๘. นิธิกัณฑ์ เล่ม ๒๕

นิธึ นิเธติ ปุริโส คมฺภีเร อุทกนฺติเก

อตฺเถ กิจฺเจ สมุปฺปนฺเน อตฺถาย เม ภวิสฺสติ

ราชโต วา ทุรุตฺตสฺส โจรโต ปีฬิตสฺส วา

อิณสฺส วา ปโมกฺขาย ทุพฺภิกฺเข อาปทาสุ วา

เอตทตฺถาย โลกสฺมึ นิธิ นาม นิธิยฺยติ ฯ

ตาวสฺสุนิหิโต สนฺโต คมฺภีเร อุทกนฺติเก

น สพฺโพ สพฺพทา เยว ตสฺส ตํ อุปกปฺปติ

นิธิ วา ฐานา จวติ สญฺญา วาสฺส วิมุยฺหติ

นาคา วา อปนาเมนฺติ ยกฺขา วาปิ หรนฺติ นํ

อปฺปิยา วาปิ ทายาทา อุทฺธรนฺติ อปสฺสโต

ยทา ปุญฺญกฺขโย โหติ สพฺพเมตํ วินสฺสติ ฯ

ยสฺส ทาเนน สีเลน สญฺญเมน ทเมน จ

นิธิ สุนิหิโต โหติ อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา

เจติยมฺหิ จ สงฺเฆ วา ปุคฺคเล อติถีสุ วา

มาตริ ปิตริ วาปิ อโถ เชฏฺฐมฺหิ ภาตริ

เอโส นิธิ สุนิหิโต อเชยฺโย อนุคามิโก

ปหาย คมนีเยสุ เอตํ อาทาย คจฺฉติ ฯ

อสาธารณมญฺเญสํ อโจรหรโณ นิธิ ฯ

กยิราถ ธีโร ปุญฺญานิ โย นิธิ อนุคามิโก

เอส เทวมนุสฺสานํ สพฺพกามทโท นิธิ

ยํ ยํ เทวาภิปตฺเถนฺติ สพฺพเมเตน ลพฺภติ

สุวณฺณตา สุสรตา สุสณฺฐานํ ๑ สุรูปตา

อาธิปจฺจํ ปริวาโร สพฺพเมเตน ลพฺภติ ฯ

ปเทสรชฺชํ อิสฺสริยํ จกฺกวตฺติสุขํ ปิยํ

เทวรชฺชมฺปิ ทิพฺเพสุ สพฺพเมเตน ลพฺภติ ฯ

มานุสฺสิกา จ สมฺปตฺติ เทวโลเก จ ยา รติ

ยา จ นิพฺพานสมฺปตฺติ สพฺพเมเตน ลพฺภติ ฯ

มิตฺตสมฺปทมาคมฺม โยนิโส เจ ปยุญฺชโต

วิชฺชาวิมุตฺติวสีภาโว สพฺพเมเตน ลพฺภติ ฯ

ปฏิสมฺภิทา วิโมกฺขา จ ยา จ สาวกปารมี

ปจฺเจกโพธิ พุทฺธภูมิ สพฺพเมเตน ลพฺภติ ฯ

เอวํ มหตฺถิกา เอสา ยทิทํ ปุญฺญสมฺปทา

ตสฺมา ธีรา ปสํสนฺติ ปณฺฑิตา กตปุญฺญตนฺติ ฯ

นิธิกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ ฯ

๑ ม. สุสณฺฐานา ฯ

บุรุษย่อมฝังขุมทรัพย์ไว้ในน้ำลึกด้วยคิดว่า เมื่อกิจที่เป็นประโยชน์เกิดขึ้นทรัพย์นี้จักเป็นประโยชน์แก่เรา เพื่อเปลื้องการประทุษร้ายจากพระราชาบ้าง ความบีบคั้นจากโจรบ้าง เพื่อเปลื้องหนี้สินบ้าง ทุพภิกขภัยบ้างในคราวเกิดอันตรายบ้าง ขุมทรัพย์ที่เขาฝังไว้ในโลกเพื่อประโยชน์นี้แลขุมทรัพย์ที่เขาฝังไว้เป็นอย่างดี ในน้ำลึกเพียงนั้น ขุมทรัพย์นั้นทั้งหมดย่อมหาสำเร็จประโยชน์แก่เขาในกาลทั้งปวงทีเดียวไม่ เพราะขุมทรัพย์เคลื่อนจากที่เสียบ้าง ความจำของเขาย่อมหลงลืมเสียบ้าง นาคทั้งหลายลักไปเสียบ้าง ยักษ์ทั้งหลายลักไปเสียบ้าง ทายาทผู้ไม่เป็นที่รักขุดเอาไปเมื่อเขาไม่เห็นบ้าง เมื่อใดเขาสิ้นบุญ

