ข้อที่สงฆ์จำนง ๖ หมวด เล่ม ๖

หมวดที่ ๑๑

{๑๙๘}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติที่ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีกเป็นกรรมเป็นธรรม เป็นวินัย และระงับดีแล้ว คือ ให้จำเลยให้การก่อนทำ ๑ ทำโดยธรรม ๑ สงฆ์พร้อมเพรียงกันทำ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติที่ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แลเป็นกรรมเป็นธรรม เป็นวินัย และระงับดีแล้ว

หมวดที่ ๑๒

{๑๙๙}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติที่ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีกเป็นกรรมเป็นธรรมเป็นวินัย และระงับดีแล้ว คือ ปรับอาบัติก่อนทำ ๑ ทำโดยธรรม ๑ สงฆ์พร้อมเพรียงกันทำ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติที่ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แลเป็นกรรมเป็นธรรม เป็นวินัย และระงับดีแล้ว”

จบ ลักษณะกรรมเป็นธรรมในอุกเขปนียกรรม

ฐานไม่เห็นอาบัติ ๑๒ หมวด

ข้อที่สงฆ์จำนง ๖ หมวด

หมวดที่ ๑

{๒๐๐}[๕๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ คือ เป็นผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ๑ เป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด มีอาบัติมาก มีมารยาทไม่สมควร ๑ อยู่คลุกคลีกับคฤหัสถ์ด้วยการคลุกคลีอันไม่สมควร ๑

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แล เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

หมวดที่ ๒

{๒๐๑}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีก เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ คือ เป็นผู้มีศีลวิบัติในอธิศีล ๑ เป็นผู้มีอาจารวิบัติในอัชฌาจาร ๑ เป็นผู้มีทิฏฐิวิบัติในอติทิฏฐิ ๑

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แล เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

หมวดที่ ๓

{๒๐๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีก เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ คือ กล่าวติเตียนพระพุทธเจ้า ๑ กล่าวติเตียนพระธรรม ๑ กล่าวติเตียนพระสงฆ์ ๑

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แล เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

หมวดที่ ๔

{๒๐๓}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูป คือ รูปหนึ่งเป็นผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ รูปหนึ่งเป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด มีอาบัติมาก มีมารยาทไม่สมควร รูปหนึ่งอยู่คลุกคลีกับคฤหัสถ์ด้วยการคลุกคลีอันไม่สมควรดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูปนี้แล

หมวดที่ ๕

{๒๐๔}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูปแม้อื่นอีก คือ รูปหนึ่งเป็นผู้มีศีลวิบัติในอธิศีล ๑ รูปหนึ่งเป็นผู้มีอาจารวิบัติในอัชฌาจาร ๑ รูปหนึ่งเป็นผู้มีทิฏฐิวิบัติในอติทิฏฐิ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูปนี้แล

หมวดที่ ๖

{๒๐๕}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูป แม้อื่นอีก คือ รูปหนึ่งกล่าวติเตียนพระพุทธเจ้ารูปหนึ่งกล่าวติเตียนพระธรรม รูปหนึ่งกล่าวติเตียนพระสงฆ์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูปนี้แล”

จบ ข้อที่สงฆ์จำนงในอุณขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ ๖ หมวด

วัตร ๔๓ ข้อในอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

{๒๐๖}[๕๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแล้วต้องประพฤติโดยชอบวิธีประพฤติโดยชอบในอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัตินั้น ดังต่อไปนี้

๑. ไม่พึงให้อุปสมบท

๒. ไม่พึงให้นิสสัย

๓. ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก

๔. ไม่พึงรับสมมติเป็นผู้สั่งสอนภิกษุณี

๕. แม้ได้รับสมมติแล้ว ก็ไม่พึงสั่งสอนภิกษุณี

๖. ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติเพราะอาบัติใดไม่พึงต้องอาบัตินั้นอีก

๗. ไม่พึงต้องอาบัติอื่นที่คล้ายคลึงกัน

๘. ไม่พึงต้องอาบัติที่หนักกว่านั้น

๙. ไม่พึงตำหนิกรรมของสงฆ์

๑๐. ไม่พึงตำหนิภิกษุทั้งหลายผู้ทำกรรม

๑๑. ไม่พึงยินดีการกราบไหว้ของปกตัตตภิกษุ

๑๒. ไม่พึงยินดีการยืนรับของปกตัตตภิกษุ

๑๓. ไม่พึงยินดีอัญชลีกรรมของปกตัตตภิกษุ

๑๔. ไม่พึงยินดีสามีจิกรรมของปกตัตตภิกษุ

๑๕. ไม่พึงยินดีการนำอาสนะมาให้ของปกตัตตภิกษุ

๑๖. ไม่พึงยินดีการนำที่นอนมาให้ของปกตัตตภิกษุ

๑๗. ไม่พึงยินดีการนำนํ้าล้างเท้ามาให้ ไม่ยินดีการตั้งตั่งรองเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ๑๘. ไม่พึงยินดีการตั้งกระเบื้องเช็ดเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๑๙. ไม่พึงยินดีการรับบาตร จีวรของปกตัตตภิกษุ

