แสดงอาบัติก่อนปวารณา เล่ม ๔

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอาวาสที่มีภิกษุอยู่ด้วยกัน ๕ รูป จะนำปวารณาของภิกษุรูปหนึ่งมาแล้ว อีก ๔ รูปปวารณาเป็นการสงฆ์ไม่ได้ ถ้าขืนปวารณา ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอาวาสที่มีภิกษุอยู่ด้วยกัน ๔ รูป จะนำปวารณาของภิกษุรูปหนึ่งมาแล้ว อีก ๓ รูปปวารณาแก่กันและกันไม่ได้ ถ้าขืนปวารณา ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอาวาสที่มีภิกษุอยู่ด้วยกัน ๓ รูป จะนำปวารณาของภิกษุรูปหนึ่งมาแล้วอีก ๒ รูปปวารณาแก่กันและกันไม่ได้ ถ้าขืนปวารณา ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอาวาสที่มีภิกษุอยู่ด้วยกัน ๒ รูป จะนำปวารณาของภิกษุรูปหนึ่งมาแล้ว อีกรูปหนึ่งอธิษฐานเพียงรูปเดียวไม่ได้ ถ้าขืนอธิษฐาน ต้องอาบัติทุกกฏ”

๖. ว่าด้วยวิธีทำคืนอาบัติ

ทรงให้แสดงอาบัติก่อนปวารณา

{๒๓๒} [๒๑๙] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งต้องอาบัติในวันปวารณา ครั้งนั้นเธอได้มีความสงสัยว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติไว้แล้วว่าภิกษุผู้มีอาบัติติดตัวไม่พึงปวารณา ก็เราเป็นผู้ต้องอาบัติแล้ว จะพึงปฏิบัติอย่างไรหนอ” จึงบอกเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในศาสนานี้ต้องอาบัติในวันปวารณา ภิกษุนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุรูปหนึ่ง ห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า นั่งกระหย่ง ประนมมือแล้วกล่าวอย่างนี้ว่า ‘แน่ะท่าน ผมต้องอาบัติชื่อนี้ ผมขอแสดงคืนอาบัตินั้น’

ภิกษุผู้รับพึงถามว่า ‘ท่านเห็นหรือ’

ภิกษุผู้แสดงพึงตอบว่า ‘ครับ ผมเห็น’

ภิกษุผู้รับพึงบอกว่า ‘ท่านพึงสำรวมต่อไป’

สงสัยในอาบัติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในศาสนานี้มีความสงสัยในอาบัติในวันปวารณา ภิกษุนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุรูปหนึ่ง ห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า นั่งกระหย่ง ประนมมือแล้วกล่าวอย่างนี้ว่า ‘แน่ะท่าน ผมมีความสงสัย ในอาบัติชื่อนี้ หมดสงสัยเมื่อใด จักทำคืนอาบัตินั้นเมื่อนั้น’ ครั้นแล้วพึง ปวารณา แต่ไม่พึงทำอันตรายแก่ปวารณาเพราะข้อที่สงสัยนั้นเป็นปัจจัย”

๗. ว่าด้วยวิธีเปิดเผยอาบัติ

ทรงให้ทำปวารณาต่อไปได้เมื่อมีภิกษุระลึกถึงอาบัติ

[๒๒๐] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งกำลังปวารณาอยู่ เกิดระลึกถึงอาบัติขึ้นได้ จึงภิกษุนั้นได้มีความสงสัยว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติไว้แล้วว่าภิกษุผู้มีอาบัติติดตัวไม่พึงปวารณา ก็เราเป็นผู้ต้องอาบัติแล้ว เราจะพึงปฏิบัติอย่างไรหนอ” จึงบอกเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้เมื่อกำลังปวารณาอยู่ เกิดระลึกถึงอาบัติขึ้นได้ ภิกษุนั้นพึงบอกภิกษุใกล้เคียงอย่างนี้ว่า ‘อาวุโส ผม ต้องอาบัติชื่อนี้ ผมลุกจากที่นี้แล้วจักทำคืนอาบัตินั้น’ ครั้นแล้วพึงปวารณา แต่ไม่พึงทำอันตรายแก่ปวารณาเพราะข้อที่ระลึกถึงอาบัตินั้นได้เป็นปัจจัย

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้เมื่อกำลังปวารณาอยู่เกิดมีความสงสัยในอาบัติ ภิกษุนั้นพึงบอกภิกษุใกล้เคียงอย่างนี้ว่า ‘อาวุโส ผมมีความสงสัยในอาบัติชื่อนี้ หมดสงสัยเมื่อใด จักทำคืนอาบัตินั้นเมื่อนั้น’ ครั้นแล้วพึงปวารณา แต่ไม่พึงทำอันตรายแก่ปวารณาเพราะข้อที่สงสัยนั้นเป็นปัจจัย”

