เรื่องมานัตตจาริกภิกษุ เล่ม ๖

เมื่อภิกษุผู้อยู่ปริวาสเป็นต้นนั้นจงกรมอยู่ในที่จงกรมต่ำ ไม่พึงจงกรมในที่จงกรมสูง

เมื่อภิกษุผู้อยู่ปริวาสเป็นต้นนั้นจงกรมอยู่ที่พื้นดิน ไม่พึงจงกรมในที่จงกรม

{๓๕๓}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุผู้ควรประพฤติมานัตเป็นรูปที่ ๔ ให้ปริวาส ชักเข้าหาอาบัติ ให้มานัต สงฆ์ ๒๐ รูปรวมทั้งภิกษุผู้ควรประพฤติมานัตนั้นด้วยอัพภานไซร้ การกระทำดังนั้นใช้ไม่ได้และไม่ควรทำ”

จบ มานัตตารหวัตร

๔. มานัตตจาริกวัตร

ว่าด้วยวัตรสำหรับภิกษุผู้ประพฤติมานัต

{๓๕๔}[๙๐] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายผู้ประพฤติมานัตยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การนำนํ้าล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตรจีวร การถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุผู้ประพฤติมานัตทั้งหลายจึงได้ยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การนำนํ้าล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตรจีวร การถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุทั้งหลายเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์สอบถาม

{๓๕๕}ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งให้ประชุมภิกษุสงฆ์ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุทั้งหลายผู้ประพฤติมานัตยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การนำน้ำล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตรจีวร การถูหลังให้เมื่ออาบน้ำของปกตัตตภิกษุทั้งหลายจริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉนภิกษุทั้งหลายผู้ประพฤติมานัตจึงได้ยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การนำนํ้าล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตรจีวร การถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุทั้งหลายเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การกระทำของภิกษุผู้ประพฤติมานัตทั้งหลายนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

พระพุทธบัญญัติวัตรสำหรับภิกษุผู้ประพฤติมานัต

ครั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตำหนิแล้ว ทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประพฤติมานัตไม่พึงยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การนำน้ำล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตรจีวร การถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุทั้งหลาย รูปใดยินดี ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมา การนำที่นอนมาให้ การนำน้ำล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตรจีวร การถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของภิกษุทั้งหลายผู้ประพฤติมานัตด้วยกันตามลำดับผู้แก่พรรษาดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกิจ ๕ อย่าง คือ อุโบสถ ปวารณา ผ้าอาบนํ้าฝน การสละภัต และการรับภัตแก่ภิกษุทั้งหลายผู้ประพฤติมานัตด้วยกันตามลำดับผู้แก่พรรษาดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เราจักบัญญัติวัตรสำหรับภิกษุผู้ประพฤติมานัต โดยประการที่ภิกษุผู้ประพฤติมานัตต้องประพฤติ

วัตรสำหรับภิกษุผู้ประพฤติมานัต

หมวดที่ ๑

{๓๕๖}[๙๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ประพฤติมานัตต้องประพฤติโดยชอบ วิธีประพฤติโดยชอบในวัตรนั้น ดังต่อไปนี้

ไม่พึงให้อุปสมบท

ไม่พึงให้นิสสัย

ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก

ไม่พึงรับสมมติเป็นผู้สั่งสอนภิกษุณี

แม้ได้รับสมมติแล้ว ก็ไม่พึงสั่งสอนภิกษุณี

สงฆ์ให้มานัตเพื่ออาบัติใด ไม่พึงต้องอาบัตินั้นอีก

ไม่พึงต้องอาบัติอื่นที่คล้ายคลึงกัน

ไม่พึงต้องอาบัติที่หนักกว่านั้น

ไม่พึงตำหนิกรรมของสงฆ์

ไม่พึงตำหนิภิกษุทั้งหลายผู้ทำกรรม

ไม่พึงห้ามอุโบสถแก่ปกตัตตภิกษุ

ไม่พึงห้ามปวารณาแก่ปกตัตตภิกษุ

ไม่พึงทำการไต่สวน

ไม่พึงเริ่มอนุวาทาธิกรณ์

ไม่พึงให้ภิกษุอื่นขอโอกาส

ไม่พึงโจทภิกษุอื่น

ไม่พึงให้ภิกษุอื่นให้การ

ไม่พึงช่วยพวกภิกษุให้สู้อธิกรณ์กัน

หมวดที่ ๒

{๓๕๗}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ประพฤติมานัตไม่พึงเดินไปข้างหน้าปกตัตตภิกษุ ไม่พึงนั่งข้างหน้าปกตัตตภิกษุ พึงพอใจด้วยอาสนะสุดท้าย ที่นอนสุดท้าย วิหารสุดท้ายของสงฆ์ที่สงฆ์จะพึงให้แก่เธอ ไม่พึงมีปกตัตตภิกษุเป็นสมณะนำหน้าหรือตามหลังเข้าไปยังตระกูล ไม่พึงสมาทานอารัญญิกธุดงค์ ไม่พึงสมาทานปิณฑปาติกธุดงค์ และไม่พึงให้เขานำบิณฑบาตมาส่งเพราะเหตุที่ประพฤติมานัตนั้นด้วยคิดว่า ‘ผู้คนทั้งหลายอย่าได้รู้เรื่องเรา’