๒๐. ไม่พึงยินดีการถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุ

๒๑. ไม่พึงใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยศีลวิบัติ

๒๒. ไม่พึงใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาจารวิบัติ

๒๓. ไม่พึงใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยทิฏฐิวิบัติ

๒๔. ไม่พึงใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาชีววิบัติ

๒๕. ไม่พึงยุภิกษุทั้งหลายให้แตกกัน

๒๖. ไม่พึงใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างคฤหัสถ์

๒๗. ไม่พึงใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างเดียรถีย์

๒๘. ไม่พึงคบหาพวกเดียรถีย์

๒๙. พึงคบหาพวกภิกษุ

๓๐. พึงศึกษาสิกขาของภิกษุ

๓๑. ไม่พึงอยู่ในอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๓๒. ไม่พึงอยู่นอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๓๓. ไม่พึงอยู่ในอาวาสหรือนอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกัน กับปกตัตตภิกษุ

๓๔. เห็นปกตัตตภิกษุแล้วต้องลุกจากอาสนะ

๓๕. ไม่พึงรุกรานปกตัตตภิกษุข้างในหรือข้างนอกวิหาร

๓๖. ไม่พึงห้ามอุโบสถแก่ปกตัตตภิกษุ

๓๗. ไม่พึงห้ามปวารณาแก่ปกตัตตภิกษุ

๓๘. ไม่พึงทำการไต่สวน

๓๙. ไม่พึงเริ่มอนุวาทาธิกรณ์

๔๐. ไม่พึงให้ภิกษุอื่นขอโอกาส

๔๑. ไม่พึงโจทภิกษุอื่น

๔๒. ไม่พึงให้ภิกษุอื่นให้การ

๔๓. ไม่พึงช่วยพวกภิกษุให้สู้อธิกรณ์กัน”

จบ วัตร ๔๓ ข้อในอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

สงฆ์ลงโทษและระงับกรรม

{๒๐๗}[๕๒] ครั้งนั้นแล สงฆ์ได้ลงอุกเขปนียกรรม คือ ห้ามสมโภคกับสงฆ์ฐานไม่เห็นอาบัติแก่พระฉันนะ เธอถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแล้วได้จากอาวาสนั้นไปสู่อาวาสอื่น ภิกษุทั้งหลายในอาวาสอื่นนั้นก็ไม่กราบไหว้ ไม่ยืนรับ ไม่ทำอัญชลีกรรม ไม่ทำสามีจิกรรม ไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชา เธออันภิกษุทั้งหลายไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เป็นผู้ไม่มีใครทำสักการะ จึงได้จากอาวาสแม้นั้นไปสู่อาวาสอื่น แม้ภิกษุทั้งหลายในอาวาสอื่นนั้นก็ไม่กราบไหว้ ไม่ยืนรับ ไม่ทำอัญชลีกรรม ไม่ทำสามีจิกรรม ไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชา เธออันภิกษุทั้งหลายไม่สักการะ

ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เป็นผู้ไม่มีใครทำสักการะ จึงได้จากอาวาสแม้นั้นไปสู่อาวาสอื่น แม้ภิกษุทั้งหลายในอาวาสอื่นนั้นก็ไม่กราบไหว้ ไม่ยืนรับ ไม่ทำอัญชลีกรรม ไม่ทำสามีจิกรรม ไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เธออันภิกษุทั้งหลายไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เป็นผู้ไม่มีใครทำสักการะ จึงได้จากอาวาสแม้นั้นไปสู่อาวาสอื่น แม้ภิกษุทั้งหลายในอาวาสอื่นนั้นก็ไม่กราบไหว้ ไม่ยืนรับ ไม่ทำอัญชลีกรรม ไม่ทำสามีจิกรรม ไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชา เธออันภิกษุทั้งหลายไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เป็นผู้ไม่มีใครทำสักการะ จึงกลับมาพระนครโกสัมพีอีกครั้งหนึ่ง เธอได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงเข้าไปหา ภิกษุทั้งหลายแล้วกล่าวอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย กระผมถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติ แก้ตัวได้ กระผมจะพึงปฏิบัติอย่างไรต่อไป” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้น สงฆ์จงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุฉันนะ

