๑๒. รัชชุมาลาวิมาน เล่ม ๒๖

[๘๒๐-๘๒๑] ท่านมีวรรณะเช่นนี้เพราะบุญอะไร ... และรัศมีกายของท่านสว่างไสวไปทั่วทุกทิศเพราะบุญอะไร[๘๒๒] นางเทพธิดานั้นถูกพระโมคคัลลานเถระถามแล้ว มีใจ ยินดี ได้พยากรณ์ปัญหาแห่งผลกรรมที่ถูกถามนั้นว่า[๘๒๓] ชาติก่อน เมื่อครั้งดิฉันเกิดเป็นมนุษย์อยู่ในหมู่มนุษย์ ได้พบพระสมณะผู้มีศีลหลายรูป จึงไหว้เท้าทั้งคู่แล้ว ทำใจให้เลื่อมใส มีความปลื้มใจประนมมือไหว้ท่าน[๘๒๔-๘๒๕] ดิฉันมีวรรณะเช่นนี้เพราะบุญนั้น ... และมีรัศมีกาย สว่างไสวไปทั่วทุกทิศเพราะบุญนั้น

จบ วันทนวิมานที่ ๑๑

๑๒. รัชชุมาลาวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในรัชชุมาลาวิมาน

(พระมหาโมคคัลลานเถระถามนางเทพธิดาองค์หนึ่งว่า)

{๕๐}[๘๒๖] ดูก่อนแม่เทพธิดา ท่านเป็นใคร มีวรรณะงดงาม กรีดกราย ร่ายรำอยู่ในวิมานอันกึกก้องไปด้วยเสียงเพลงขับทิพย์[๘๒๗] เมื่อท่านฟ้อนรำอยู่ เสียงทิพย์อันน่าฟังวังเวงใจเปล่ง ออกจากอวัยวะน้อยใหญ่พร้อม ๆ กัน[๘๒๘] เมื่อท่านฟ้อนรำอยู่ กลิ่นทิพย์อันหอมหวนชวนใจก็ฟุ้ง ขจรออกจากอวัยวะน้อยใหญ่ทุก ๆ ส่วน

[๘๒๙] เมื่อท่านพริ้วกายไปมา เครื่องประดับที่ช้องผมก็ส่งเสียง ไพเราะ เหมือนเสียงดนตรีเครื่องห้า

[๘๓๐] ต่างหูที่กระทบลมเข้าก็สั่นไหว ส่งเสียงไพเราะเหมือน เสียงดนตรีเครื่องห้า

[๘๓๑] แม้กลิ่นแห่งดอกไม้ประดับศีรษะท่านก็หอมหวนชวนให้ชื่นใจ หอมฟุ้งขจรไปทั่วทุกทิศ ดังต้นอุโลกฉะนั้น

[๘๓๒] ท่านได้สูดดมกลิ่นอันหอมหวนนั้น ทั้งได้ชมชื่นรูปทิพย์ ซึ่งมิใช่ของมนุษย์ ดูก่อนแม่เทพธิดา อาตมาถามท่านแล้ว ขอท่านจงบอก นี้เป็นผลแห่งกรรมอะไร(นางเทพธิดานั้นตอบว่า)

[๘๓๓] เมื่อชาติก่อน ดิฉันเป็นทาสีของพราหมณ์อยู่ในหมู่บ้าน คยา เป็นผู้มีบุญน้อย ไม่มีวาสนา ผู้คนเรียกดิฉันว่า รัชชุมาลา[๘๓๔] ดิฉันถูกนายลงโทษด้วยการด่าว่าเฆี่ยนตี และขู่เข็ญ อย่างหนักจึงถือเอาหม้อนํ้าออกจากบ้านเพื่อตักน้ำ

[๘๓๕] ดิฉันวางหม้อนํ้าไว้ข้างทางบ่ายหน้าไปยังชายป่าด้วยตั้งใจ ว่าจะตายตรงนี้แหละ อยู่ไปจะมีประโยชน์อะไร

[๘๓๖] ดิฉันได้ผูกเชือกให้เป็นบ่วงอย่างแน่นแล้วมัดห้อยต้นไม้ เหลียวไปดูรอบทิศด้วยคิดว่าจะมีผู้ใดอยู่ในป่าบ้าง