หมวดที่ ๓

{๓๕๘}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ประพฤติมานัตเป็นอาคันตุกะไป ก็พึงบอก มีอาคันตุกะมา ก็พึงบอก พึงบอกในวันอุโบสถ พึงบอกในวันปวารณา พึงบอกทุกวัน ถ้าอาพาธ พึงสั่งผู้แทนให้บอก

หมวดที่ ๔

{๓๕๙}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ประพฤติมานัตไม่พึงออกจากอาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสที่ไม่มีภิกษุ เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากอาวาสที่มีภิกษุไปสู่ถิ่นที่มิใช่อาวาสที่ไม่มีภิกษุ เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตราย

ไม่พึงออกจากอาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่ไม่มีภิกษุ เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสที่ไม่มีภิกษุ เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตราย

ไม่พึงออกจากถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่ถิ่นที่มิใช่อาวาสที่ไม่มีภิกษุ เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่ไม่มีภิกษุ เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสที่ไม่มีภิกษุ เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่ถิ่นที่มิใช่อาวาสที่ไม่มีภิกษุ เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่ไม่มีภิกษุ เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตราย

หมวดที่ ๕

{๓๖๐}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ประพฤติมานัตไม่พึงออกจากอาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสต่างกัน เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตราย

ไม่พึงออกจากอาวาสที่มีภิกษุไปสู่ถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสต่างกัน เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากอาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสต่างกัน เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสต่างกัน เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่ถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสต่างกัน เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสต่างกัน เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสต่างกัน เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่ถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสต่างกัน เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตรายไม่พึงออกจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสต่างกัน เว้นแต่ไปกับปกตัตตภิกษุ เว้นแต่มีอันตราย

หมวดที่ ๖

{๓๖๑}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ประพฤติมานัตพึงออกจากอาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าอาจจะไปถึงได้ในวันนี้ทีเดียวพึงออกจากอาวาสที่มีภิกษุไปสู่ถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าอาจจะไปถึงได้ในวันนี้ทีเดียว

พึงออกจากอาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าอาจจะไปถึงได้ในวันนี้ทีเดียวพึงออกจากถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าอาจจะไปถึงได้ในวันนี้ทีเดียวพึงออกจากถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่ถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าอาจจะไปถึงได้ในวันนี้ทีเดียวพึงออกจากถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าอาจจะไปถึงได้ในวันนี้ทีเดียวพึงออกจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าอาจจะไปถึงได้ในวันนี้ทีเดียวพึงออกจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่ถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าอาจจะไปถึงได้ในวันนี้ทีเดียวพึงออกจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุไปสู่อาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีภิกษุซึ่งมีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าอาจจะไปถึงได้ในวันนี้ทีเดียว

หมวดที่ ๗

{๓๖๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ประพฤติมานัตไม่พึงอยู่ในอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุไม่พึงอยู่ในถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

ไม่พึงอยู่ในอาวาสหรือในถิ่นที่มิใช่อาวาสที่มีเครื่องบังมุงเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

เห็นปกตัตตภิกษุแล้วพึงลุกจากอาสนะ

พึงนิมนต์ปกตัตตภิกษุให้นั่ง

ไม่พึงนั่งบนอาสนะเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

เมื่อปกตัตตภิกษุนั่งบนอาสนะต่ำ ไม่พึงนั่งบนอาสนะสูง

เมื่อปกตัตตภิกษุนั่งที่พื้นดิน ไม่พึงนั่งบนอาสนะ

ไม่พึงจงกรมในที่จงกรมอันเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

เมื่อปกตัตตภิกษุจงกรมอยูในที่จงกรมต่ำ ไม่พึงจงกรมในที่จงกรมสูง

เมื่อปกตัตตภิกษุจงกรมบนพื้นดิน ไม่พึงจงกรมในที่จงกรม

หมวดที่ ๘

{๓๖๓}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้ประพฤติมานัตไม่พึงอยู่ในอาวาสไม่พึงอยู่ในถิ่นที่มิใช่อาวาส ไม่พึงอยู่ในสถานที่ที่เป็นอาวาสหรือมิใช่อาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกัน ไม่พึงนั่งบนอาสนะเดียวกันกับภิกษุผู้อยู่ปริวาส... กับภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิมซึ่งแก่พรรษากว่า

