ข้อที่สงฆ์จำนง ๖ หมวด เล่ม ๖

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติที่ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แลเป็นกรรมเป็นธรรม เป็นวินัย และระงับดีแล้ว

หมวดที่ ๑๑

{๒๔๙}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติที่ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีกเป็นกรรมเป็นธรรม เป็นวินัย และระงับดีแล้ว คือ ให้จำเลยให้การก่อนทำ ๑ ทำโดยธรรม ๑ สงฆ์พร้อมเพรียงกันทำ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติที่ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แลเป็นกรรมเป็นธรรม เป็นวินัย และระงับดีแล้ว

หมวดที่ ๑๒

{๒๕๐}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติที่ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีกเป็นกรรมเป็นธรรม เป็นวินัย และระงับดีแล้ว คือ ปรับอาบัติก่อนทำ ๑ ทำโดยธรรม ๑ สงฆ์พร้อมเพรียงกันทำ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติที่ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แลเป็นกรรมเป็นธรรม เป็นวินัย และระงับดีแล้ว

จบ ลักษณะกรรมเป็นธรรมในอุกเขปนียกรรม

ฐานไม่ทำคืนอาบัติ ๑๒ หมวด

ข้อที่สงฆ์จำนง ๖ หมวด

หมวดที่ ๑

{๒๕๑} [๕๙] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ คือ เป็นผู้ก่อความบาดหมาง

ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ๑ เป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด มีอาบัติมาก มีมารยาทไม่สมควร ๑ อยู่คลุกคลีกับคฤหัสถ์ด้วยการคลุกคลีอันไม่สมควร ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แล เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

หมวดที่ ๒

{๒๕๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีก เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ คือ เป็นผู้มีศีลวิบัติในอธิศีล ๑ เป็นผู้มีอาจารวิบัติในอัชฌาจาร ๑ เป็นผู้มีทิฏฐิวิบัติในอติทิฏฐิ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แล เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

หมวดที่ ๓

{๒๕๓}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีก เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ คือ กล่าวติเตียนพระพุทธเจ้า ๑ กล่าวติเตียนพระธรรม ๑ กล่าวติเตียนพระสงฆ์ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แล เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

หมวดที่ ๔

{๒๕๔}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูป คือ รูปหนึ่งเป็นผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ รูปหนึ่งเป็นผู้

โง่เขลา ไม่ฉลาด มีอาบัติมาก มีมารยาทไม่สมควร รูปหนึ่งอยู่คลุกคลีกับคฤหัสถ์ด้วยการคลุกคลีอันไม่สมควร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูปนี้แล

หมวดที่ ๕

{๒๕๕}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูปแม้อื่นอีก คือ รูปหนึ่งเป็นผู้มีศีลวิบัติในอธิศีล ๑ รูปหนึ่ง เป็นผู้มีอาจารวิบัติในอัชฌาจาร ๑ รูปหนึ่งเป็นผู้มีทิฏฐิวิบัติในอติทิฏฐิ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูปนี้แล

หมวดที่ ๖

{๒๕๖}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูป แม้อื่นอีก คือ รูปหนึ่งกล่าวติเตียนพระพุทธเจ้า รูปหนึ่งกล่าวติเตียนพระธรรม รูปหนึ่งกล่าวติเตียนพระสงฆ์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์จำนงก็ควรลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุ ๓ รูปนี้แล

จบ ข้อที่สงฆ์จำนงในอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ ๖ หมวด

วัตร ๔๓ ข้อในอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

{๒๕๗}[๖๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วต้องประพฤติโดยชอบ วิธีประพฤติโดยชอบในอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัตินั้น ดังต่อไปนี้

๑. ไม่พึงให้อุปสมบท

๒. ไม่พึงให้นิสสัย

๓. ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก

๔. ไม่พึงรับสมมติเป็นผู้สั่งสอนภิกษุณี

๕. แม้ได้รับสมมติแล้ว ก็ไม่พึงสั่งสอนภิกษุณี

๖. ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติเพราะอาบัติใด ไม่พึงต้องอาบัตินั้นอีก