วัตรที่ไม่ควรระงับ ๔๓ ข้อ ๘ หมวด

หมวดที่ ๑

{๒๐๘}[๕๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ คือ

๑. ให้อุปสมบท

๒. ให้นิสสัย

๓. ให้สามเณรอุปัฏฐาก

๔. รับสมมติเป็นผู้สั่งสอนภิกษุณี

๕. แม้ได้รับสมมติแล้ว ก็ยังสั่งสอนภิกษุณีอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๒

{๒๐๙}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ๑. ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติเพราะอาบัติใดยังต้องอาบัตินั้นอีก

๒. ต้องอาบัติอื่นที่คล้ายคลึงกัน

๓. ต้องอาบัติที่หนักกว่านั้น

๔. ตำหนิกรรมของสงฆ์

๕. ตำหนิภิกษุทั้งหลายผู้ทำกรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผ้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๓

{๒๑๐}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ยินดีการกราบไหว้ของปกตัตตภิกษุ

๒. ยินดีการยืนรับของปกตัตตภิกษุ

๓. ยินดีอัญชลีกรรมของปกตัตตภิกษุ

๔. ยินดีสามีจิกรรมของปกตัตตภิกษุ

๕. ยินดีการนำอาสนะมาให้ของปกตัตตภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๔

{๒๑๑}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ยินดีการนำที่นอนมาให้ของปกตัตตภิกษุ

๒. ยินดีการนำน้ำล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๓. ยินดีการตั้งกระเบื้องเช็ดเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๔. ยินดีการรับบาตรจีวรของปกตัตตภิกษุ

๕. ยินดีการถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๕

{๒๑๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยศีลวิบัติ

๒. ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาจารวิบัติ

๓. ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยทิฏฐิวิบัติ

๔. ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาชีววิบัติ

๕. ยุภิกษุทั้งหลายให้แตกกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๖

{๒๑๓}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างคฤหัสถ์

๒. ใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างเดียรถีย์

๓. คบหาพวกเดียรถีย์

๔. ไม่คบหาพวกภิกษุ

๕. ไม่ศึกษาสิกขาของภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๗

{๒๑๔}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. อยู่ในอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๒. อยู่นอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๓. อยู่ในอาวาสหรือนอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๔. เห็นปกตัตตภิกษุแล้วไม่ลุกจากอาสนะ

๕. รุกรานปกตัตตภิกษุข้างในหรือข้างนอกวิหาร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๘

{๒๑๕}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ คือ

๑. ห้ามอุโบสถแก่ปกตัตตภิกษุ

๒. ห้ามปวารณาแก่ปกตัตตภิกษุ

๓. ทำการไต่สวน

๔. เริ่มอนุวาทาธิกรณ์

๕. ให้ภิกษุอื่นขอโอกาส

๖. โจทภิกษุอื่น

๗. ให้ภิกษุอื่นให้การ

๘. ช่วยพวกภิกษุให้สู้อธิกรณ์กัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ นี้แล

จบ วัตรที่ไม่ควรระงับ ๔๓ ข้อ ๘ หมวด

ในอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

วัตรที่ควรระงับ ๔๓ ข้อ ๘ หมวด

หมวดที่ ๑

{๒๑๖}[๕๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ คือ

๑. ไม่ให้อุปสมบท

๒. ไม่ให้นิสสัย

๓. ไม่ให้สามเณรอุปัฏฐาก

๔. ไม่รับสมมติเป็นผู้สั่งสอนภิกษุณี

๕. แม้ได้รับสมมติแล้ว ก็ไม่สั่งสอนภิกษุณี

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๒

{๒๑๗}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ๑. ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติเพราะอาบัติใดไม่ต้องอาบัตินั้นอีก

๒. ไม่ต้องอาบัติอื่นที่คล้ายคลึงกัน

๓. ไม่ต้องอาบัติที่หนักกว่านั้น

๔. ไม่ตำหนิกรรมของสงฆ์

๕. ไม่ตำหนิภิกษุทั้งหลายผู้ทำกรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๓

{๒๑๘}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ไม่ยินดีการกราบไหว้ของปกตัตตภิกษุ

๒. ไม่ยินดีการยืนรับของปกตัตตภิกษุ

๓. ไม่ยินดีอัญชลีกรรมของปกตัตตภิกษุ

๔. ไม่ยินดีสามีจิกรรมของปกตัตตภิกษุ

๕. ไม่ยินดีการนำอาสนะมาให้ของปกตัตตภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๔