๘. ว่าด้วยวิธีทำคืนสภาคาบัติ

ทรงวางวิธีปฏิบัติเมื่อสงฆ์ต้องสภาคาบัติ

[๒๒๑] ก็โดยสมัยนั้นแล ในอาวาสแห่งหนึ่ง ถึงวันปวารณา สงฆ์ทั้งหมดต้องสภาคาบัติ จึงภิกษุเหล่านั้นได้มีความสงสัยว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติไว้แล้วว่า ‘ภิกษุจะแสดงสภาคาบัติไม่ได้ จะรับแสดงสภาคาบัติก็ไม่ได้’ ก็สงฆ์หมู่นี้ล้วนต้องสภาคาบัติแล้วทั้งหมด พวกเราจะพึงปฏิบัติอย่างไรหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ในอาวาสแห่งหนึ่ง ถึงวันปวารณา สงฆ์ทั้งหมดในศาสนานี้ต้องสภาคาบัติแล้ว ภิกษุเหล่านั้นพึงส่งภิกษุรูปหนึ่งไป ยังอาวาสใกล้เคียงซึ่งพอจะกลับมาทันในวันนั้นได้ ด้วยสั่งว่า‘อาวุโส เธอจงไปทำคืนอาบัตินั้นแล้วมา พวกเราจักทำคืนอาบัตินั้นในสำนักเธอ’ ถ้าได้ภิกษุเช่นนั้นอย่างนี้ นั่นเป็นการดี ถ้าไม่ได้ ภิกษุผู้ฉลาดสามารถพึงประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติกรรมวาจา ดังนี้

ญัตติกรรมวาจาเมื่อต้องสภาคาบัติทุกรูป

‘ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า สงฆ์ทั้งหมดนี้ต้องสภาคาบัติ พบภิกษุรูปอื่นผู้บริสุทธิ์ไม่มีอาบัติเมื่อใด สงฆ์จักทำคืนอาบัตินั้นในสำนักภิกษุรูปนั้นเมื่อนั้น’

ครั้นแล้วพึงปวารณากัน แต่ไม่พึงทำอันตรายแก่ปวารณาเพราะข้อที่ต้องสภาคาบัตินั้นเป็นปัจจัย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอาวาสแห่งหนึ่ง ถึงวันปวารณา สงฆ์ทั้งหมดในศาสนานี้มีความสงสัยในสภาคาบัติ ภิกษุผู้ฉลาดสามารถพึงประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติกรรมวาจา ดังนี้

ญัตติกรรมวาจาเมื่อสงสัยว่าต้องสภาคาบัติ

‘ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า สงฆ์ทั้งหมดนี้มีความสงสัยในสภาคาบัติ หมดสงสัยเมื่อใด จักทำคืนอาบัตินั้นเมื่อนั้น’

ครั้นแล้ว พึงทำปวารณากัน แต่ไม่พึงทำอันตรายแก่ปวารณาเพราะข้อที่มีความสงสัยนั้นเป็นปัจจัย”

จบ ภาณวารที่ ๑

๙. ว่าด้วยการปวารณาไม่ต้องอาบัติ ๑๕ ข้อ

{๒๓๓} [๒๒๒] ก็โดยสมัยนั้นแล ในอาวาสแห่งหนึ่ง ถึงวันปวารณา มีภิกษุเจ้าถิ่นมากรูปด้วยกัน แต่ประชุมกัน ๕ รูปบ้าง เกินกว่าบ้าง พวกเธอไม่รู้ว่ายังมีภิกษุเจ้าถิ่นพวกอื่นที่ยังมาไม่ถึง พวกเธอมีความสำคัญว่าเป็นธรรม มีความสำคัญว่าเป็นวินัย เป็นหมู่ มีความสำคัญว่าพร้อมกันแล้ว จึงได้ปวารณา เมื่อพวกเธอกำลังปวารณากันอยู่ ขณะนั้นมีภิกษุเจ้าถิ่นพวกอื่นซึ่งมีจำนวนมากกว่ามาถึง ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ในอาวาสแห่งหนึ่ง ถึงวันปวารณา มีภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้มากรูปด้วยกัน แต่ประชุมกัน ๕ รูปบ้าง เกินกว่าบ้าง พวกเธอไม่รู้ว่ายังมีภิกษุเจ้าถิ่นพวกอื่นยังมาไม่ถึง พวกเธอมีความสำคัญว่า