๗. ไม่พึงต้องอาบัติอื่นที่คล้ายคลึงกัน

๘. ไม่พึงต้องอาบัติที่หนักกว่านั้น

๙. ไม่พึงตำหนิกรรมของสงฆ์

๑๐. ไม่พึงตำหนิภิกษุทั้งหลายผู้ทำกรรม

๑๑. ไม่พึงยินดีการกราบไหว้ของปกตัตตภิกษุ

๑๒. ไม่พึงยินดีการยืนรับของปกตัตตภิกษุ

๑๓. ไม่พึงยินดีอัญชลีกรรมของปกตัตตภิกษุ

๑๔. ไม่พึงยินดีสามีจิกรรมของปกตัตตภิกษุ

๑๕. ไม่พึงยินดีการนำอาสนะมาให้ของปกตัตตภิกษุ

๑๖. ไม่พึงยินดีการนำที่นอนมาให้ของปกตัตตภิกษุ

๑๗. ไม่พึงยินดีการนำนํ้าล้างเท้ามาให้ไม่ยินดีการตั้งตั่งรองเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ๑๘. ไม่พึงยินดีการตั้งกระเบื้องเช็ดเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๑๙. ไม่พึงยินดีการรับบาตร จีวรของปกตัตตภิกษุ

๒๐. ไม่พึงยินดีการถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุ

๒๑. ไม่พึงใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยศีลวิบัติ

๒๒. ไม่พึงใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาจารวิบัติ

๒๓. ไม่พึงใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยทิฏฐิวิบัติ

๒๔. ไม่พึงใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาชีววิบัติ

๒๕. ไม่พึงยุภิกษุทั้งหลายให้แตกกัน

๒๖. ไม่พึงใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างคฤหัสถ์

๒๗. ไม่พึงใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างเดียรถีย์

๒๘. ไม่พึงคบหาพวกเดียรถีย์

๒๙. พึงคบหาพวกภิกษุ

๓๐. พึงศึกษาสิกขาของภิกษุ

๓๑. ไม่พึงอยูในอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๓๒. ไม่พึงอยู่นอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๓๓. ไม่พึงอยู่ในอาวาสหรือนอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๓๔. เห็นปกตัตตภิกษุแล้วต้องลุกจากอาสนะ

๓๕. ไม่พึงรุกรานปกตัตตภิกษุ ข้างในหรือข้างนอกวิหาร

๓๖. ไม่พึงห้ามอุโบสถแก่ปกตัตตภิกษุ

๓๗. ไม่พึงห้ามปวารณาแก่ปกตัตตภิกษุ

๓๘. ไม่พึงทำการไต่สวน

๓๙. ไม่พึงเริ่มอนุวาทาธิกรณ์

๔๐. ไม่พึงให้ภิกษุอื่นขอโอกาส

๔๑. ไม่พึงโจทภิกษุอื่น

๔๒. ไม่พึงให้ภิกษุอื่นให้การ

๔๓. ไม่พึงช่วยพวกภิกษุให้สู้อธิกรณ์กัน”

จบ วัตร ๔๓ ข้อในอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

สงฆ์ลงโทษและระงับกรรม

{๒๕๘}[๖๑] ครั้งนั้นแล สงฆ์ได้ลงอุกเขปนียกรรม คือ ห้ามสมโภคกับสงฆ์ฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่พระฉันนะ เธอถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วได้จากอาวาสนั้นไปสู่อาวาสอื่น ภิกษุทั้งหลายในอาวาสอื่นนั้น ก็ไม่กราบไหว้ ไม่ยืนรับ ไม่ทำอัญชลีกรรม ไม่ทำสามีจิกรรม ไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชา เธออันภิกษุทั้งหลายไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เป็นผู้ไม่มีใครทำสักการะ จึงได้จากอาวาสแม้นั้นไปสู่อาวาสอื่น แม้ภิกษุทั้งหลายในอาวาสอื่นนั้นก็ไม่กราบไหว้ ไม่ยืนรับ ไม่ทำอัญชลีกรรม ไม่ทำสามีจิกรรม ไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชา เธออันภิกษุทั้งหลายไม่สักการะ

ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เป็นผู้ไม่มี ใครทำสักการะ จึงได้จากอาวาสแม้นั้นไปสู่อาวาสอื่น แม้ภิกษุทั้งหลายใน อาวาสอื่นนั้นก็ไม่กราบไหว้ ไม่ยืนรับ ไม่ทำอัญชลีกรรม ไม่ทำสามีจิกรรม ไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เธออันภิกษุทั้งหลายไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เป็นผู้ไม่มีใครทำสักการะ จึงได้จากอาวาส แม้นั้นไปสู่อาวาสอื่น แม้ภิกษุทั้งหลายในอาวาสอื่นนั้นก็ไม่กราบไหว้ ไม่ยืนรับ ไม่ทำอัญชลีกรรม ไม่ทำสามีจิกรรม ไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชา เธออันภิกษุทั้งหลายไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชาอยู่ เป็นผู้ไม่มีใครทำสักการะ จึงกลับมาพระนครโกสัมพีอีกครั้งหนึ่ง เธอได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงเข้าไปหาภิกษุทั้งหลายแล้วกล่าวอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย ผมถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ ผมจะพึงปฏิบัติอย่างไรต่อไป” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้น สงฆ์จงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุฉันนะ

วัตรที่ไม่ควรระงับ ๔๓ ข้อ ๘ หมวด

หมวดที่ ๑

{๒๕๙}[๖๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ คือ

๑. ให้อุปสมบท

๒. ให้นิสสัย

๓. ให้สามเณรอุปัฏฐาก

๔. รับสมมติเป็นผู้สั่งสอนภิกษุณี

๕. แม้ได้รับสมมติแล้ว ก็ยังสั่งสอนภิกษุณีอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๒

{๒๖๐}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ๑. ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติเพราะอาบัติใดยังต้องอาบัตินั้นอีก

๒. ต้องอาบัติอื่นที่คล้ายคลึงกัน

๓. ต้องอาบัติที่หนักกว่านั้น

๔. ตำหนิกรรมของสงฆ์

๕. ตำหนิภิกษุทั้งหลายผู้ทำกรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๓

{๒๖๑}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ยินดีการกราบไหว้ของปกตัตตภิกษุ

๒. ยินดีการยืนรับของปกตัตตภิกษุ

๓. ยินดีอัญชลีกรรมของปกตัตตภิกษุ

๔. ยินดีสามีจิกรรมของปกตัตตภิกษุ

๕. ยินดีการนำอาสนะมาให้ของปกตัตตภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๔

{๒๖๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ยินดีการนำที่นอนมาให้ของปกตัตตภิกษุ

๒. ยินดีการนำนํ้าล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๓. ยินดีการตั้งกระเบื้องเช็ดเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๔. ยินดีการรับบาตรจีวรของปกตัตตภิกษุ

๕. ยินดีการถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๕

{๒๖๓}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยศีลวิบัติ

๒. ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาจารวิบัติ

๓. ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยทิฏฐิวิบัติ

๔. ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาชีววิบัติ

๕. ยุภิกษุทั้งหลายให้แตกกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๖

{๒๖๔}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างคฤหัสถ์

๒. ใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างเดียรถีย์

๓. คบหาพวกเดียรถีย์

๔. ไม่คบหาพวกภิกษุ

๕. ไม่ศึกษาสิกขาของภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๗

{๒๖๕}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. อยู่ในอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๒. อยู่นอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๓. อยู่ในอาวาสหรือนอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๔. เห็นปกตัตตภิกษุแล้วไม่ลุกจากอาสนะ

๕. รุกรานปกตัตตภิกษุข้างในหรือข้างนอกวิหาร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๘

{๒๖๖}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ คือ

๑. ห้ามอุโบสถแก่ปกตัตตภิกษุ

๒. ห้ามปวารณาแก่ปกตัตตภิกษุ

๓. ทำการไต่สวน

๔. เริ่มอนุวาทาธิกรณ์

๕. ให้ภิกษุอื่นขอโอกาส

๖. โจทภิกษุอื่น

๗. ให้ภิกษุอื่นให้การ

๘. ช่วยพวกภิกษุให้สู้อธิกรณ์กัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ไม่พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ นี้แล

จบ วัตรที่ไม่ควรระงับ ๔๓ ข้อ ๘ หมวด

ในอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

วัตรที่ควรระงับ ๔๓ ข้อ ๘ หมวด

หมวดที่ ๑

{๒๖๗}[๖๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ คือ

๑. ไม่ให้อุปสมบท

๒. ไม่ให้นิสสัย

๓. ไม่ให้สามเณรอุปัฏฐาก

๔. ไม่รับสมมติเป็นผู้สั่งสอนภิกษุณี

๕. แม้ได้รับสมมติแล้ว ก็ไม่สั่งสอนภิกษุณี

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๒

{๒๖๘}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ๑. ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติเพราะอาบัติใดไม่ต้องอาบัตินั้นอีก

๒. ไม่ต้องอาบัติอื่นที่คล้ายคลึงกัน

๓. ไม่ต้องอาบัติที่หนักกว่านั้น

๔. ไม่ตำหนิกรรมของสงฆ์

๕. ไม่ตำหนิภิกษุทั้งหลายผู้ทำกรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๓

{๒๖๙}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ไม่ยินดีการกราบไหว้ของปกตัตตภิกษุ

๒. ไม่ยินดีการยืนรับของปกตัตตภิกษุ

๓. ไม่ยินดีอัญชลีกรรมของปกตัตตภิกษุ

๔. ไม่ยินดีสามีจิกรรมของปกตัตตภิกษุ

๕. ไม่ยินดีการนำอาสนะมาให้ของปกตัตตภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๔