{๒๑๙}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ไม่ยินดีการนำที่นอนมาให้ของปกตัตตภิกษุ

๒. ไม่ยินดีการนำนํ้าล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๓. ไม่ยินดีการตั้งกระเบื้องเช็ดเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๔. ไม่ยินดีการรับบาตร จีวรของปกตัตตภิกษุ

๕. ไม่ยินดีการถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๕

{๒๒๐}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ไม่ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยศีลวิบัติ

๒. ไม่ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาจารวิบัติ

๓. ไม่ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยทิฏฐิวิบัติ

๔. ไม่ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาชีววิบัติ

๕. ไม่ยุภิกษุทั้งหลายให้แตกกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๖

{๒๒๑}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ไม่ใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างคฤหัสถ์

๒. ไม่ใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างเดียรถีย์

๓. ไม่คบหาพวกเดียรถีย์

๔. คบหาพวกภิกษุ

๕. ศึกษาสิกขาของภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๗

{๒๒๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ๑. ไม่อยู่ในอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๒. ไม่อยู่นอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๓. ไม่อยู่ในอาวาสหรือนอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๔. เห็นปกตัตตภิกษุแล้วลุกจากอาสนะ

๕. ไม่รุกรานปกตัตตภิกษุข้างในหรือข้างนอกวิหาร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๘

{๒๒๓}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ คือ

๑. ไม่ห้ามอุโบสถแก่ปกตัตตภิกษุ

๒. ไม่ห้ามปวารณาแก่ปกตัตตภิกษุ

๓. ไม่ทำการไต่สวน

๔. ไม่เริ่มอนุวาทาธิกรณ์

๕. ไม่ให้ภิกษุอื่นขอโอกาส

๖. ไม่โจทภิกษุอื่น

๗. ไม่ให้ภิกษุอื่นให้การ

๘. ไม่ช่วยพวกภิกษุให้สู้อธิกรณ์กัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ นี้แล

จบ วัตรที่ควรระงับ ๔๓ ข้อ ๘ หมวด

ในอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

วิธีระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

{๒๒๔}[๕๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติอย่างนี้ คือ ภิกษุฉันนะนั้นพึงเข้าไปหาสงฆ์ ห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า ไหว้เท้าภิกษุผู้แก่กว่า นั่งกระหย่งประนมมือ แล้วกล่าวคำขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัตินั้นอย่างนี้ว่า

‘ท่านเจ้าข้า ข้าพเจ้าถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรม ฐานไม่เห็นอาบัติแล้ว ได้ประพฤติโดยขอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ ข้าพเจ้าขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ’

พึงขอแม้ครั้งที่ ๒ ... พึงขอแม้ครั้งที่ ๓ ...

ภิกษุผู้ฉลาดสามารถพึงประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติจตุตถกรรมวาจาว่าดังนี้

กรรมวาจาระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

‘ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ภิกษุฉันนะนี้ ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแล้วได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ ถ้าความพร้อมพรั่งของสงฆ์ถึงที่แล้ว สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุฉันนะ นี่เป็นญัตติท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ภิกษุฉันนะนี้ ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแล้วได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ สงฆ์ระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุฉันนะ การระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุฉันนะชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงนิ่ง ไม่ชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงทักท้วงข้าพเจ้ากล่าวความนี้แม้ครั้งที่ ๒ ...

ข้าพเจ้ากล่าวความนี้แม้ครั้งที่ ๓ ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้าภิกษุฉันนะนี้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแล้วได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ สงฆ์ระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุฉันนะการระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุฉันนะชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงนิ่ง ไม่ชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงทักท้วงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติอันสงฆ์ระงับแล้วแก่ภิกษุฉันนะชอบใจแก่สงฆ์ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้”

จบ อุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติที่ ๕

๖. อุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

เรื่องพระฉันนะ

{๒๒๕}[๕๖] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตารามใกล้พระนครโกสัมพี ครั้งนั้นแล ท่านพระฉันนะต้องอาบัติแล้วไม่ปรารถนาที่จะทำคืนอาบัติ บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียนโพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระฉันนะต้องอาบัติแล้ว จึงได้ไม่ปรารถนาที่จะทำคืนอาบัติเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์สอบถาม

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสิงให้ประชุมภิกษุสงฆ์ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุฉันนะต้องอาบัติแล้วไม่ปรารถนาจะทำคืนอาบัติ จริงหรือ”