๑๓. จูฬรถวิมาน เล่ม ๒๖

(บัณฑิตถามว่า)

[๙๗๙] ดูก่อนท่านสุธรรมเทวัน เราขอทำอัญชลีแก่ท่านโดยเคารพ ขอถามท่านว่า ท่านได้ทำกรรมอะไรไวัในมนุษยโลก จึงมาเกิดเป็นเทพบุตรชาวสุธรรมา(เทพบุตรตอบว่า)

[๙๘๐] ผู้ใดได้ถวายเรือนอันมุงบังด้วยใบอ้อยก็ดี มุงบังด้วย หญ้าก็ดี มุงบังด้วยผ้าก็ดี ผู้นั้นครั้นได้ถวายเรือนอย่างใด อย่างหนึ่งใน ๓ อย่างนั้นแล้ว ย่อมเกิดเป็นเทพบุตร ชาวสุธัมมา

จบ ตติยนาควิมานที่ ๑๒

๑๓. จูฬรถวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในจูฬรถวิมาน

(พระมหากัจจายนเถระถามสุชาตกุมารว่า)

{๖๓}[๙๘๑] ท่านยืนสะพายธนูอันทำด้วยไม้แก่นอันมั่นคงอยู่ ท่านเป็นกษัตริย์ เป็นราชโอรส หรือเป็นพรานป่าพเนจรเล่า

(สุชาตกุมารตรัสตอบว่า)

[๙๘๒] ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเป็นราชโอรสของพระเจ้าอัสสกะผู้เป็นใหญ่ในแคว้นอัสสกรัฐ ท่องเที่ยวไปในป่า ข้าแต่ภิกษุ ข้าพเจ้าขอบอกนามของข้าพเจ้าแก่ท่าน คนทั้งหลายเรียกข้าพเจ้าว่าสุชาต

[๙๘๓] ข้าพเจ้าเที่ยวลัดเลาะไปในป่าใหญ่แสวงหาหมู่เนื้อ ไม่ได้เห็นเนื้อ แต่มาเห็นท่านจึงได้ยืนอยู่

(พระมหากัจจายนเถระกล่าวว่า)

[๙๘๔] ดูก่อนท่านผู้มีบุญมาก ท่านมาดีแล้ว และท่านก็เดินทางมาไกล ขอท่านตักนํ้าจากภาชนะนื้ล้างเท้าของท่านเถิด

[๙๘๕] นํ้านี้เย็น ใสสะอาด อาตมภาพตักมาจากซอกเขา ดูก่อนราชบุตร ขอเชิญท่านดื่มนํ้าจากภาชนะนี้แล้ว เชิญนั่งบนพื้นอันปูลาดไว้แล้วเถิด(สุชาตกุมารตรัสถามว่า)

[๙๘๖] ข้าแต่ท่านมหามุนี วาจาของท่านนี้ไพเราะเสนาะโสต ไม่มีโทษ มีแต่ประโยชน์ จับใจนัก ให้เกิดปัญญา และ ท่านเป็นผู้รู้จึงพูดถึงที่เป็นประโยชน์[๙๘๗] ข้าแต่ท่านฤๅษีผู้องอาจ ท่านอยู่ในป่า มีความยินดีอะไร ข้าพเจ้าถามท่านแล้ว ขอท่านจงบอก ข้าพเจ้าฟังถ้อยคำ ของท่านแล้วจะประพฤติทางธรรมที่เป็นประโยชน์โดยเอื้อเฟื้อ(พระมหากัจจายนเถระตอบว่า)

[๙๘๘] ดูก่อนราชกุมาร อาตมภาพชอบการไม่เบียดเบียนสัตว์ ทั้งปวง ชอบการงดเว้นจากการลักขโมย จากการประพฤติ ล่วงละเมิดในหญิงที่เขาหวงห้าม จากการดื่มนํ้าเมา

[๙๘๙] ชอบการงดเว้นจากบาปธรรม ชอบความประพฤติเสมอ ความเป็นพหูสูต และความกตัญญู เพราะธรรมเหล่านี้ อันผู้หวังความเจริญพึงจำนงหวัง อันวิญญูชนพึงสรรเสริญในปัจจุบันโดยแท้[๙๙๐] ความตายของท่านใกล้เข้ามาแล้ว ภายใน ๕ เดือน ดูก่อนราชบุตร ขอท่านจงรู้เถิด จงรีบปลดเปลื้องตนเสียเถิด

(พระราชกุมารตรัสถามว่า)