[๘๓๗] ได้เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้เป็นปราชญ์ ผู้ทรงเกื้อกูลแก่โลกทั้งปวง ผู้ไม่มีภัยแต่ที่ไหน ๆ ประทับนั่งเข้าฌานอยู่ที่โคนไม้

[๘๓๘] ดิฉันนั้นเกิดความสังเวช โลมชาติชูชันไม่เคยมีมาแต่ก่อน ด้วยคิดว่า ใครหนออยู่ในป่า จะเป็นมนุษย์หรือเทวดา

[๘๓๙] เพราะได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้สมควรที่จะเกิดความเลื่อมใส โดยแท้จริง ผู้หลีกออกจากป่าคือกิเลสแล้วมาสู่ความไม่มีป่า ใจของดิฉันก็เลื่อมใสเพราะคิดว่า[๘๔๐]‘ท่านผู้สำรวมอินทรีย์ ยินดีในฌาน มีใจคงที่เช่นนี้ คงไม่ใช่คนธรรมดาสามัญเป็นแน่ คงเป็นพระพุทธเจ้า ผู้ทรงเกื้อกูลแก่สัตว์โลกทั้งปวง

[๘๔๑] ผู้ทรงหวาดกลัวต่อภัย ทรงหลีกเลี่ยงเสียห่างไกลดัง พญาราชสีห์หลีกเลี่ยงจากภัยอาศัยอยู่ในถํ้าฉะนั้น การ ได้พบเห็นพระพุทธเจ้าเช่นนี้เป็นการยาก ดังดอกมะเดื่อ อันบุคคลเห็นได้ยากฉะนั้น’[๘๔๒] พระตถาคตเจ้าพระองค์นั้นได้ตรัสเรียกดิฉันด้วยพระวาจา ที่อ่อนหวานว่า ‘ดูก่อนรัชชุมาลา, ดังนี้แล้วได้ตรัสกะ ดิฉันต่อไปว่า ‘เธอจงถึงตถาคตเป็นที่พึ่งเถิด,[๘๔๓] ดิฉันได้สดับพระวาจาอันปราศจากโทษ ประกอบด้วยประโยชน์บริสุทธิ์สะอาด เป็นพระวาจาละเอียด อ่อนหวาน ไพเราะน่าฟัง สามารถบรรเทาความโศกเศร้า ทั้งปวง เสียได้นั้น[๘๔๔] พระตถาคตผู้ทรงเกื้อกูลแก่สัตว์โลกทุกหมู่เหล่า ทรงทราบว่าดิฉันมีจิตอ่อน เลื่อมใส มีใจบริสุทธิ์แล้ว จึงตรัสสอนดิฉันต่อไปว่า

[๘๔๕] ‘นี้ทุกข์ นี้เป็นเหตุเกิดแห่งทุกข์ นี้ความดับทุกข์ นี้ทางให้ถึงความดับทุกข์ เป็นทางหยั่งลงสู่อมตธรรม,

[๘๔๖] ดิฉันตั้งอยู่ในพระโอวาทของพระตถาคตผู้ทรงพระมหากรุณา ฉลาดในเทศนาสั่งสอนสัตว์ จึงได้บรรลุถึงอมตบท อันเป็นธรรมสงบ ดับสนิท ไม่มีจุติต่อไป[๘๔๗] ดิฉันเป็นผู้มีความภักดีมั่น ไม่หวั่นไหวในสัมมาทัสสนะ จึงถวายตัวเป็นสาวิกาผู้เกิดแต่พระอุระของพระพุทธเจ้า ด้วยความศรัทธาอันเป็นรากฐาน[๘๔๘] ดิฉันนั้นรื่นเริงบันเทิงอยู่ เป็นผู้ไม่มีภัยแต่ที่ไหน ๆ ทัดทรงทิพยมาลา ดื่มน้ำผึ้งทิพย์อันมีรสหวานสนิท

[๘๔๙] เหล่าเทพบุตรได้ทำการปลุกเร้าดิฉันด้วยดนตรีทิพย์๖๐,๐๐๐ คือ อาลัมพะ คัคคมะ ภีมะ สาธุวาที สังสยะ

[๘๕๐] โปกขระ สุผัสสะ และเหล่าเทพนารี คือ วีณา โมกขา นันทา สุนันทา โสณทินนา สุจิมหิตา

