arnon.worldSign in

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · จูฬวรรค

๔. กามสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๕๐ (Royal Thai)4/10 in จูฬวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน จูฬวรรค กามสูตร ที่ ๒ (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 44 · Chaloem Phrakiat Volume 25)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 294–295

Page 294

๗. จูฬวรรค ๔. ทุติยสัตตสูตร

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

เหล่าสัตว์ติดข้องอยู่ในกามทั้งหลาย ถูกเครื่องข้อง

คือกามคล้องไว้ มองไม่เห็นโทษในสังโยชน์ เหล่าสัตว์

ผู้ติดข้องอยู่ในเครื่องข้องคือสังโยชน์จะข้ามห้วงน้ำที่

กว้างใหญ่ ไปไม่ได้เลย

๔. ทุติยสัตตสูตร

ว่าด้วยเหล่าสัตว์ผู้ติดข้อง สูตรที่ ๒

{๑๕๐} [๖๔] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล พวกมนุษย์ ในพระนครสาวัตถีส่วนมากเป็นผู้ติดข้อง กำหนัด ยินดี รักใคร่ หมกมุ่น พัวพัน มืดมน มัวเมาอยู่ในวัตถุกามกันจนเกินขอบเขตครั้งนั้นเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครองอันตรวาสกแล้ว ทรงถือบาตรจีวรเสด็จเข้าไปบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี ก็ได้ทอดพระเนตร เห็นชาวพระนครสาวัตถีส่วนมากเป็นผู้ติดข้องกำหนัด ยินดี รักใคร่ หมกมุ่น พัวพัน มืดมน มัวเมาอยู่ในวัตถุกามกันอย่างนั้น

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑โทษในสังโยชน์ หมายถึงโทษที่มีวัฏฏทุกข์เป็นมูล กล่าวคือกิเลสมีกามราคะเป็นต้นที่ได้ชื่อว่าสังโยชน์เพราะเป็นเครื่องประกอบผูกพันกัมมวัฏฏะไว้ด้วยวิปากวัฏฏะ (หมายถึงเมื่อทำกรรมแล้ว ต้องได้รับผลกรรมหมุนเวียนไป) หรือผูกมัดเหล่าสัตว์ไว้ด้วยทุกข์ต่าง ๆ (ขุ.อุ.อ. ๓๙๑)
  2. ๒ห้วงนํ้าที่กว้างใหญ่ หมายถึงโอฆกิเลสมีกามโอฆะเป็นต้นหรือห้วงนํ้าคือสังสารวัฏ (ขุ.อุ.อ. ๓๙๒)
Page 295

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

เหล่าสัตว์มืดมนด้วยกาม ถูกตัณหาซึ่งเปรียบ

เหมือนตาข่ายปกคลุมไว้ ถูกเครื่องมุงคือตัณหาปกปิดไว้

ถูกกิเลสมารและเทวปุตมารผูกพันไว้ จึงต้องถึงความ

แก่และความตาย เหมือนปลาในปากไซ เหมือนลูกโค

ที่ยังไม่อดนมวิ่งตามแม่โคไปฉะนั้น

๕. อปรลกุณฑกภัททิยสูตร

ว่าด้วยอัตภาพเปรียบเหมือนรถ

{๑๕๑} [๖๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระ ลกุณฑกภัททิยะเดินตามหลังภิกษุเป็นจำนวนมากเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑เทวปุตตมาร มารคือเทพบุตร หมายถึงผู้คอยขัดขวางเหนี่ยวรั้งเหล่าสัตวัผู้ปฏิบัติไว้มิให้ล่วงพ้นจากแดนอำนาจครอบงำของตนโดยชักให้ห่วงพะวงอยู่ในกามสุขไม่ให้หาญเสียสละออกไปบำเพ็ญคุณความดีที่ยิ่งใหญ่ได้ ซึ่งเป็นเทพยิ่งใหญ่ระดับสูงสุดแห่งสวรรค์ชั้นกามาวจรตนหนึ่ง มีชื่อเรียกหลายชื่อ เช่น กัณหมาร (มารใจดำ) อธิปติมาร (มารผู้ยิ่งใหญ่) วสวัตติมาร (มารผู้ครอบงำให้อยู่ในอำนาจ หรือท้าววสวัตดี) อันตกมาร (มารผู้ทำให้สิ้นสุดคือตาย) นมุจิมาร (มารผู้ไม่ยอม ปล่อยให้หลุดพ้น) ปมัตตพันธุ (มารผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของคนที่ประมาทมัวเมา หรือผูกมัดเหล่าสัตว์ผู้ประมาทให้พินาศ) (นัย สํ.ส.อ. ๑๖๑, วิ.อ. ๑/๑๑๘, ที.สี.อ. ๑๕๗, ม.มู.อ. ๒/๑๐๙) ในที่นี้ ขณะที่ถูกกิเลสมารผูกพัน ก็ชื่อว่าถูกเทวปุตตมารผูกพันไปพร้อม ๆ กัน (ขุ.อุ.อ. ๓๙๓)

End of ๔. กามสูตร ที่ ๒