เรื่องบาตรปุ่มไม้จันทน์ เล่ม ๗

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมฆบุรุษนั้นเมื่อมีสิ่งที่จะพึงตัดอย่างอื่นอยู่ ไพล่ไปตัดเสียอีกอย่างหนึ่ง ภิกษุไม่พึงตัดองคชาตของตน รูปใดตัด ต้อง อาบัติถุลลัจจัย”

เรื่องบาตรปุ่มไม้จันทน์

ครูทั้ง ๖อยากได้บาตรปุ่มไม้จันทร์

{๒๙} [๒๕๒] ก็โดยสมัยนั้นแล ปุ่มไม้จันทน์มีค่ามากเกิดมีขึ้นแก่เศรษฐี พระนครราชคฤห์ จึงเศรษฐีพระนครราชคฤห์ได้มีความคิดว่า “ถ้ากระไร เราควรให้กลึงบาตรด้วยปุ่มไม้จันทน์นี้ ส่วนที่กลึงเหลือเราจักเก็บไว้ใช้ และบาตรเราจักให้เป็นทานไป” {๓๐} หลังจากนั้น ท่านเศรษฐีพระนครราชคฤห์ ให้กลึงบาตรด้วยปุ่มไม้จันทน์นั้น แล้วใส่สาแหรกแขวนไว้ที่ปลายไม้ไผ่ ผูกต่อ ๆ กันขึ้นไป แล้วกล่าวอย่างนี้ว่า “สมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดเป็น พระอรหันต์และมีฤทธิ์จงปลดบาตรที่เราให้แล้วลงมา”ขณะนั้น ปูรณกัสสปะเข้าไปหาท่านเศรษฐีพระนครราชคฤห์ถึงที่อยู่ ครั้นแล้วกล่าวว่า “ท่านคฤหบดี อาตมานี้แหละเป็นพระอรหันต์และมี ฤทธิ์ ขอท่านจงให้บาตรแก่อาตมาเถิด”

ท่านเศรษฐีตอบว่า “ท่านเจ้าข้า ถ้าพระคุณเจ้าเป็นพระอรหันต์และ มีฤทธิ์ ก็จงปลดบาตรที่ข้าพเจ้าให้แล้วนั้นแลลงมาเถิด”

ต่อมา ท่านมักขลิโคศาล ท่านอชิตเกสกัมพล ท่านปกุธกัจจายนะ ท่านสัญชัยเวลัฏฐบุตร ท่านนิครนถ์นาฏบุตรได้เข้าไปหาท่านเศรษฐี พระนครราชคฤห์ถึงที่อยู่ ครั้นแล้วกล่าวว่า “ท่านคฤหบดี อาตมานี้แหละ เป็นพระอรหันต์และมีฤทธิ์ ขอท่านจงให้บาตรแก่อาตมาเถิด” ท่านเศรษฐี ก็ตอบว่า “ท่านเจ้าข้า ถ้าพระคุณเจ้าเป็นพระอรหันต์และมีฤทธิ์ ก็จง ปลดบาตรที่ข้าพเจ้าให้แล้วนั่นแลลงมาเถิด”

พระปิณโฑลภารทวาชเถระแสดงอิทธิปาฏิหาริย์

{๓๑} สมัยต่อมา ท่านพระมหาโมคคัลลานะกับท่านพระปิณโฑลภารทวาชะ ครองผ้าอันตรวาสกในเวลาเช้าแล้ว ถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนคร ราชคฤห์ อันที่จริงท่านพระปิณโฑลภารทวาชะเป็นพระอรหันต์และมีฤทธิ์ แม้ท่านพระมหาโมคคัลลานะก็เป็นพระอรหันต์และมีฤทธิ์ จึงท่านพระ ปิณโฑลภารทวาชะได้กล่าวกะท่านพระมหาโมคคัลลานะดังนี้ว่า “ไปเถิด ท่านโมคคัลลานะ จงปลดบาตรนั้นลงมา บาตรนั้นเป็นของท่าน” แม้ท่าน พระโมคคัลลานะก็กล่าวกะท่านพระปิณโฑลภารทวาชะดังนี้ว่า “ไปเถิด ท่านภารทวาชะ จงปลดบาตรนั้นลงมา บาตรนั้นเป็นของท่าน” จึงท่าน พระปิณโฑลภารทวาชะเหาะขึ้นสู่เวหาส ถือบาตรนั้นเวียนไปรอบพระนคร ราชคฤห์ ๓ รอบ{๓๒}

