นเหตุทุกะ เล่ม ๔๕

นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา นเหตุํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ปฏิจฺจ เทฺว ธมฺมา (๑) จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ... (ยาว มหาภูตา) นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นเหตู ขนฺเธ ปฏิจฺจ เหตู ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

นนเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นนเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นนเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

นเหตุญฺจ นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นเหตุญฺจ นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นเหตุญฺจ นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓) (สงฺขิตฺตํ.)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่ม ข้อความจนถึงมหาภูตรูป)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ เหตุอาศัยขันธ์ที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)

เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว ฯเปฯ อวิคเต นว.

(สหชาตวารมฺปิ ฯเปฯ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร) เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย

เหตุ-อารมฺมณ นนเหตุ ธมฺโม นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

นเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. นเหตุ ธมฺโม นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. นเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณ- ปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

นนเหตุ ธมฺโม นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณ- ปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓) (สงฺขิตฺตํ.)

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดย เหตุปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่ เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็น เหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดย อารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่ เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓) (ย่อ)

เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ นว ฯเปฯ ปุเรชาเต ปจฺฉาชาเต ตีณิ ฯเปฯ กมฺเม ตีณิ ฯเปฯ ฌาเน ตีณิ ฯเปฯ วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต นว.

(ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารํ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

๒. สเหตุกทุก ๑-๗. ปฏิจฺจาทิวาร ปจฺจยจตุกฺก-เหตุ นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. เอกํ มหาภูตํ ปฏิจฺจ ตโย มหาภูตา ฯเปฯ เทฺว มหาภูเต ปฏิจฺจ เทฺว มหาภูตา. มหาภูเต ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ, กฏตฺตารูปํ, อุปาทารูปํ. นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา. ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปฏิจฺจ สเหตุกา ขนฺธา. นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก จ นอเหตุโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

นอเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. ตีณิ.

นสเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นสเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นสเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก จ นอเหตุโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓) (สงฺขิตฺตํ.)

๒. สเหตุกทุกะ ๑ - ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น

ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปและกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูป อาศัยมหาภูตรูปเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่มีเหตุอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่ มิใช่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)

เหตุยา นว, อารมฺมเณ ฉ, อธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต นว.

(สหชาตวารมฺปิ ฯเปฯ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)

เหตุ-อารมฺมณ นสเหตุโก ธมฺโม นสเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. นสเหตุโก ธมฺโม นอเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. นสเหตุโก ธมฺโม นสเหตุกสฺส จ นอเหตุกสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

นอเหตุโก ธมฺโม นอเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. ตีณิ.

นสเหตุโก ธมฺโม นสเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุโดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มี เหตุโดยเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)

เหตุยา ฉ, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา จตฺตาริ, อนนฺตเร นว ฯเปฯ สหชาเต นว, อญฺญมญฺเญ ฉ, นิสฺสเย อุปนิสฺสเย นว, ปุเรชาเต ปจฺฉาชาเต ตีณิ, อาเสวเน นว, กมฺเม ฯเปฯ ฌาเน จตฺตาริ, มคฺเค ตีณิ, สมฺปยุตฺเต ฉ, วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต นว.

(ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารํ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.) ๓. เหตุสมฺปยุตฺตทุก ๑. ปฏิจฺจวาร

เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ

อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ

นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ

ฌานปัจจัย มี ๔ วาระ

มัคคปัจจัย มี ๓ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ

วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)