สิกขาบทที่ ๖ เรื่องภิกษุณีจัณฑกาลี เล่ม ๓

สิกขาบทที่ ๖

เรื่องภิกษุณีรับคำแล้วบ่นว่าภายหลัง

{๔๒๐} [๑๑๔๖] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีจัณฑกาลีเข้าไปหาภิกษุณีสงฆ์ขอสมมติการให้อุปสมบทจึงภิกษุณี สงฆ์ได้พิจารณาดูภิกษุณีจัณฑกาลีแล้วพูดตัดบทว่า “ดูก่อนแม่เจ้า เธอยัง ไม่สมควรบวชให้กุลธิดาก่อน” แล้วไม่ยอมให้สมมติการให้อุปสมบท ภิกษุณี จัณฑกาลีก็รับว่าดีแล้วครั้นสมัยต่อมาภิกษุณีสงฆ์ให้สมมติการให้อุปสมบทแก่ภิกษุณี เหล่าอื่น ภิกษุณีจัณฑกาลีจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ดิฉันคนเดียว ซินะที่เป็นคนเขลา ดิฉันคนเดียวซินะที่เป็นคนไม่มีความละอาย สงฆ์จึงให้ สมมติการให้อุปสมบทแก่ภิกษุณีเหล่าอื่น แต่ไม่ให้กะดิฉันคนเดียว”

บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน แม่เจ้าจัณฑกาลีอันภิกษุณีสงฆ์กล่าวอยู่ว่า ‘ดูก่อนแม่เจ้า เธอยังไม่สมควร บวชให้กุลธิดาก่อน, รับคำว่าดีแล้ว ไฉนภายหลังจึงได้มาบ่นว่าเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีจัณฑกาลีอันภิกษุณีสงฆ์กล่าวอยู่ว่า ‘ดูก่อนแม่เจ้า เธอ ยังไม่สมควรบวชให้กุลธิดาก่อน’รับคำว่าดีแล้ว ภายหลังกลับมาบ่นว่า จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณี จัณฑกาลีอันภิกษุณีสงฆ์กล่าวอยู่ว่า ‘ดูก่อนแม่เจ้า เธอยังไม่สมควรบวชให้

กุลธิดาก่อน’ รับคำว่าดีแล้ว ไฉนภายหลังจึงได้มาบ่นว่าเล่า การกระทำ ของภิกษุณีจัณฑกาลีนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่ เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๑๔๗] อนึ่ง ภิกษุณีใดอันภิกษุณีสงฆ์กล่าวอยู่ว่า ‘ดูก่อนแม่เจ้า เธอยังไม่สมควรบวชให้กุลธิดาก่อน’ รับคำว่าดีแล้ว ภายหลังกลับมา บ่นว่า เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๒๑} [๑๑๔๘] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

คำว่า ‘ดูก่อนแม่เจ้า เธอยังไม่,สมควรบวชให้กุลธิดาก่อน’ ความว่า ดูก่อนแม่เจ้า เธอยังไม่ควรอุปสมบทให้กุลธิดาก่อนภิกษุณีรับคำว่าดีแล้ว ได้มาบ่นว่าในภายหลัง ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๔๒๒} [๑๑๔๙] ภิกษุณีบ่นว่าภิกษุณีสงฆ์ผู้ทำกรรมเพราะฉันทาคติ เพราะ โทสาคติ เพราะโมหาคติ เพราะภยาคติ โดยปกติ ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๖

สิกขาบทที่ ๗

เรื่องภิกษุณีรับปากว่าจะบวชให้แล้วไม่บวชให้

{๔๒๓} [๑๑๕๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล สิกขมานารูปหนึ่งเข้าไปหาภิกษุณีถุลลนันทาแล้วขออุปสมบทภิกษุณี ถุลลนันทากล่าวกะสิกขมานารูปนั้นว่า “ดูก่อนนาง ถ้าเธอให้จีวรฉัน เมื่อ ได้เช่นนี้ฉันก็จักบวชให้เธอ” แล้วไม่ยอมบวชให้นาง ทั้งไม่ช่วยขวนขวายที่ จะให้นางได้บวช จึงสิกขมานารูปนั้นได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลายบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอให้ จีวรฉัน เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ’ แล้วไม่บวชให้นาง ทั้งไม่ช่วย ขวนขวายที่จะให้นางได้บวชเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอ ให้จีวรฉัน เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ’ แล้วไม่บวชให้นาง ทั้งไม่ ช่วยขวนขวายที่จะให้นางได้บวช จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้กล่าวกะสิกขมานาว่า ‘ดูก่อนนาง ถ้าเธอให้จีวรฉัน เมื่อได้เช่นนี้ ฉันก็จักบวชให้เธอ” แล้วไม่บวชให้นาง ทั้งไม่ช่วยขวนขวาย ที่จะให้นางได้บวชเล่าการกระทำของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อ ความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...