[๘๕๑] อาลัมพุสา มิสสเกสี บุณฑริกา อติทารุณี เอณิปัสสา สุปัสสา สุภัททา มุทุกาวดี

[๘๕๒] เทพกัญญาเหล่านี้และเหล่าอื่นผู้ประเสริฐกว่าเทพอัปสร ทั้งหลาย ในการปลุกเร้าเทพอัปสรเหล่านั้นได้เข้ามาหา ดิฉันสู่ตามเวลาแล้วกล่าวเสนอดิฉันว่า[๘๕๓]‘เอาเถอะ พวกดิฉันจักฟ้อนรำ ขับร้อง จักทำให้ท่าน รื่นรมย์, ดังนี้ ฐานะที่ดิฉันได้รับในบัดนี้ย่อมไม่มีแก่ผู้ที่ไม่ได้ทำบุญไว้ ฐานะนี้ย่อมมีแก่ผู้ที่ทำบุญไว้เท่านั้น

[๘๕๔] คือ ฐานะที่หาความโศกมิได้ น่าเพลิดเพลิน น่ารื่นรมย์ เป็นอุทยานใหญ่ของเทวดาชาวไตรทศ ผู้ไม่ได้ทำบุญไว้ ย่อมไม่มีควุามสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า

[๘๕๕] ส่วนผู้ที่ได้ทำบุญไว้ ย่อมมีความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า อันบุคคลผู้ปรารถนาเพื่อสถิตร่วมกับเทวดาชาวไตรทศจึงควรทำกุศลไว้ให้มาก เพราะว่าผู้ที่ได้ทำบุญไว้ ย่อมเพียบพร้อมด้วยโภคสมบัติ ร่าเริงบันเทิงอยู่ในสวรรค์[๘๕๖] ทายกทายิกาทั้งหลายได้ทำสักการบูชาในพระตถาคต เหล่าใดแล้ว ย่อมบันเทิงใจอยู่ในสวรรค์ พระตถาคต เหล่านั้นเป็นทักขิไณยบุคคลและเป็นบ่อเกิดแห่งเนื้อนาบุญ ของมนุษย์ทั้งหลาย ย่อมเสด็จอุบัติขึ้นเพื่อประโยชน์ แก่สรรพสัตว์เป็นอันมากหนอ

จบ รัชชุมาลาวิมานที่ ๑๒

รวมวิมานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. มัญชิฏฐกวิมาน ๒. ปภัสสรวิมาน

๓. นาควิมาน ๔. อโลมวิมาน

๕. กัญชิกทายิกาวิมาน ๖. วิหารวิมาน

๗. จตุริตถีวิมาน ๘. อัมพวิมาน

๙. ปีตวิมาน ๑๐. อุจฉุวิมาน

๑๑. วันทนวิมาน ๑๒. รัชชุมาลาวิมาน

จบ มัญชิฏฐกวรรคที่ ๔ ในอิตถีวิมาน

จบ อิตถีวิมาน

๒. ปุริสวิมาน

๕. มหารถวรรค

๑. มัณฑุกเทวปุตตวิมาน

ว่าด้วยบุญกรรมของมัณฑุกเทพบุตร

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามมัณฑุกเทพบุตรว่า)

{๕๑}[๘๕๗] ใครมีวรรณะงามยิ่งนัก รุ่งเรืองด้วยฤทธิ์และยศ ยังทิศทั้งปวงให้สว่างไสว ไหว้เท้าทั้งสองของเราอยู่(มัณฑุกเทพบุตรกราบทูลว่า)

[๘๕๘] ชาติก่อน ข้าพระองค์เป็นกบเที่ยวหาอาหารอยู่ในนํ้า เมื่อข้าพระองค์ฟังธรรมของพระองค์อยู่ คนเลี้ยงโค ได้ฆ่าข้าพระองค์แล้ว[๘๕๙] ขอพระองค์ทอดพระเนตรดูฤทธิ์ ยศ อานุภาพ ผิวพรรณ และความรุ่งเรืองของข้าพระองค์ผู้มีจิตเลื่อมใสแค่ครู่หนึ่ง เท่านั้น[๘๖๐] ข้าแต่พระโคดม ก็ชนเหล่าใดได้ฟังธรรมของพระองค์สิ้น กาลนาน ชนเหล่านั้นจะพึงได้บรรลุนิพพานอันเป็นฐานะ ไม่หวั่นไหว เป็นสถานที่ที่ไปแล้วไม่เศร้าโศกเป็น แน่

จบ มัณฑุกเทวปุตตวิมานที่ ๑