เมื่อนั้นขุมทรัพย์ทั้งหมดนั้นย่อมพินาศไป ขุมทรัพย์คือบุญ เป็นขุมทรัพย์อันผู้ใดเป็นหญิงก็ตาม เป็นชายก็ตาม ฝังไว้ดีแล้วด้วยทาน ศีลความสำรวม และความฝึกตน ในเจดีย์ก็ดี ในสงฆ์ก็ดี ในบุคคลก็ดีในแขกก็ดี ในมารดาก็ดี ในบิดาก็ดี ในพี่ชายก็ดี ขุมทรัพย์นั้นชื่อว่าอันผู้นั้นฝังไว้ดีแล้ว ใครๆ ไม่อาจผจญได้เป็นของติดตามตนไป บรรดาโภคะทั้งหลายเมื่อเขาจำต้องละไปเขาย่อมพาขุมทรัพย์คือบุญนั้นไป ขุมทรัพย์คือบุญ ไม่สาธารณะแก่ชนเหล่าอื่นโจรลักไปไม่ได้ บุญนิธิอันใดติดตนไปได้ ปราชญ์พึงทำบุญนิธิอันนั้นบุญนิธินี้ให้สมบัติที่พึงใคร่ทั้งปวงแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายปรารถนานักซึ่งผลใดๆ

ผลนั้นๆ ทั้งหมด อันเทวดาและมนุษย์เหล่านั้นย่อมได้ด้วยบุญนิธินี้ ความเป็นผู้มีผิวพรรณงาม ความเป็นผู้มีเสียงไพเราะ ความเป็นผู้มีทรวดทรงดี ความเป็นผู้มีรูปสวย ความเป็นอธิบดี ความเป็นผู้มีบริวาร อิฐผลทั้งปวงนั้น อันเทวดาและมนุษย์ย่อมได้ด้วยบุญนิธินี้ ความเป็นพระราชาประเทศราช ความเป็นใหญ่สุขของพระเจ้าจักรพรรดิอันเป็นที่รัก แม้ความเป็นพระราชาแห่งเทวดาในทิพกาย อิฐผลทั้งปวงนั้น อันเทวดาและมนุษย์ย่อมได้ด้วยบุญนิธินี้มนุษย์สมบัติ ความยินดีในเทวโลกและนิพพานสมบัติ อิฐผลทั้งปวงนี้เทวดาและมนุษย์ย่อมได้ด้วยบุญนิธินี้ ความที่พระโยคาวจร ถ้าเมื่ออาศัยคุณเครื่องถึงพร้อมคือมิตร แล้วประกอบอยู่โดยอุบายอันแยบคายไซร้ เป็นผู้มีความชำนาญในวิชชาและวิมุตติ อิฐผลทั้งปวงนี้ อันเทวดาและมนุษย์ย่อมได้ด้วยบุญนิธินี้ ปฏิสัมภิทาวิโมกข์ สาวกบารมีญาณ ปัจเจกโพธิญาณและพุทธภูมิอิฐผลทั้งปวงนี้ อันเทวดาและมนุษย์ย่อมได้ด้วยบุญนิธินี้คุณเครื่องถึงพร้อมคือบุญนี้ เป็นไปเพื่อประโยชน์มากอย่างนี้เพราะเหตุนั้นบัณฑิตผู้มีปัญญาจึงสรรเสริญความที่บุคคลมีบุญอันทำไว้แล้ว ฯ

จบนิธิกัณฑ์