... กับภิกษุผู้ควรประพฤติมานัต

... กับภิกษุผู้ประพฤติมานัต

... กับภิกษุผู้ควรอัพภาน

เมื่อภิกษุผู้อยู่ปริวาสเป็นต้นนั้นนั่งบนอาสนะต่ำ ไม่พึงนั่งบนอาสนะสูง

เมื่อภิกษุผู้อยู่ปริวาสเป็นต้นนั้นนั่งที่พื้นดิน ไม่พึงนั่งบนอาสนะ

ไม่พึงจงกรมในที่จงกรมเดียวกัน

เมื่อภิกษุผู้อยู่ปริวาสเป็นต้นนั้นจงกรมอยู่ในที่จงกรมต่ำ ไม่พึงจงกรมในที่จงกรมสูง

เมื่อภิกษุผู้อยู่ปริวาสเป็นต้นนั้นจงกรมอยู่ที่พื้นดิน ไม่พึงจงกรมในที่จงกรม

{๓๖๔}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุผู้ประพฤติมานัตเป็นรูปที่ ๔ ให้ปริวาส ชักเข้าหาอาบัติเดิม ให้มานัต สงฆ์ ๒๐ รูปรวมทั้งภิกษุผู้ประพฤติมานัตนั้นด้วยอัพภานไซร้ การกระทำดังนั้นใช้ไม่ได้และไม่ควรทำ”

รัตติเฉท ๔ อย่าง

{๓๖๕}[๙๒] ครั้งนั้นแล ท่านพระอุบาลีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่งอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้ทูลถามความข้อนี้แด่พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “รัตติเฉท คือความขาดแห่งราตรีของภิกษุผู้ประพฤติมานัตมีเท่าไร พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี รัตติเฉทของภิกษุผู้ประพฤติมานัตมี ๔ คือ อยู่ร่วม ๑ อยู่ปราศ ๑ ไม่บอก ๑ ประพฤติในคณะที่พร่อง ๑ รัตติเฉทของภิกษุผู้ประพฤติมานัตมี ๔ อย่างนี้แล”

พระพุทธานุญาตให้เก็บมานัต

{๓๖๖}[๙๓] ก็สมัยนั้นแล ในพระนครสาวัตถีมีภิกษุสงฆ์มาประชุมกันมากมาย ภิกษุทั้งหลายผู้ประพฤติมานัตไม่สามารถจะทำมานัตให้หมดจดได้ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้เก็บมานัตได้

วิธีเก็บมานัต

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพึงเก็บมานัตอย่างนี้

ภิกษุผู้ประพฤติมานัตนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุรูปหนึ่ง ห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า นั่งกระหย่ง ประนมมือแล้วกล่าวคำเก็บมานัตว่าดังนี้ ‘มานตฺตํ นิกฺขิปามิ ข้าพเจ้าเก็บมานัต’ ดังนี้ มานัตเป็นอันเก็บแล้ว หรือกล่าวว่า ‘วตฺตํ นิกฺขิปามิ ข้าพเจ้าเก็บวัตร’ ดังนี้ มานัตก็เป็นอันเก็บแล้ว

พระพุทธานุญาตให้สมาทานมานัต

{๓๖๗}[๙๔] ก็สมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายหลีกจากพระนครสาวัตถีไปในที่นั้น ๆ แล้ว พวกภิกษุผู้ประพฤติมานัตจึงสามารถทำมานัตให้หมดจดได้ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้สมาทานมานัต

วิธีสมาทานมานัต

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพึงสมาทานมานัตอย่างนี้

ภิกษุผู้ประพฤติมานัตนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุรูปหนึ่ง ห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า นั่งกระหย่ง ประนมมือแล้วกล่าวคำสมาทานว่าดังนี้ ‘มานตฺตํ สมาทิยามิ ข้าพเจ้าสมาทานมานัต’ ดังนี้ มานัตเป็นอันสมาทานแล้ว หรือกล่าวคำสมาทานว่า ‘วตฺตํ สมาทิยามิ ข้าพเจ้าสมาทานวัตร’ ดังนี้ มานัตก็เป็นอันสมาทานแล้ว

จบ มานัตตจาริกวัตร

๕. อัพภานารหวัตร

ว่าด้วยวัตรสำหรับภิกษุผู้ควรอัพภาน

{๓๖๘}[๙๕] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายผู้ควรอัพภานยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การนำน้ำล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตรจีวร การถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุทั้งหลายผู้ควรอัพภานจึงได้ยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การนำนํ้าล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้า การตั้งกระเบื้องเช็ดเท้า การรับบาตรจีวร การถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุทั้งหลายเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์สอบถาม

{๓๖๙}ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งให้ประชุมภิกษุสงฆ์ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุทั้งหลายผู้ควรอัพภานยินดีการกราบไหว้ การลุกรับ อัญชลีกรรม สามีจิกรรม การนำอาสนะมาให้ การนำที่นอนมาให้ การนำน้ำล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้า การตั้ง