[๙๙๑] ข้าพเจ้าพึงไปสู่ชนบทไหน ทำการงานอะไร ทำกิจอะไรของบุรุษ หรือพึงเล่าเรียนวิชาอะไรหนอ จึงจะไม่แก่ไม่ตาย

(พระมหากัจจายนเถระตอบว่า)

[๙๙๒] ผู้ที่จะต้องตายไปในประเทศใดแล้วประกอบการงาน เล่าเรียนวิชา และทำกิจของบุรุษแล้วจะไม่แก่ไม่ตาย ประเทศนั้นไม่มีดอก ราชบุตร

[๙๙๓] แม้กษัตริย์ผู้มีทรัพย์มาก มีโภคะมาก ปกครองแว่นแคว้น สะสมทรัพย์และข้าวเปลือกไว้มากมาย ที่จะไม่แก่ไม่ตาย เป็นไม่มี

[๙๙๔] ถึงชนเหล่านั้นจะเป็นบุตรของอันธกเวณฑุ มีเพลงอาวุธ อันได้ศึกษาแล้ว แกล้วกล้า องอาจ สามารถจะต่อสู้ศัตรูได้ก็ตาม แม้ชนเหล่านั้นก็ด้องถึงอายุขัยพินาศไป เสมอเหมือนดวงจันทร์ดวงอาทิตย์ที่แน่นอน (คือ ขึ้นแล้วก็ตก)

[๙๙๕] เหล่าชนที่เป็นกษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร คน จัณฑาล คนเทหยากเยื่อ และเหล่าชนที่เกิดในชาติ กำเนิดอื่น ๆ ที่จะไม่แก่ไม่ตาย ก็ไม่มีเลย[๙๙๖] ชนเหล่าใดเล่าเรียนมนต์อันประกอบด้วยองค์ ๖ ที่ พรหม คิดไว้ และพวกที่เรียนวิชาเหล่าอื่น แม้ชนเหล่านั้นที่จะไม่แก่ไม่ตาย ก็ไม่มี[๙๙๗] อนึ่ง ฤๅษีทั้งหลายผู้สงบ สำรวมตน บำเพ็ญตบะ ก็จำต้องละทิ้งสรีระไปตามกาล

[๙๙๘] แม้แต่พระอรหันต์ทั้งหลายผู้อบรมตนแล้ว เสร็จกิจแล้ว ไม่มีอาสวะ สิ้นบุญและบาปแล้ว ก็ยังต้องทอดทิ้ง ร่างกายนี้ไป(พระราชกุมารตรัสว่า)

[๙๙๙] ข้าแต่ท่านมหามุนี คาถาของท่านเป็นสุภาษิต มีประโยชน์ ข้าพเจ้าโล่งใจด้วยวาจาที่ท่านกล่าวดีแล้ว ขอท่านจงเป็น สรณะของข้าพเจ้าด้วยเถิด

(พระเถระกล่าวว่า)

[๑๐๐๐] ท่านอย่าถึงอาตมภาพเป็นสรณะเลย จงถึงพระพุทธเจ้า ผู้เป็นศากยบุตร ผู้เป็นมหาวีรบุรุษ ที่อาตมภาพถือเป็นสรณะว่าเป็นสรณะเถิด

(พระราชกุมารตรัสถามว่า)

[๑๐๐๑] ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ พระพุทธเจ้าผู้เป็นพระบรมศาสดา ของท่านพระองค์นั้นเวลานี้ประทับอยูในชนบทไหน แม้ ข้าพเจ้าก็จักไปเฝ้าพระชินเจ้า ผู้หาบุคคลเปรียบปาน มิได้พระองค์นั้น(พระเถระตอบว่า)

[๑๐๐๒] แม้พระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้ทรงเป็นพระบรมศาสดา เป็นบุรุษอาชาไนย ทรงสมภพในวงศ์แห่งพระเจ้า โอกกากราช อยู่ในชนบทด้านปุรัตถิมทิศ พระองค์ก็เสด็จปรินิพพานเสียแล้ว(พระราชกุมารตรัสว่า)

[๑๐๐๓] ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ ก็ถ้าพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นพระบรมศาสดาของท่านพึงยังดำรงพระชนม์อยู่ไซร้ แม้จะไกลถึง ๑,๐๐๐ โยชน์ ข้าพเจ้าก็จะไปเฝ้า[๑๐๐๔] ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ แต่เพราะพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็น พระบรมศาสดาของท่านเสด็จปรินิพพานแล้ว ข้าพเจ้า ขอเข้าถึงพระพุทธเจ้าแม้เสด็จปรินิพพานแล้ว ผู้เป็นมหาวีรบรุษ เป็นสรณะ

