๓. เปสลาติมัญญนาสูตร เล่ม ๑๕

ภิกษุผู้เป็นบัณฑิต ผู้มีจิตตั้งมั่นแล้วตลอดกาลนาน ไม่ลวงโลก มีปัญญารักษาตน ไม่ทะเยอทะยาน เป็นมุนีได้บรรลุสันติบทแล้ว ย่อมรอคอยเวลาปรินิพพานเท่านั้น

๓. เปสลสูตร

ว่าด้วยพระวังคีสะคิดดูหมิ่นภิกษุผู้มีศีล

{๗๓๓} [๒๑๑] สมัยหนึ่ง ท่านพระวังคีสะอยู่ที่อัคคาฬวเจดีย์ ใกล้เมืองอาฬวีกับท่านพระนิโครธกัปปะผู้เป็นพระอุปัชฌาย์ ก็สมัยนั้นแล ท่านพระวังคีสะ นึกดูหมิ่นภิกษุทั้งหลายผู้มีศีลเป็นที่รักอื่น ๆ เพราะถือว่าตัวเองมีปฏิภาณ ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะมีความคิดดังนี้ว่า “ไม่เป็นลาภของเราหนอ ไม่ใช่ลาภของเราหนอ เราได้ชั่วแล้วหนอ เราไม่ได้ดีแล้วหนอ ที่เรามานึกดูหมิ่นภิกษุทั้งหลายผู้มีศีลเป็นที่รักอื่น ๆ เพราะถือว่าตัวเองมีปฏิภาณ”{๗๓๔} ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะทำความเดือดร้อนใจให้เกิดขึ้นแก่ตนเอง จึงได้กล่าวคาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่า

ดูก่อนท่านผู้เป็นสาวกของพระโคดม ท่านจงละทิ้งมานะความถือตัวเสีย จงละทิ้งทางแห่งมานะในโลกนี้เสีย อย่าให้เหลือด้วย ท่านจมปลักอยู่ในมานะและทางแห่งมานะ จึงได้เป็นผู้เดือดร้อนใจมาตลอดกาลนาน

หมู่สัตว์ที่ถูกความลบหลู่คุณแปดเปื้อน ถูกมานะกำจัดแล้ว ย่อมตกนรก นรชนที่ถูกมานะกำจัดแล้วเข้าถึงนรกอยู่ ย่อมเศร้าโศกตลอดกาลนาน

ภิกษุผู้ปฏิบัติชอบ ชนะกิเลสได้ด้วยมรรค ย่อมไม่เศร้าโศกเลยในกาลไหน ๆ ย่อมได้รับเกียรติคุณและ

ความสุข บัณฑิตทั้งหลายย่อมเรียกภิกษุผู้เช่นนั้นว่า เป็นผู้เห็นธรรม

เพราะฉะนั้น จงเป็นผู้ไม่มีกิเลสดุจตะปูตรึงใจในโลกนี้ เป็นผู้มีความเพียร ละนิวรณ์ทั้งหลายให้ได้แล้ว เป็นผู้บริสุทธิ์ และละมานะเสียอย่าให้เหลือ แล้วทำที่สุดแห่งกิเลสด้วยวิชชา เป็นผู้สงบระงับ

๔. อานันทสูตร

ว่าด้วยวิธีแก้จิตกระสัน

{๗๓๕} [๒๑๒] สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์อยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี มีท่านพระวังคีสะเป็นปัจฉาสมณะ ก็สมัยนั้นแล ท่านพระวังคีสะเกิดความกระสันขึ้น ความกำหนัดจึงรบกวนจิตของท่าน{๗๓๖} ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะได้กล่าวกะท่านพระอานนท์ด้วยคาถาว่า

กระผมรุ่มร้อนเพราะกามราคะ จิตของกระผมก็ร้อนรุ่ม กระผมขอโอกาส ขอท่านจงช่วยอนุเคราะห์บอกวิธีดับราคะให้แก่กระผมด้วยเถิด ท่านโคดม

{๗๓๗} ท่านพระอานนท์จึงกล่าวว่า

จิตของท่านร้อนรุ่มก็เพราะสัญญาอันวิปลาส ท่านจงละสุภนิมิต ซึ่งอิงอาศัยราคะเสีย