๔. มณิภัททสูตร เล่ม ๑๕

๔. มณิภัททสูตร

ผู้มีส่วนแห่งเมตตาไม่มีเวร

[๘๑๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่เจดีย์ชื่อมณิมาฬกะอันเป็นที่ครอบครองของยักษ์ชื่อมณิภัททะ ในแคว้นมคธ.

[๘๑๒] ครั้งนั้นแล ยักษ์ชื่อมณิภัททะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้า

ความเจริญย่อมมีแก่คนมีสติทุกเมื่อ

คนมีสติย่อมได้ความสุข ความดีย่อมมีแก่

คนมีสติเป็นนิตย์ และคนมีสติย่อมหลุดพ้น

จากเวร.

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ความเจริญย่อมมีแก่คนมีสติทุกเมื่อ

คนมีสติย่อมได้ความสุข ความดีย่อมมี

แก่คนมีสติเป็นนิตย์ แต่คนมีสติยังไม่

หลุดพ้นจากเวร.

[๘๑๓] ผู้ใดมีใจยินดีในความไม่เบียดเบียน

ตลอดวันและคืนทั้งหมด และเป็นผู้มี

ส่วนแห่งเมตตาในสรรพสัตว์ ผู้นั้นย่อม

ไม่มีเวรกับใคร.

อรรถกถามณิภัททสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในมณิภัททสูตรที่ ๔ ต่อไปนี้ :-

บทว่า สุขเมธติ ได้แก่ ย่อมได้ความสุข. บทว่า สุเว เสยฺโยความว่า ประเสริฐเป็นนิตย์. บทว่า เวรา น ปริมุจฺจติ ความว่าย่อมไม่หลุดพ้นจากเวรด้วยเหตุเท่านี้ว่า เรามีสติ. บทว่า ยสฺส ได้แก่ของพระอรหันต์ใด. บทว่า อหึสาย ได้แก่ ในกรุณา และในส่วนเบื้องต้นแห่งกรุณา. บทว่า เมตฺตํ โส ความว่า พระอรหันต์นั้น เจริญเมตตาและส่วนเบื้องต้นแห่งเมตตา. อีกอย่างหนึ่ง ส่วนเรียกว่า อํโส. ชื่อว่า ส่วนแห่งเมตตา เพราะอรรถว่า เขามีส่วนเมตตา. มีอธิบายดังนี้ว่า ใจของพระอรหันต์ใดยินดีแล้วในความไม่เบียดเบียนตลอดกาลทั้งปวง. อนึ่ง ส่วนแห่งเมตตาของพระอรหัตใด มีอยู่ในสรรพสัตว์ ดูก่อนยักษ์ ชื่อว่า เวรของพระอรหันต์นั้น จึงไม่มีกับบุคคลไรๆ.

จบอรรถกถามณิภัททสูตรที่ ๔.

๕. สานุสูตร

ว่าด้วยสามเณรถูกยักษ์สิง

[๘๑๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ในพระวิหารเชตวันอารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ในกรุงสาวัตถี.

สมัยนั้นแล บุตรของอุบาสิกาคนหนึ่งชื่อสานุ ถูกยักษ์เข้าสิง.

[๘๑๕] ครั้งนั้นแล อุบาสิกานั้นได้ปริเวทนาการกล่าวคาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่า

ฉันได้สดับต่อพระอรหันต์ทั้งหลาย

ว่า ชนเหล่าใดเข้าอยู่อุโบสถอันประกอบ

ด้วยองค์ ๘ ประการด้วยดี ตลอดดิถีที่ ๑๔

ที่ ๑๕ และที่ ๘ แห่งปักษ์ ทั้งตลอดปาริหา-

ริกปักษ์ ประพฤติพรหมจรรย์อยู่ ยักษ์ทั้ง

หลายย่อมไม่เล่นกับชนเหล่านั้น บัดนี้

ฉันเห็นในวันนี้ ยักษ์เล่นกับสามเณรสานุ.

[๘๑๖] ยักษ์กล่าวว่า

ท่านได้สดับต่อพระอรหันต์ทั้งหลาย

ว่า ชนเหล่าใดเข้าอยู่อุโบสถอันประกอบ

ด้วยองค์ ๘ ประการด้วยดี ตลอดดิถีที่ ๑๔

ที่ ๑๕ และที่ ๘ แห่งปักษ์ ทั้งตลอดปาริ-

หาริกปักษ์ ประพฤติพรหมจรรย์อยู่ ยักษ์

ทั้งหลายย่อมไม่เล่นกับชนเหล่านั้น เป็น

การชอบ ท่านพึงบอกสานุผู้ฟื้นขึ้นแล้ว