ครั้งนั้น ท่านเศรษฐีพระนครราชคฤห์พร้อมกับบุตรและภรรยายืนอยู่ ในเรือนของตน ประคองอัญชลีนมัสการกล่าวนิมนต์ว่า “ท่านเจ้าข้า ขอ พระคุณเจ้าภารทวาชะได้โปรดดำรงอยู่ในเรือนของข้าพเจ้านี้เถิด” จึง ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะดำรงอยู่ในเรือนของท่านเศรษฐี ทันใดนั้น ท่านเศรษฐีรับบาตรจากมือของท่านพระปิณโฑลภารทวาชะ แล้วได้ใส่ ของเคี้ยวมีค่ามากจนเต็มถวายท่านพระปิณโฑลภารทวาชะไป ท่านพระ ปิณโทลภารทวาชะได้รับบาตรนั้นไปพระอาราม พวกชาวบ้านได้ทราบข่าว

ว่าท่านพระปิณโฑลภารทวาชะปลดบาตรของเศรษฐีพระนครราชคฤห์ลง ได้แล้ว จึงชาวบ้านเหล่านั้นได้ส่งเสียงอึกทึกเกรียวกราว ติดตามท่านพระ ปิณโฑลภารทวาชะไปข้างหลัง ๆ

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงสดับเสียงอึกทึกเกรียวกราว ครั้นแล้วตรัส ถามท่านพระอานนท์ว่า “อานนท์ นั่นเสียงอึกทึกเกรียวกราวเรื่องอะไรกัน” ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “พระพุทธเจ้าข้า ท่านพระปิณโฑภารทวาชะ ปลดบาตรของท่านเศรษฐีพระนครราชคฤห์ลงแล้ว พวกชาวบ้านทราบข่าว ว่าท่านพระปิณโฑลภารทวาชะปลดบาตรของท่านเศรษฐีพระนครราชคฤห์ลง ได้ จึงพากันส่งเสียงอึกทึกเกรียวกราวติดตามท่านพระปิณโฑลภารทวาชะ มาข้างหลัง ๆ พระพุทธเจ้าข้า เสียงอึกทึกเกรียวกราวนี้คือเสียงนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

ทรงประชุมสงฆ์สอบถาม

{๓๓} ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งให้ประชุมภิกษุสงฆ์ในเพราะเหตุ เป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วทรงสอบถามท่านพระ ปิณโฑลภารทวาชะว่า “ภารทวาชะ ทราบมาว่าเธอปลดบาตรของเศรษฐี พระนครราชคฤห์ลง จริงหรือ”

ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ภารทวาชะ การกระทำของ เธอนั่นไม่เหมาะ ไม่สม ไม่ควร ไม่ใช่กิจของสมณะ ใช้ไม่ได้ ไม่ควรทำ ไฉนเธอจึงได้แสดงอิทธิปาฏิหาริย์ซึ่งเป็นธรรมอันยวดยิ่งของมนุษย์แก่พวก คฤหัสถ์เพราะเหตุแห่งบาตรไม้ซึ่งเป็นดุจซากศพเล่า มาตุคามแสดงของลับ เพราะเหตุแห่งทรัพย์ซึ่งเป็นดุจซากศพ แม้ฉันใด เธอก็ฉันนั้นเหมือนกัน ได้แสดงอิทธิปาฏิหาริย์ซึ่งเป็นธรรมอันยวดยิ่งของมนุษย์แก่พวกคฤหัสถ์เพราะ เหตุแห่งบาตรไม้ซึ่งเป็นดุจซากศพ การกระทำของเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อ

ความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ... ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่ง กะภิกษุทั้งหลายว่า

พระพุทธบัญญัติห้ามแสดงอิทธิปาฏิหาริย์และใช้บาตรไม้

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงแสดงอิทธิปาฏิหาริย์ซึ่งเป็นธรรม อันยวดยิ่งของมนุษย์แก่พวกคฤหัสถ์ รูปใดแสดง ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงทำลายบาตรไม้นั้นเสีย บดให้ละเอียด ใช้เป็นยาหยอดตาของภิกษุทั้งหลาย

อนึ่ง ภิกษุไม่พึงใช้บาตรไม้ รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติและพระพุทธานุญาตเกี่ยวกับบาตร

