๕. ลกุณฐกภัททิยสูตร เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

เหล่าสัตว์มืดมนด้วยกาม ถูกตัณหาซึ่งเปรียบ

เหมือนตาข่ายปกคลุมไว้ ถูกเครื่องมุงคือตัณหาปกปิดไว้

ถูกกิเลสมารและเทวปุตมารผูกพันไว้ จึงต้องถึงความ

แก่และความตาย เหมือนปลาในปากไซ เหมือนลูกโค

ที่ยังไม่อดนมวิ่งตามแม่โคไปฉะนั้น

๕. อปรลกุณฑกภัททิยสูตร

ว่าด้วยอัตภาพเปรียบเหมือนรถ

{๑๕๑} [๖๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระ ลกุณฑกภัททิยะเดินตามหลังภิกษุเป็นจำนวนมากเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ

๗. จูฬวรรค ๕. อปรลกุณฑกภัททิยสูตร

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทอดพระเนตรเห็นท่านพระลกุณฑกภัททิยะ มีรูปร่างเตี้ย มีผิวพรรณไม่สวยงาม ไม่น่าดู ถูกภิกษุส่วนมากดูหมิ่น กำลังเดินตามหลังภิกษุจำนวนมากมาแต่ไกล จึงตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอเห็นภิกษุรูปที่มีรูปร่างเตี้ย มีผิวพรรณไม่สวยงาม ไม่น่าดู ถูกภิกษุส่วนมากดูหมิ่น กำลังเดินตามหลังภิกษุเป็นจำนวนมากมาแต่ไกลหรือไม่”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “เห็น พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุรูปนั้นมีฤทธิ์มี อานุภาพมาก สมาบัติที่เธอไม่เคยเข้ามิใช่หาพบได้ง่ายนัก เธอทำให้แจ้งซึ่งอรหัตตผลที่เหล่ากุลบุตรออกมาบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการกัน ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

เธอจงดูรถอันไม่มีโทษ มีหลังคาขาว มีเพลาเดียว

ไม่มีทุกข์ แล่นไปถึงที่หมาย ตัดกระแสตัณหาขาด

ไม่มีกิเลสเครื่องผูกพัน

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

๖. ตัณหาสังขยสูตร

ว่าด้วยความไม่มีตัณหา

{๑๕๒} [๖๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระอัญญาโกณทัญญะนั่งขัดสมาธิตั้งกายตรง พิจารณาความหลุดพ้นเพราะสิ้นตัณหาอยู่ในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงเห็นท่านพระอัญญาโกณทัญญะนั่งขัดสมาธิตั้งกายตรง พิจารณาความหลุดพ้นเพราะสิ้นตัณหาอยู่อย่างนั้นลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

ใครเล่าสมควรที่จะติเตียนพระอริยบุคคลผู้ไม่มี

รากเหง้าต้นไม้อัตภาพคืออวิชชา ไม่มีแผ่นดินที่รองรับ

คืออาสวะ นิวรณ์ และอโยนิโสมนสิการ ไม่มีเครือเถา

คือมานะ (ความถือตัว) และอติมานะ (ความดูหมิ่น) ไม่มี

ใบคือความมัวเมา ความประมาท มายา และ

สาเถยยะ (ความโอ้อวด) ผู้เป็นนักปราชญ์พ้นจากเครื่อง

พันธนาการแล้ว แม้ทวยเทพก็พากันชม แม้พรหมก็

สรรเสริญพระอริยบุคคลผู้นั้น