๗. ปปัญจขยสูตร เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

๖. ตัณหาสังขยสูตร

ว่าด้วยความไม่มีตัณหา

{๑๕๒} [๖๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระอัญญาโกณทัญญะนั่งขัดสมาธิตั้งกายตรง พิจารณาความหลุดพ้นเพราะสิ้นตัณหาอยู่ในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงเห็นท่านพระอัญญาโกณทัญญะนั่งขัดสมาธิตั้งกายตรง พิจารณาความหลุดพ้นเพราะสิ้นตัณหาอยู่อย่างนั้นลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

ใครเล่าสมควรที่จะติเตียนพระอริยบุคคลผู้ไม่มี

รากเหง้าต้นไม้อัตภาพคืออวิชชา ไม่มีแผ่นดินที่รองรับ

คืออาสวะ นิวรณ์ และอโยนิโสมนสิการ ไม่มีเครือเถา

คือมานะ (ความถือตัว) และอติมานะ (ความดูหมิ่น) ไม่มี

ใบคือความมัวเมา ความประมาท มายา และ

สาเถยยะ (ความโอ้อวด) ผู้เป็นนักปราชญ์พ้นจากเครื่อง

พันธนาการแล้ว แม้ทวยเทพก็พากันชม แม้พรหมก็

สรรเสริญพระอริยบุคคลผู้นั้น

๗. จูฬวรรค ๗. ปปัญจขยสูตร

๗. ปปัญจขยสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่มีกิเลสเครื่องถ่วงความเจริญ

{๑๕๔} [๖๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งพิจารณาการที่พระองค์ทรงละส่วนแห่งปปัญจสัญญา ได้อยู่ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบการที่พระองค์ทรงละส่วนแห่งปปัญจสัญญาได้อยู่ จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

ผู้ที่ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้เนิ่นช้ามีราคะเป็นต้น ไม่มี

การดำรงอยู่ในสังสารวัฏ ก้าวพ้นที่ต่อคือตัณหาและทิฏฐิ

และลิ่มสลักคืออวิชชาได้แล้ว เป็นผู้ปราศจากตัณหา

เป็นมุนีท่องเที่ยวไปอยู่ ชาวโลกตลอดทั้งเทวโลก

ก็ดูหมิ่นไม่ได้