{๒๗๐}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ไม่ยินดีการนำที่นอนมาให้ของปกตัตตภิกษุ

๒. ไม่ยินดีการนำนํ้าล้างเท้ามาให้ การตั้งตั่งรองเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๓. ไม่ยินดีการตั้งกระเบื้องเช็ดเท้าให้ของปกตัตตภิกษุ

๔. ไม่ยินดีการรับบาตรจีวรของปกตัตตภิกษุ

๕. ไม่ยินดีการถูหลังให้เมื่ออาบนํ้าของปกตัตตภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๕

{๒๗๑}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ไม่ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยศีลวิบัติ

๒. ไม่ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาจารวิบัติ

๓. ไม่ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยทิฏฐิวิบัติ

๔. ไม่ใส่ความปกตัตตภิกษุด้วยอาชีววิบัติ

๕. ไม่ยุภิกษุทั้งหลายให้แตกกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๖

{๒๗๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ

๑. ไม่ใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างคฤหัสถ์

๒. ไม่ใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างเดียรถีย์

๓. ไม่คบหาพวกเดียรถีย์

๔. คบหาพวกภิกษุ

๕. ศึกษาสิกขาของภิกษุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๗

{๒๗๓}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีก คือ๑. ไม่อยู่ในอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๒. ไม่อยู่นอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๓. ไม่อยู่ในอาวาสหรือนอกอาวาสที่มีเครื่องมุงบังเดียวกันกับปกตัตตภิกษุ

๔. เห็นปกตัตตภิกษุแล้วลุกจากอาสนะ

๕. ไม่รุกรานปกตัตตภิกษุข้างในหรือข้างนอกวิหาร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

หมวดที่ ๘

{๒๗๔}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ แม้อื่นอีก คือ

๑. ไม่ห้ามอุโบสถแก่ปกตัตตภิกษุ

๒. ไม่ห้ามปวารณาแก่ปกตัตตภิกษุ

๓. ไม่ทำการไต่สวน

๔. ไม่เริ่มอนุวาทาธิกรณ์

๕. ไม่ให้ภิกษุอื่นขอโอกาส

๖. ไม่โจทภิกษุอื่น

๗. ไม่ให้ภิกษุอื่นให้การ

๘. ไม่ช่วยพวกภิกษุให้สู้อธิกรณ์กัน”

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ นี้แล

จบ วัตรที่ควรระงับ ๔๓ ข้อ ๘ หมวด

ในอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

วิธีระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

{๒๗๕}[๖๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติอย่างนี้ คือ ภิกษุฉันนะนั้นพึงเข้าไปหาสงฆ์ ห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า ไหว้เท้าภิกษุผู้แก่กว่า นั่งกระหย่งประนมมือ แล้วกล่าวคำขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัตินั้นอย่างนี้ว่า

‘ท่านเจ้าข้า ข้าพเจ้าถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ ข้าพเจ้าขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ’

พึงขอแม้ครั้งที่ ๒ ... พึงขอแม้ครั้งที่ ๓ ...

ภิกษุผู้ฉลาดสามารถพึงประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติจุตตถกรรมวาจา ว่าดังนี้

กรรมวาจาระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

‘ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ภิกษุฉันนะนี้ ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ ถ้าความพร้อมพรั่งของสงฆ์ถึงที่แล้ว สงฆ์พึงระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุฉันนะ นี่เป็นญัตติท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ภิกษุฉันนะนี้ ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ สงฆ์ระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุฉันนะ การระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุฉันนะชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงนิ่ง ไม่ชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงทักท้วงข้าพเจ้ากล่าวความนี้แม้ครั้งที่ ๒ ...

ข้าพเจ้ากล่าวความนี้แม้ครั้งที่ ๓ ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้าภิกษุฉันนะนี้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วได้ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ สงฆ์ระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุฉันนะการระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุฉันนะชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงนิ่ง ไม่ชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงทักท้วงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติอันสงฆ์ระงับแล้วแก่ภิกษุฉันนะชอบใจแก่สงฆ์ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้”

จบ อุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติที่ ๖

๗. อุกเขปนียกรรมฐานไม่สละทิฏฐิอันชั่วช้า

เรื่องพระอริฏฐะ

{๒๗๖}[๖๕] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นพระอริฏฐะผู้มีบรรพบุรุษเป็นพรานแร้งได้เกิดมีทิฏฐิอันชั่วช้าเห็นปานนี้ขึ้นว่า “เรารู้ทั่วถึงธรรมที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้ว อย่างที่ธรรมทั้งหลายที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่าเป็นธรรมทำอันตราย ก็ไม่อาจทำอันตรายแก่ผู้เสพได้จริง”