สิกขาบทที่ ๗ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

สิกขาบทที่ ๗

เรื่องภิกษุณีรับปากว่าจะบวชให้แล้วไม่บวชให้

{๔๒๓} [๑๑๕๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล สิกขมานารูปหนึ่งเข้าไปหาภิกษุณีถุลลนันทาแล้วขออุปสมบทภิกษุณี ถุลลนันทากล่าวกะสิกขมานารูปนั้นว่า “ดูก่อนนาง ถ้าเธอให้จีวรฉัน เมื่อ ได้เช่นนี้ฉันก็จักบวชให้เธอ” แล้วไม่ยอมบวชให้นาง ทั้งไม่ช่วยขวนขวายที่ จะให้นางได้บวช จึงสิกขมานารูปนั้นได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลายบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอให้ จีวรฉัน เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ’ แล้วไม่บวชให้นาง ทั้งไม่ช่วย ขวนขวายที่จะให้นางได้บวชเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอ ให้จีวรฉัน เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ’ แล้วไม่บวชให้นาง ทั้งไม่ ช่วยขวนขวายที่จะให้นางได้บวช จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอให้จีวรฉัน เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ” แล้วไม่บวชให้นาง ทั้งไม่ช่วยขวนขวาย ที่จะให้นางได้บวชเล่าการกระทำของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อ ความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๑๕๑] อนึ่ง ภิกษุณีใดกล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอ ให้จีวรฉัน เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ, ดังนี้แล้ว นางไม่มีอันตราย ในภายหลัง แต่ไม่บวชให้ ทั้งไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้ได้บวช เป็น ปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๒๔} [๑๑๕๒] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า สิกขมานา ได้แก่ สามเณรีผู้ได้ศึกษาสิกขาในธรรม ๖ ประการ มาครบ ๒ ปีแล้ว

คำว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอให้จีวรฉัน เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ’ ความว่า เมื่อเราได้จีวรแล้ว เราก็จักให้เธออุปสมบทคำว่า นางไม่มีอันตรายในภายหลัง คือ ในเมื่ออันตรายไม่มี

คำว่า ไม่บวชให้ คือ ไม่บวชให้ด้วยตนเอง

คำว่า ไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้ได้บวช คือ ไม่สั่งผู้อื่น

พอทอดธุระว่าจักไม่บวชให้ จักไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้ได้บวช ต้อง อาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๔๒๕} [๑๑๕๓] ภิกษุณีไม่บวชให้ในเมื่อมีเหตุจำเป็น ๑ ภิกษุณีแสวงหาแล้ว แต่ไม่ได้ ๑ ภิกษุณีผู้อาพาธ ๑ ภิกษุณีผู้มีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๗

สิกขาบทที่ ๘

เรื่องภิกษุณีรับปากว่าจะบวชให้แล้วไม่บวชให้

{๔๒๖} [๑๑๕๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล สิกขมานารูปหนึ่งเข้าไปหาภิกษุณีถุลลนันทาแล้วขออุปสมบทภิกษุณี ถุลลนันทากล่าวกะสิกขมานารูปนั้นว่า “ดูก่อนนาง ถ้าเธอจักติดตามฉัน เป็นเวลา ๒ ปี เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ” แล้วไม่บวชให้นาง ทั้งไม่ ช่วยขวนขวายที่จะให้นางได้บวชจึงสิกขมานารูปนั้นได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ ภิกษุณีทั้งหลายบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอจัก ติดตามฉันเป็นเวลา ๒ ปี เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ, แล้วไม่บวชให้ นาง ทั้งไม่ช่วยขวนขวายที่จะให้นางได้บวชเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอ