นโอฆโยคนีวรณโคจฉกทุกะ เล่ม ๔๕

โนโอฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ โนโยคํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ (โอฆโคจฺฉกโยคโคจฺฉเกสุ อามสนํ อาสวโคจฺฉเก อามสนสทิสํ) .

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโอฆะ ฯลฯ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโยคะ ฯลฯ (การระบุข้อความในโอฆโคจฉกะและโยคโคจฉกะเหมือนกับการระบุข้อความ ในอาสวโคจฉกะ)

โนนีวรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ. (นีวรณโคจฺฉเก อามสนํ สญฺโญชนโคจฺฉเก อามสน-สทิสํ.) นีวรณโคจฺฉกํ นิฏฺฐิตํ.

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิวรณ์ ฯลฯ (การระบุข้อความใน นีวรณโคจฉกะเหมือนกับการระบุข้อความในสัญโญชนโคจฉกะ)

นีวรณโคจฉกะ จบ

๕๐-๕๔. ปรามาสทุกาทิ โนปรามาสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนปรามาโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา ปญฺจ ฯเปฯ วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.

๕๐-๕๔. ปรามาสทุกะเป็นต้น

สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

นปรามฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปรามฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ. สพฺสถฺถ ปญฺจ.)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาระ)

นปรามาสสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปรามาสสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.

สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วย ปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ

วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

นปรามาสญฺเจว นอปรามฏฺฐญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปรามาโส เจว นอปรามฏฺโฐ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นปรามาสญฺเจว นอปรามฏฺฐญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอปรามฏฺโฐ เจว นโน จ ปรามาโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นปรามาสญฺเจว นอปรามฏฺฐญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปรามาโส เจว นอปรามฏฺโฐ จ นอปรามฏฺโฐ เจว นโนปรามาโส จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

นอปรามฏฺฐญฺเจว นโน จ ปรามาสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปรามาโส เจว นอปรามฏฺโฐ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

นปรามาสญฺเจว นอปรามฏฺฐญฺจ นอปรามฏฺฐญฺเจว นโน จ ปรามาสญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปรามาโส เจว นอปรามฏฺโฐ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑) (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา ปญฺจ ฯเปฯ วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.

สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นปรามาสอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็น อารมณ์ของปรามาสมิใช่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ ของปรามาสมิใช่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ นปรามฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต นปรามฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ นปรามฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต นอปรามฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ นปรามฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต นปรามฏฺโฐ จ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต นอปรามฏฺโฐ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ นอปรามฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต นอปรามฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ นปรามฏฺฐญฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ นอปรามฏฺฐญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาส-วิปฺปยุตฺโต นอปรามฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ. อวิคเต ปญฺจ. ปรามาสโคจฺฉกํ นิฏฺฐิตํ.

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาส ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาส และที่วิปปยุต จากปรามาสมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาส และไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาส ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาส และที่วิปปยุตจาก ปรามาสมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

ปรามาสโคจฉกะ จบ

๕๕. สารมฺมณทุก นสารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นสารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นสารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสารมฺมโณ จ นอนารมฺมโณ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

นอนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นอนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นอนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสารมฺมโณ จ นอนารมฺมโณ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

นสารมฺมณญฺจ นอนารมฺมณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นสารมฺมณญฺจ นอนารมฺมณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นสารมฺมณญฺจ นอนารมฺมณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสารมฺมโณ จ นอนารมฺมโณ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓) (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา นว, อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ ฉ ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน เอกํ ฯเปฯ อวิคเต นว. (สพฺพตฺถ วิตฺถาโร.)

๕๖. จิตฺตทุก

๕๕. สารัมมณทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิด ขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิ ใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และ ที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

นจิตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นจิตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นโนจิตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นจิตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺโต จ นโนจิตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

นโนจิตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

นจิตฺตญฺจ นโนจิตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑) (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ. (สพฺพตฺถ ปญฺจ.)

๕๗. เจตสิกทุก

๕๖. จิตตทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตและที่มิใช่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตและที่มิใช่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาระ)

นเจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นเจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นเจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเจตสิโก จ นอเจตสิโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

นอเจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นอเจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นอเจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเจตสิโก จ นอเจตสิโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

นเจตสิกญฺจ นอเจตสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นเจตสิกญฺจ นอเจตสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นเจตสิกญฺจ นอเจตสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเจตสิโก จ นอเจตสิโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

เหตุยา นว ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต นว. (สพฺพตฺถ วิตฺถาโร.)

๕๗. เจตสิกทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น เจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็น เจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็น เจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็น เจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิก และที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

๕๘. จิตฺตสมฺปยุตฺตทุก นจิตฺตสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺตสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. จิตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. นจิตฺตสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺตวิปฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. จิตฺตํ ปฏิจฺจ จิตฺตสมฺปยุตฺตกา ขนฺธา.

(ปจฺจนียทุกมตฺตานิ น วตฺตพฺพํ ธมฺมํ ปูเรตุํ นว นว ปญฺหานิ กโรตุ.)

เหตุยา นว, อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ ฉ ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน เอกํ ฯเปฯ อวิคเต นว.

๕๙. จิตฺตสํสฏฺฐทุก

๕๘. จิตตสัมปยุตตทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นจิตเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นจิตเกิดขึ้น(จงทําเพียงปัจจนียทุกะให้เป็นอย่างละ ๙ วาระ เพื่อเพิ่มธรรมที่ยังไม่ได้กล่าว ถึงไว้ให้บริบูรณ์)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

นจิตฺตสํสฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺตสํสฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา นว ฯเปฯ อวิคเต นว.

๖๐. จิตฺตสมุฏฺฐานทุก

๕๙. จิตตสังสัฏฐทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

นจิตฺตสมุฏฺฐานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺตสมุฏฺฐาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา นว ฯเปฯ อธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต นว.

๖๑. จิตฺตสหภูทุก

๖๐. จิตตสมุฏฐานทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีจิตเป็น สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

นจิตฺตสหภุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺตสหภู ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา นว ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต นว.

๖๑. จิตตสหภูทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เกิดพร้อมกับ จิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๖๒. จิตฺตานุปริวตฺติทุก นจิตฺตานุปริวตฺตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺตานุปริวตฺติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา นว ฯเปฯ อวิคเต นว.

๖๒. จิตตานุปริวัตติทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นไปตามจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๖๓. จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานทุก นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา นว ฯเปฯ อวิคเต นว.

๖๓. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ ไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๖๔. จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภูทุก นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภู ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา.

เหตุยา นว ฯเปฯ อวิคเต นว..

๖๔. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตอาศัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๖๕. จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺติทุก นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา นว ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต นว. (สพฺพตฺถ วิตฺถาโร.)

๖๕. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตอาศัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)