[๑๐๐๕] อนึ่ง ข้าพเจ้าขอถึงพระพุทธเจ้า พระธรรมอันยอดเยี่ยม และพระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐกว่านรชน เป็นสรณะ

[๑๐๐๖] ข้าพเจ้าของดเว้นจากปาณาติบาต อทินนาทาน จะขอยินดีด้วยภรรยาของตน ไม่พูดเท็จ และไม่ดื่มน้ำเมา

(พระเถระกล่าวว่า)

[๑๐๐๗] ดวงอาทิตย์ซึ่งมีรัศมียิ่งใหญ่ โคจรไปในท้องฟ้า ส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ ฉันใด รถใหญ่ของท่านนี้ก็ฉันนั้น วัดโดยรอบยาวได้ ๑๐๐ โยชน์

[๑๐๐๘] หุ้มด้วยแผ่นทองรอบด้าน มีเชิงงอนรถวิจิตรด้วยแก้วมุกดา และแก้วมณี มีรอยจำหลักเป็นรูปลดาวัลย์ตระการ ไปด้วยแก้วไพฑูรย์ เนรมิตไว้ดีแล้ว งามเพริศแพร้วด้วย ทองและเงิน[๑๐๐๙] และปลายงอนรถนี้เนรมิตไว้ด้วยแก้วไพฑูรย์ แอกรถวิจิตรไปด้วยแก้วทับทิม สายเชือกฟั่นด้วยทองและเงิน ม้าเหล่านี้เล่าก็มีฝีเท้าว่องไวดังใจนึก งามสง่า[๑๐๑๐] ท่านยืนอยู่บนรถทองดูองอาจ ดุจท้าวสักกเทวราชผู้เป็นใหญ่กว่าหมู่ทวยเทพ ผู้ทรงราชรถอันเทียมด้วยม้าอาชาไนย ตั้งพันฉะนั้น อาตมภาพขอถามท่าน ผู้มียศ ผู้ฉลาด รถอันยิ่งใหญ่นี้ท่านได้มาอย่างไร(สุชาตเทพบุตรตอบว่า)

[๑๐๑๑] ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ชาติก่อน ข้าพเจ้าเป็นราชบุตรนามว่า สุชาตกุมาร พระคุณเจ้าอนุเคราะห์สั่งสอนข้าพเจ้าให้ ตั้งอยู่ในความส่ารวม

[๑๐๑๒] และพระคุณเจ้ารู้ว่าข้าพเจ้าจะสิ้นอายุ ได้ให้พระบรมสารีริกธาตุแก่ข้าพเจ้าโดยกล่าวว่า ‘ดูก่อนสุชาตราชกุมาร ท่านจงบูชาพระบรมสารีริกธาตุนี้เถิด พระบรมสารีริกธาตุ นั้นจักเป็นประโยชน์แก่ท่าน’[๑๐๑๓] ข้าพเจ้าได้บูชาพระบรมสารีริกธาตุนั้นด้วยของหอมและพวงมาลัย ขวนขวายในการทำบุญให้ทาน ละร่างมนุษย์นั้นแล้ว ได้ไปเกิดในสวนนันทวัน

[๑๐๑๔] เดี๋ยวนี้ข้าพเจ้ามีหมู่นางเทพอัปสรฟ้อนรำขับร้องห้อมล้อม รื่นเริงอยู๋ในสวนนันทวันอันประเสริฐ น่ารื่นรมย์ เซ็งแซ่ ไปด้วยหมู่สกุณชาตินานาชนิด

จบ จูฬรถวิมานที่ ๑๓

๑๔. มหารถวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในมหารถวิมาน

(พระมหาโมคคัลลานเถระถามเทพบุตรองค์หนี่งว่า)

{๖๔}[๑๐๑๕] ท่านขึ้นรถม้าอันงามวิจิตรมีใช่น้อย เทียมด้วยม้าหนึ่งพัน ไปใกล้ ๆ ภูมิสถานอุทยาน รุ่งเรืองอยู่ ดุจท้าววาสวปุรินททะ ผู้เป็นใหญ่กว่าเทวดา[๑๐๑๖] แม่แคร่รถทั้งสองของท่านก็ล้วนแล้วด้วยทอง ปูเรียบด้วยแผ่นกระดานทองแน่นสนิท มีแนวลูกกรงจัดไว้ได้