สิกขาบทที่ ๑๐

เรื่องภิกษุณีบวชให้สิกขมานาผู้ยังไม่ได้รับอนุญาต

{๔๓๒} [๑๑๖๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาบวชให้สิกขมานาผู้ที่มารดาบิดาบ้าง สามีบ้างยังมิได้อนุญาต มารดาบิดาบ้าง สามีบ้างจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้า ถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาที่พวกเรายังมิได้อนุญาตเล่า”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินมารดาบิดาบ้างสามีบ้างเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาผู้ที่มารดาบิดา บ้าง สามีบ้างยังมิได้อนุญาตเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาบวชให้สิกขมานาผู้ที่มารดาบิดาบ้าง สามีบ้าง ยังมิได้อนุญาต จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาผู้ที่มารดาบิดาบ้าง สามีบ้างยังมิได้ อนุญาตเล่า การกระทำของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใส ของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๑๖๓] อนึ่ง ภิกษุณีใดบวชให้สิกขมานาผู้ที่มารดาบิดาก็ดี สามี ก็ดี ยังมิได้อนุญาต เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๓๓} [๑๑๖๔] คำว่า อนึ่ง...ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า มารดาบิดา ตรัสหมายถึงผู้ให้กำเนิด

ที่ชื่อว่า สามี ได้แก่ ชายผู้ครอบครองหญิง

คำว่า ยังมิได้อนุญาต คือ ยังมิได้บอกลามารดาบิดาหรือสามี

ที่ชื่อว่า สิกขมานา ได้แก่ สามเณรีผู้ได้ศึกษาสิกขาในธรรม ๖ ประการ มาครบ ๒ ปีแล้ว

คำว่า บวชให้ คือ ให้อุปสมบท

ภิกษุณีตั้งใจว่าจักบวชให้ แล้วแสวงหาคณะก็ดี อาจารย์ก็ดี บาตร ก็ดี จีวรก็ดี สมมติสีมาก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว จบกรรมวาจาครั้งสุดท้าย ภิกษุณีผู้อุปัชฌาย์ต้องอาบัติปาจิตตีย์ คณะและอาจารย์ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๔๓๔} [๑๑๖๕] ภิกษุณีไม่รู้ บวชให้ ๑ ภิกษุณีขออนุญาตแล้วจึงบวชให้ ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้อง อาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๐

สิกขาบทที่ ๑๑

เรื่องภิกษุณีบวชให้สิกขมานาโดยให้ฉันทะค้าง

{๔๓๕} [๑๑๖๖] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เวฬุวันอันเป็นที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแตใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแลภิกษุณีถุลลนันทานิมนต์พระเถระทั้งหลายมาประชุมกันด้วย กล่าวว่า “ดิฉันจักบวชให้สิกขมานา” ครั้นเห็นของเคี้ยวของฉันมากมาย จึง ส่งพระเถระทั้งหลายกลับด้วยกล่าวว่า“ดิฉันจักยังไม่บวชให้สิกขมานา ก่อน” แล้วนิมนต์พระเทวทัต พระโกกาลิกะ พระกฏโมรกติสสกะ พระ ขัณฑเทวีบุตร และพระสมุทททัตตะมาประชุมกันบวชให้สิกขมานาบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาโดยให้ฉันทะค้างเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาบวชให้สิกขมานาโดยให้ฉันทะค้าง จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลายไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้บวชให้สิกขมานาโดยให้ฉันทะค้างเล่าการกระทำ ของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่ เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า