พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐาน
เหตุทุกสนิทัสสนัตติกนเหตุทุกนสนิทัสสนัตติกะ เล่ม ๔๕
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๕๗–๒๖๘ (Royal Thai)4/11 in อนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐาน4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
๑. เหตุทุกะ ๒๑. สนิทัสสนติกะ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนัตติกนเหตุทุกนสนิทัสสนัตติกะ (Royal Thai Volume 45 · Mahachula Volume 45 · Mahamakut Volume 91 · Chaloem Phrakiat Volume 45)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 45, pp. 186–188 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 45, pp. 296–301
นเหตุ สนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม นนเหตุสฺส นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย ฯเปฯ นเหตุ สนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม นเหตุสฺส นสนิทสฺสน-สปฺปฏิฆสฺส จ นนเหตุสฺส นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา อุปนิสฺสเย ปุเรชาเต อตฺถิยา อวิคเต ตีณิ.
นเหตุํ อนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ. เหตุํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นเหตุํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆญฺจ นเหตุํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๓) เหตุยา ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ. ๒. สเหตุกทุก ๑. กุสลตฺติก
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้โดยอารัมมณปัจจัย ฯลฯ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้โดยอารัมมณปัจจัย
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุซึ่งเห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็น เหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็น เหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สเหตุกํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ.
สเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ.
อเหตุกํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา นอเหตุโก นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ. ๓. เหตุสมฺปยุตฺตทุก ๑. กุสลตฺติก
๒. สเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุซึ่งเป็น กุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเป็น อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
เหตุสมฺปยุตฺตํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุสมฺปยุตฺโต นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ.
เหตุสมฺปยุตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุสมฺปยุตฺโต นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา ตีณิ ฯเปฯ อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ.
เหตุวิปฺปยุตฺตํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา นเหตุวิปฺปยุตฺโต นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ. ------ ๔. เหตุสเหตุกทุก ๑. กุสลตฺติก
๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ ๑. กุสลติกะ
สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยเหตุซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย เหตุซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุต จากเหตุซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
เหตุ เจว สเหตุโก จ กุสโล ธมฺโม นเหตุสฺส เจว นอเหตุกสฺส จ นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. เหตุ เจว สเหตุโก จ กุสโล ธมฺโม นอเหตุกสฺส เจว นน จ เหตุสฺส นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. เหตุ เจว สเหตุโก จ กุสโล ธมฺโม นเหตุสฺส เจว นอเหตุกสฺส จ นกุสลสฺส จ นอเหตุกสฺส เจว นน จ เหตุสฺส นกุสลสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)
สเหตุโก เจว น จ เหตุ กุสโล ธมฺโม นอเหตุกสฺส เจว นน จ เหตุสฺส นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. สเหตุโก เจว น จ เหตุ กุสโล ธมฺโม นเหตุสฺส เจว นอเหตุกสฺส จ นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. สเหตุโก เจว น จ เหตุ กุสโล ธมฺโม นเหตุสฺส เจว นอเหตุกสฺส จ นกุสลสฺส จ นอเหตุกสฺส เจว นน จ เหตุสฺส นกุสลสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณ- ปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)
เหตุ เจว สเหตุโก กุสโล จ สเหตุโก เจว น จ เหตุ กุสโล จ ธมฺมา นเหตุสฺส เจว นอเหตุกสฺส นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. เหตุ เจว สเหตุโก กุสโล จ สเหตุโก เจว น จ เหตุ กุสโล จ ธมฺมา นอเหตุกสฺส เจว นน จ เหตุสฺส นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณ- ปจฺจเยน ปจฺจโย. เหตุ เจว สเหตุโก กุสโล จ สเหตุโก เจว น จ เหตุ กุสโล จ ธมฺมา นเหตุสฺส เจว นอเหตุกสฺส นกุสลสฺส จ นอเหตุกสฺส เจว นน เหตุสฺส นกุสลสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณ- ปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)
อารมฺมเณ นว, อธิปติยา อนนฺตเร สมนนฺตเร อุปนิสฺสเย นตฺถิยา วิคเต นว.
๔. เหตุสเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่มีเหตุซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่มีเหตุซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่ มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่มีเหตุซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุมิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มี เหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุมิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่เป็นเหตุมีเหตุและที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุมีเหตุและที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุมีเหตุและที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุมิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย (๓)
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ
วิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
เหตุ เจว สเหตุโก จ อกุสโล ธมฺโม นเหตุสฺส เจว นอเหตุกสฺส นอกุสลสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (เอเตน อุปาเยน นว ปญฺหา กาตพฺพา.)
อารมฺมเณ นว, อนนฺตเร สมนนฺตเร อุปนิสฺสเย นตฺถิยา อวิคเต นว.
สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่มีเหตุซึ่งเป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลโดยอารัมมณปัจจัย (โดยอุบายนี้ พึง เพิ่มเป็น ๙ วาระ)
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ
วิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
เหตุ เจว สเหตุโก จ อพฺยากโต ธมฺโม นเหตุสฺส เจว นอเหตุกสฺส จ นอพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (นว ปญฺหา กาตพฺพา.)
อารมฺมเณ อธิปติยา อุปนิสฺสเย นว. (สงฺขิตฺตํ.) (เหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุกํ เหตุสเหตุกทุกสทิสํ. สงฺขิตฺตํ. นว ปญฺหา.) ๖. นเหตุสเหตุกทุก ๑. กุสลตฺติก
สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่มีเหตุซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย (พึงเพิ่มเป็น ๙ วาระ)
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(เหตุเหตุสัมปยุตตทุกะเหมือนกับเหตุสเหตุกทุกะ ย่อ มี ๙ วาระ)
นเหตุํ สเหตุกํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นสเหตุโก นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ.
นเหตุํ สเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นสเหตุโก นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ.
นเหตุํ อเหตุกํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา นเหตุ นอเหตุโก นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ. เหตุโคจฺฉกํ นิฏฺฐิตํ. ๗. สปฺปจฺจยทุก ๑. กุสลตฺติก
๖. นเหตุสเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุแต่มีเหตุซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุแต่มีเหตุซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
เหตุโคจฉกะ จบ
End of เหตุทุกสนิทัสสนัตติกนเหตุทุกนสนิทัสสนัตติกะ