{๓๔} สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้บาตรชนิดต่าง ๆ คือ บาตรทำด้วย ทอง ทำด้วยเงิน ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่าเหมือนพวก คฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้บาตรทองคำ ไม่พึงใช้บาตรเงิน ไม่พึงใช้บาตรแก้วมณี ไม่พึงใช้บาตรแก้วไพฑูรย์ ไม่พึงใช้บาตรแก้วผลึก ไม่พึงใช้บาตรสำริด ไม่พึงใช้บาตรแก้ว ไม่พึงใช้บาตรสังกะสี ไม่พึงใช้ บาตรตะกั่ว ไม่พึงใช้บาตรทองแดง รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตบาตร ๒ ชนิด คือ บาตรเหล็ก ๑ บาตรดิน ๑”

พระพุทธานุญาตให้ใช้บังเวียนรองบาตรเป็นต้น

{๓๕} [๒๕๓] สมัยต่อมา ก้นบาตรสึก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่ พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตบังเวียนรองบาตร”

{๓๖} สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้บังเวียนรองบาตรชนิดต่าง ๆ คือ บังเวียนรองบาตรทำด้วยทอง ทำด้วยเงิน ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่าเหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้บังเวียนรองบาตรชนิดต่าง ๆ รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตบังเวียนรองบาตร ๒ ชนิด คือ ทำ ด้วยดีบุก ๑ ทำด้วยตะกั่ว ๑”

บังเวียนรองบาตรหนา ไม่กระชับบาตร ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้กลึงบังเวียน”

บังเวียนรองบาตรที่กลึงแล้วยังเป็นคลื่น ... ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้จักเป็นฟันมังกร”

พระพุทธบัญญัติห้ามใช้บังเวียนรองบาตรที่วิจิตร

{๓๗} สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้บังเวียนรองบาตรอันวิจิตร ซึ่งทำ ให้มีลวดลายหลากหลายด้วยรูปภาพ เที่ยวอวดไปตามถนน ชาวบ้านพากัน เพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระ ภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้บังเวียนรองบาตรอันวิจิตร ซึ่ง ทำให้มีลวดลายหลากหลายด้วยรูปภาพ รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ใช้บังเวียนรองบาตรอย่างธรรมดา”

พระพุทธบัญญัติเรื่องเก็บงำบาตรเป็นต้น

{๓๘} [๒๕๔] สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายเก็บงำบาตรทั้งที่ยังเปียกนํ้า บาตร เสียหาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บาตรที่ยังเปียกนํ้า ภิกษุไม่พึงเก็บ รูปใดเก็บ ต้องอาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ผึ่งแล้วจึงเก็บบาตร”{๓๙} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายผึ่งบาตรที่เปียกน้ำ บาตรมีกลิ่นเหม็นอับ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระ ภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บาตรที่ยังเปียกน้ำ ภิกษุไม่พึงผึ่งไว้ รูปใด ผึ่งไว้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ทำให้หมดนํ้าเสียก่อนผึ่ง แล้วจึง เก็บงำบาตร”

{๔๐} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายวางบาตรไว้ในที่ร้อน ผิวบาตรเสียหาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระ ภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงวางบาตรไว้ในที่ร้อน รูปใดวางไว้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ผึ่งไว้ในที่ร้อนครู่เดียวแล้วจึงเก็บ บาตร”

{๔๑} สมัยต่อมา บาตรเป็นอันมากไม่มีเชิงรอง ภิกษุทั้งหลายวางเก็บไว้ใน ที่แจ้ง บาตรถูกลมหัวด้วนพัดกลิ้งตกแตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเชิงรองบาตร”

{๔๒} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายวางบาตรไว้ริมกระดานเลียบ บาตรกลิ้ง ตกแตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงวางบาตรไว้ริมกระดานเลียบ รูปใด วางไว้ ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๔๓} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายวางบาตรไว้ริมกระดานเลียบเล็ก ๆ นอกฝา บาตรกลิ้งตกแตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงวางบาตรไว้ริมกระดานเลียบเล็ก ๆ นอกฝา รูปใดวางไว้ ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๔๔} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายคว่ำบาตรไว้ที่พี้นดิน ขอบบาตรสึก ภิกษุ ทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ใช้หญ้ารอง”

