๓. ทีฆลัฏฐิสูตร เล่ม ๑๕

๓. ทีฆลักฐิสูตร

[๒๕๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ :-

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับ อยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นที่ประทานเหยื่อแก่กระแต กรุงราชคฤห์ ครั้งนั้น ทีฆลัฏฐิเทวบุตร เมื่อสิ้นราตรีปฐมยาม มีวรรณะอันงามยิ่งนัก ทำพระวิหารเวฬุวันให้สว่างทั่วแล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถวายบังคมแล้ว ได้ยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง.

[๒๕๗] ทีฆลัฏฐิเทวบุตร ได้กล่าวคาถานี้ ในสำนักพระผู้มีพระ-ภาคเจ้าว่า

ภิกษุพึงเป็นผู้มีปกติเพ่งพินิจฌาน

มีจิตหลุดพ้นแล้ว พึงหวังความไม่เกิดขึ้น

แห่งหทัย คือพระอรหัตผล รู้ความเกิดขึ้น

และควานเสื่อมไปแห่งโลกแล้ว มีใจดี

อันตัณหาและทิฐิไม่อิงอาศัยแล้ว มีพระ-

อรหัตผลนั้นเป็นอานิสงส์.

อรรถกถาทีฆลัฏฐิสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในทีฆลัฏฐิสูตรที่ ๓ ต่อไป :-

บทว่า ทีฆลฏฺฐิ ความว่า เหล่าเทพในเทวโลก มีพฤตินัยว่า มีขนาดเท่ากันหมด ส่วนทีฆลัฏฐิเทพบุตรนั้น มีชื่ออย่างนี้ ก็เพราะเมื่ออยู่ในมนุษยโลกมีตัวสูง. เขาทำบุญทั้งหลาย แม้บังเกิดในเทวโลก ก็ปรากฏชื่ออย่างนั้นนั่นแหละ.

จบอรรถกถาทีฆทัฏฐิสูตรที่ ๓

๔. นันทนสูตร

[๒๕๘] นันทนเทวบุตร ยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

ข้าแต่พระโคดม ผู้มีพระปัญญา

กว้างขวาง ข้าพระองค์ขอทูลถามพระองค์

ถึงญาณทัสสนะ อันไม่มีอะไรขวางกั้น

ของพระผู้มีพระภาคเจ้า บัณฑิตทั้งหลาย

เรียกบุคคลชนิดไรว่า เป็นผู้มีศีล เรียก

บุคคลชนิดไรว่า เป็นผู้มีปัญญา บุคคล

ชนิดไรล่วงทุกข์อยู่ได้ เทวดาทั้งหลาย

บูชาบุคคลชนิดไร.

[๒๕๙] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

บุคคลใด มีศีล มีปัญญา อบรม

ตนแล้ว มีจิตตั้งมั่น ยินดีในฌาน มีสติ

ปราศจากความโศกทั้งหมด ละได้ขาดสิ้น

อาสวะแล้ว ทรงไว้ซึ่งร่างกายสุดท้าย

บัณฑิตทั้งหลายเรียกบุคคลชนิดนั้นว่า

เป็นผู้มีศีล เรียกบุคคลชนิดนั้นว่า เป็นผู้

มีปัญญา บุคคลชนิดนั้นล่วงทุกข์อยู่ได้

เทวดาทั้งหลายบูชาบุคคลชนิดนั้น.