ปัญจกมาติกา เล่ม ๓๖

๕. ปัญจกอุทเทส

{๑๑} [๑๑] บุคคล ๕ จำพวก คือ

๑. บุคคลผู้ปรารภจะล่วงอาบัติ มีความเดือดร้อนใจ และไม่รู้ ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันเลวทราม ซึ่งเกิดขึ้นแล้วแก่ตนจำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ปรารภจะล่วงอาบัติ แต่ไม่เดือดร้อนใจ และไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันเลวทราม ซึ่งเกิดขึ้นแล้วแก่ ตนจำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ไม่ปรารภจะล่วงอาบัติ แต่มีความเดือดร้อนใจ และไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่ง เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันเลวทราม ซึ่งเกิดขึ้นแล้วแก่ตนจำพวกหนึ่ง

บุคคลผู้ไม่ปรารภจะล่วงอาบัติ ไม่มีความเดือดร้อนใจและไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันเลวทราม ซึ่งเกิดขึ้นแล้วแก่ตนจำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ไม่ปรารภจะล่วงอาบัติ ไม่มีความเดือดร้อนใจ แต่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันเลวทราม ซึ่งเกิดขึ้นแล้วแก่ตนจำพวหนึ่ง๒. บุคคลผู้ให้แล้วมาดูหมิ่น บุคคลผู้ดูหมิ่นด้วยการอยู่ร่วมกัน บุคคลผู้เชื่อง่าย บุคคลผู้โลเล บุคคลผู้เขลางมงาย

๓. บุคคลผู้เปรียบด้วยนักรบอาชีพ ๕ จำพวก

๔. ภิกษุผู้ถือบิณฑบาตเป็นวัตร ๕ จำพวก

๕. ภิกษุผู้ถือห้ามภัตอันนำมาเมื่อภายหลังเป็นวัตร ๕ จำพวก

๖. ภิกษุผู้ถือนั่งฉันอาสนะเดียวเป็นวัตร ๕ จำพวก

๗. ภิกษุผู้ถือผ้าบังสุกุลเป็นวัตร ๕ จำพวก

๘. ภิกษุผู้ถือไตรจีวรเป็นวัตร ๕ จำพวก

๙. ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร ๕ จำพวก

๑๐. ภิกษุผู้ถืออยู่โคนไม้เป็นวัตร ๕ จำพวก

๑๑. ภิกษุผู้ถืออยู่ในที่แจ้งเป็นวัตร ๕ จำพวก

๑๒. ภิกษุผู้ถือการนั่งเป็นวัตร ๕ จำพวก

๑๓. ภิกษุผู้ถือการอยู่ในเสนาสนะตามที่เขาจัดให้เป็นวัตร ๕ จำพวก

๑๔. ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าช้าเป็นวัตร ๕ จำพวก

จบ ปัญจกอุทเทส

๖. ฉักกอุทเทส

{๑๒} [๑๒] บุคคล ๖ จำพวก คือ

๑. บุคคลผู้ตรัสรู้สัจจะด้วยตนเองในธรรมที่มิได้สดับมาก่อน บรรลุความเป็นสัพพัญญูในธรรมนั้น ทั้งถึงความชำนาญในธรรมอันเป็นกำลังทั้งหลายจำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ตรัสรู้สัจจะด้วยตนเองในธรรมที่มิได้สดับมาก่อน แต่มิได้บรรลุความเป็นสัพพัญญูในธรรมนั้นด้วย ทั้งมิได้ถึงความชำนาญในธรรมอันเป็นกำลังทั้งหลายจำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ไม่ตรัสรู้สัจจะด้วยตนเองในธรรมที่มิได้สดับมาก่อน