พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · จูฬวรรค
๖. ตัณหักขยสูตร เล่ม ๒๕
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๕๒ (Royal Thai)6/10 in จูฬวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน จูฬวรรค ตัณหักขยสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 44 · Chaloem Phrakiat Volume 25)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 297–297
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน
๖. ตัณหาสังขยสูตร
ว่าด้วยความไม่มีตัณหา
{๑๕๒} [๖๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระอัญญาโกณทัญญะนั่งขัดสมาธิตั้งกายตรง พิจารณาความหลุดพ้นเพราะสิ้นตัณหาอยู่ในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงเห็นท่านพระอัญญาโกณทัญญะนั่งขัดสมาธิตั้งกายตรง พิจารณาความหลุดพ้นเพราะสิ้นตัณหาอยู่อย่างนั้นลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า
ใครเล่าสมควรที่จะติเตียนพระอริยบุคคลผู้ไม่มี
รากเหง้าต้นไม้อัตภาพคืออวิชชา ไม่มีแผ่นดินที่รองรับ
คืออาสวะ นิวรณ์ และอโยนิโสมนสิการ ไม่มีเครือเถา
คือมานะ (ความถือตัว) และอติมานะ (ความดูหมิ่น) ไม่มี
ใบคือความมัวเมา ความประมาท มายา และ
สาเถยยะ (ความโอ้อวด) ผู้เป็นนักปราชญ์พ้นจากเครื่อง
พันธนาการแล้ว แม้ทวยเทพก็พากันชม แม้พรหมก็
สรรเสริญพระอริยบุคคลผู้นั้น
- ๑ความหลุดพ้นเพราะสิ้นตัณหา ในที่นี้หมายถึงอรหัตผลสมาบัติ (ขุ.อุ.อ. ๓๙๗)
- ๒อาสวะ หมายถึงกิเลสที่หมักดองอยู่ในสันดาน นิวรณ์ หมายถึงกิเลสเครื่องกั้นจิตมิให้บรรลุคุณ ความดี อโยนิโสมนสิการ หมายถึงการไม่ใส่ใจโดยแยบคาย
End of ๖. ตัณหักขยสูตร