๘. นิธิกัณฑ์ เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ

[๙] กุลบุตรเมื่อหวนระลึกถึงอุปการคุณที่ท่านทำแล้วในกาลก่อนได้ว่า ‘คนโน้นได้ให้สิ่งนี้แก่เรา ได้ช่วยทำกิจของเรา และคนเหล่าโน้นเป็นญาติ เป็นมิตร และเป็นสหาย ของเรา’ ดังนี้ พึงให้ทักษิณาเพื่อผู้ล่วงลับไปแล้ว[๑๐] การร้องไห้ การเศร้าโศก หรือการรํ่าไห้อย่างอื่นไม่ควรทำเลย เพราะการร้องไห้เป็นต้นนั้นย่อมไม่เป็นประโยชน์ แก่ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว ญาติทั้งหลายยังจะคงอยู่อย่างนั้น[๑๑] อันทักษิณาทานที่ตั้งใจถวายไว้ดีแล้วในสงฆ์นี้แลย่อม สำเร็จผลเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่บุรพเปตชนนั้นโดยพลันตลอดกาลนาน

[๑๒] ญาติธรรมนี้นั้นมหาบพิตรได้แสดงให้ปรากฏแล้ว การ บูชาอันยิ่งเพื่อเปรตทั้งหลายมหาบพิตรก็ทรงทำแล้ว และ กำลังกายของภิกษุทั้งหลายมหาบพิตรก็ได้เพิ่มให้แล้ว บุญมีประมาณไม่น้อยมหาบพิตรได้ทรงขวนขวายแล้ว

จบ ติโรกุฑฑสูตร

๘. นิธิกัณฑสูตร

ว่าด้วยการฝังทรัพย์ภายใน

{๙} [๑] บุคคลฝังขุมทรัพยไว้ในที่ลึกถึงระดับนํ้าด้วยตั้งใจว่า ‘เมื่อมีความจำเป็น ทรัพย์นี้จักเป็นประโยชน์แก่ตน’

๘. นิธิกัณฑสูตร

[๒] ธรรมดาขุมทรัพย์ในโลก เขาฝังไว้กันก็เพื่อป้องกันการถูกริบเป็นของหลวงบ้าง ป้องกันโจรปล้นบ้าง เอาไว้ใช้หนี้บ้าง เอาไว้ใช้ในเวลาข้าวยากหมากแพงบ้าง เอาไว้ใช้ในคราวเกิดภยันตรายบ้าง[๓] ขุมทรัพย์ที่เขาฝังไว้อย่างดีในที่ลึกถึงระดับนํ้า ก็เพื่อประโยชน์อย่างเดียวกัน แต่ขุมทรัพย์ทั้งหมดนั้นหามีประโยชน์แก่คนฝังทุกคราวไปไม่

[๔] เพราะขุมทรัพย์เคลื่อนที่ไปบ้าง ลืมที่ฝังเสียบ้าง พวกนาคลักไปบ้าง พวกยักษ์ลักไปบ้าง

[๕] เมื่อเขาไม่เห็น พวกทายาทที่ไม่รักกันขุดเอาไปเสียบ้าง พอเขาสิ้นบุญ ขุมทรัพย์ทั้งหมดนั้นก็พินาศไปด้วย

[๖] ขุมทรัพย์คือบุญอันผู้ใดจะเป็นหญิงหรือชายก็ตามฝังไว้ดีแล้วด้วยทาน ศีล ความสำรวม และความฝึกตน

[๗] ในเจดีย์ ในสงฆ์ ในบุคคล ในแขก ในบิดามารดา หรือในพี่ชาย ก็ตามที

[๘] ขุมทรัพย์นั้นชื่อว่าผู้นั้นฝังไว้ดีแล้ว ใคร ๆ ก็เอาไปไม่ได้ เป็นของติดตามตนไป บรรดาทรัพย์สมบัติและโภคะ ทั้งหลายที่บุคคลจะต้องละทิ้งไป(ยังปรโลก) บุคคลจะนำ ไปได้ก็แต่เพียงขุมทรัพย์คือบุญนี้เท่านั้น[๙] ขุมทรัพย์คือบุญไม่ทั่วไปแก่คนเหล่าอื่น โจรลักไปไม่ได้ คน มีปัญญาจึงควรทำขุมทรัพย์คือบุญที่จะติดตามตนไปได้ เข้าไว้

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ

[๑๐] ขุมทรัพย์คือบุญนี้ให้สมบัติน่าปรารถนาทุกอย่างแก่เทวดา และมนุษย์ทั้งหลาย คือ เป็นเหตุให้ได้ผลทุกอย่างที่เทวดาและมนุษย์ปรารถนากันนัก

[๑๑] ความเป็นผู้มีผิวพรรณงาม ความเป็นผู้มีเสียงไพเราะ ความเป็นผู้มีทรวดทรงดี ความเป็นผู้มีรูปสวย ความเป็นใหญ่ยิ่ง ความเป็นผู้มีบริวาร ผลที่น่าปรารถนาทั้งปวงนั้น เทวดาและมนุษย์ย่อมได้ด้วยขุมทรัพย์คือบุญนี้[๑๒] ความเป็นพระราชาปกครองประเทศ ความเป็นใหญ่ ความสุขของพระเจ้าจักรพรรดิที่ใคร ๆ ก็ชอบ แม้ความ เป็นพระราชาแห่งเทวดาในหมู่กายทิพย์ผลที่น่า ปรารถนาทั้งปวงนี้เทวดาและมนุษย์ย่อมได้ด้วยขุมทรัพย์ คือบุญนี้[๑๓] มนุษย์สมบัติก็ดี สวรรค์สมบัติก็ดี นิพพานสมบัติก็ดี ผลที่น่าปรารถนาทั้งปวงนั้นเทวดาและมนุษย์ย่อมได้ด้วย ขุมทรัพย์คือบุญนี้

[๑๔] ความที่พระโยคาวจรอาศัยสมบัติคือมิตร หากประกอบ อยู่โดยอุบายแยบคายแล ก็จะเป็นผู้มีความชำนาญในวิชชาและวิมุตติ ผลที่น่าปรารถนาทั้งปวงนั้นเทวดาและมนุษย์ย่อมได้ด้วยขุมทรัพย์คือบุญนี้

๘. นิธิกัณฑสูตร

[๑๕] ปฏิสัมภิทา วิโมกข์ สาวกบารมีญาณ ปัจเจกโพธิญาณและพุทธภูมิ ที่น่าปรารถนาทั้งปวงนี้เทวดาและ มนุษย์ย่อมได้ด้วยขุมทรัพย์คือบุญนี้[๑๖] ความถึงพร้อมคือบุญนี้เป็นไปเพื่อประโยชน์มากอย่างนี้ เพราะฉะนั้น บัณฑิตผู้มีปัญญาจึงสรรเสริญความเป็นผู้ได้ทำบุญไว้แล้ว

จบ นิธิกัณฑสูตร

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ

๙. เมตตสูตร

ว่าด้วยการแผ่เมตตาจิต

{๑๐} [๑] กุลบุตรผู้ฉลาดในประโยชน์ ปรารถนาจะตรัสรู้บทที่สงบ พึงบำเพ็ญไตรสิกขา พึงเป็นผู้อาจหาญ ชื่อสัตย์ ปฏิบัติตรง ว่าง่าย อ่อนโยน และไม่เย่อหยิ่ง