เรื่องพระอุปนันทศากยบุตร เล่ม ๗

‘ผู้ต้องการหญ้าพึงแสวงหาหญ้า ผู้ต้องการไม้พึงแสวงหาไม้ ผู้ต้องการ เกวียนพึงแสวงหาเกวียน ผู้ต้องการบุรุษพึงแสวงหาบุรุษ แต่เราไม่กล่าว โดยปริยายไร ๆ ว่า สมณะพึงยินดี พึงแสวงหาทองและเงิน’

อาตมาผู้มีวาทะอย่างนี้ กล่าวสิ่งไม่เป็นธรรมว่าไม่เป็นธรรม กล่าว สิ่งเป็นธรรมว่าเป็นธรรม กล่าวสิ่งไม่เป็นวินัยว่าไม่เป็นวินัย กล่าวสิ่งเป็น วินัยว่าเป็นวินัย เขากลับหาว่าด่าบริภาษอุบาสกอุบาสิกาผู้มีศรัทธาเลื่อมใส ทำให้เขาไม่เลื่อมใส

ชาวพระนครเวสาลียอมเชื่อพระยสกากัณฑกบุตร

{๖๓๘} [๔๔๙] ท่านทั้งหลาย สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงปรารภท่าน พระอุปนันทศากยบุตร ทรงห้ามทองและเงิน และทรงบัญญัติสิกขาบทใน พระนครราชคฤห์นั้นแล อาตมามีวาทะอย่างนี้ กล่าวสิ่งไม่เป็นธรรมว่าไม่ เป็นธรรม กล่าวสิ่งเป็นธรรมว่าเป็นธรรม กล่าวสิ่งไม่เป็นวินัยว่าไม่เป็นวินัย กล่าวสิ่งเป็นวินัยว่าเป็นวินัย เขากลับหาว่าด่าบริภาษอุบาสกอุบาสิกาผู้มี ศรัทธาเลื่อมใส ทำให้เขาไม่เลื่อมใส”เมื่อท่านยสกากัณฑกบุตรกล่าวอย่างนี้แล้ว อุบาสกอุบาสิกาชาวพระ นครเวสาลีได้กล่าวกะท่านพระยสกากัณฑกบุตรว่า “ท่านเจ้าข้า พระคุณเจ้า ยสกากัณฑกบุตรรูปเดียวเท่านั้นเป็นพระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตร ภิกษุพวกนี้ไม่ใช่สมณะ ไม่ใช่เชื้อสายพระศากยบุตร ท่านเจ้าข้า ขอ พระคุณเจ้ายสกากัณฑกบุตรจงอยู่ที่พระนครเวสาลี พวกข้าพเจ้าจักทำการ ขวนขวายเพื่อจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารแก่ พระคุณเจ้ายสกากัณฑกบุตร”ครั้งนั้น ท่านยสกากัณฑกบุตรได้ชื้แจงให้อุบาสกอุบาสิกาชาว พระนครเวสาลีเข้าใจ แล้วได้ไปอารามพร้อมกับพระอนุทูต

{๖๓๙} ครั้งนั้น พวกพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีได้ถามพระอนุทูตว่า “คุณ พระยสกากัณฑกบุตรขอโทษอุบาสกอุบาสิกาชาวพระนครเวสาลี แล้วหรือ”

พระอนุทูตตอบว่า “ท่านทั้งหลาย อุบาสกอุบาสิกาทำสิ่งที่เลวทราม ให้แก่พวกเรา คือ ทำพระยสกากัณฑกบุตรรูปเดียวเท่านั้นให้เป็นสมณะ เชื้อสายพระศายกบุตร ทำพวกเราทั้งหมดไม่ให้เป็นสมณะ ไม่ให้เป็น เชื้อสายพระศากยบุตร”

ครั้งนั้น พวกพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีปรึกษากันว่า “ท่าน ทั้งหลาย พระยสกากัณฑกบุตรนี้ พวกเรามิได้สมมติ แต่ประกาศแก่พวก คฤหัสถ์ ถ้าเช่นนั้น พวกเราจะลงอุกเขปนียกรรมแก่เธอ” พระวัชชีบุตร เหล่านั้นปรารถนาจะลงอุกเขปนียกรรมแก่พระยสกากัณฑกบุตรนั้น จึง ประชุมกันแล้ว จึงท่านพระยสกากัณฑกบุตรได้เหาะไปปรากฏตัวในพระ นครโกสัมพีแล้ว[๔๕๐] ครั้งนั้น ท่านพระยสกากัณฑกบุตรได้ส่งตัวแทนไปที่สำนัก ของพวกภิกษุชาวเมืองปาฐาและชาวทักขิณาปถะ แคว้นอวันตีว่า “ท่านผู้ มีอายุทั้งหลาย พวกเราจักช่วยกันยกอธิกรณ์นี้ ก่อนที่อธรรมจะรุ่งเรือง ธรรมจะเสื่อมถอย อวินัยจะรุ่งเรือง วินัยจะเสื่อมถอย ก่อนที่พวก อธรรมวาทีจะมีกำลัง พวกธรรมวาทีจะเสื่อมกำลัง พวกอวินัยวาทีจะ มีกำลัง พวกวินัยวาทีจะเสื่อมกำลัง

เรื่องพระสัมภูตสาณวาสีเถระ

{๖๔๐} สมัยนั้น ท่านพระสัมภูตสาณวาสีอาศัยอยู่ที่อโหคังคบรรพต ครั้งนั้น ท่านพระยสกากัณฑกบุตรเข้าไปหาท่านพระสัมภูตสาณวาสียังอโหคังคบรรพต อภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้กล่าวว่า “ท่านผู้เจริญ