หญ้าที่รองถูกปลวกกัด ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ใช้ท่อนผ้ารอง”

ท่อนผ้าถูกปลวกกัด ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตแท่นเก็บบาตร”

บาตรตกจากแท่นเก็บลงมาแตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ใช้หม้อเก็บบาตร”

บาตรครูดสีกับหม้อเก็บบาตร ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่ พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ใช้ถลกบาตร”

สายโยกไม่มี ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตสายโยกเป็นด้ายถัก”

{๔๕} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายแขวนบาตรไว้ที่ไม้เดือยข้างฝาบ้าง ที่ไม้ นาคทนต์บ้าง บาตรพลัดตกลงมาแตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงแขวนบาตรไว้ รูปใดแขวนไว้ ต้อง อาบัติทุกกฏ”

{๔๖} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายเก็บบาตรไว้บนเตียง เผลอตัวนั่งทับบาตร แตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงเก็บบาตรไว้บนเตียง รูปใดเก็บ ต้อง อาบัติทุกกฏ”

{๔๗} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายเก็บบาตรไว้บนตั่ง เผลอตัวนั่งทับบาตร แตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระ ภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงเก็บบาตรไว้บนตั่ง รูปใดเก็บ ต้อง อาบัติทุกกฏ”

{๔๘} สมัยต่อมา ภิกษุวางบาตรไว้บนตัก เผลอตัวลุกขึ้น บาตรตกลงมา แตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงวางบาตรไว้บนตัก รูปใดวาง ต้อง อาบัติทุกกฏ"

{๔๙} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายเก็บบาตรไว้บนกลด กลดถูกลมหัวด้วนพัด บาตรตกลงมาแตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงเก็บบาตรไว้บนกลด รูปใดเก็บ ต้อง อาบัติทุกกฏ”

{๕๐} [๒๕๕] สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายถือบาตรอยู่ ผลักบานประตูเข้าไป บาตรกระทบบานประตูแตก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุถือบาตรอยู่ ไม่พึงผลักบานประตูเข้าไป รูปใดผลัก ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติห้ามใช้บาตรที่ไม่สมควร

{๕๑} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายใช้กะโหลกนํ้าเต้าเที่ยวบิณฑบาต ชาวบ้าน พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกเดียรถีย์” ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้กะโหลกนํ้าเต้าเที่ยวบิณฑบาต รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๕๒} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายใช้กระเบื้องหม้อเที่ยวบิณฑบาต ชาวบ้าน พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกเดียรถีย์” ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้กระเบื้องหม้อเที่ยวบิณฑบาต รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๕๓} สมัยต่อมา ภิกษุรูปหนึ่งใช้ของบังสุกุลทุกอย่างเป็นวัตร เธอใช้บาตร กะโหลกผี สตรีผู้หนึ่งเห็นเข้า ก็กลัวร้องเสียงหลงว่าผู้นี้เป็นปีศาจแน่ ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพระสมณะเชื้อสาย พระศากยบุตรจึงได้ใช้บาตรกะโหลกผีเหมือนพวกปีศาจเล่า” ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้กะโหลกผี รูปใดใช้ ต้องอาบัติ ทุกกฏ อนึ่ง ภิกษุไม่พึงใช้ของบังสุกุลทุกอย่าง รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๕๔} สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายใช้บาตรรับเศษอาหารบ้าง ก้างบ้าง นํ้าบ้วน ปากบ้าง ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “พระสมณะเชื้อ สายพระศากยบุตรเหล่านี้ใช้บาตรต่างกระโถน” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้บาตรรับเศษอาหาร ก้าง หรือ น้ำบ้วนปาก รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ เราอนุญาตให้ใช้กระโถน”

พระพุทธานุญาตเรื่องเย็บจีวร

{๕๕} [๒๕๖] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายใช้มือฉีกผ้าแล้วเย็บเป็นจีวร กัน จีวรมีแนวไม่เสมอกัน ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ใช้มีดมีผ้าพัน”

{๕๖} สมัยต่อมา มีดมีด้ามเกิดขึ้นแก่สงฆ์ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่อง นั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ใช้มีดมีด้าม”

{๕๗} สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้ด้ามมีดชนิดต่าง ๆ คือ มีดทำด้วย ทอง ทำด้วยเงิน ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือน